احکام محرومیت از تحصیل‌ تصمیم قانونی یا سلیقه‌ای؟!؛ محمد مهدی حسنی*

یکشنبه، ۲۶ مهر، ۱۳۸۸ تعمیم «محرومیت از حقوق اجتماعی» به «محرومیت از تحصیل» از ناحیه قاضی کیفری و در نتیجه محکومیت افراد به مجازات تکمیلی اشاره شده جایز نیست و پذیرش استدلال خلاف، مشکل به نظر می‌رسد. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------   الف - طرح بحث:   در صفحه آخر روزنامه اعتماد شماره ۲۰۵۵ - ۲۶ شهریور ۱۳۸۸ (ستون پیدا و پنهان) آمده است که دادگاهی در بابل، چند دانشجو را در مجموع به ۳۳ ماه حبس تعزیری، ۶۰ ماه حبس تعلیقی و ۲۵ سال محرومیت از تحصیل محکوم کرده است. آیا دادگاه‌ها حق دارند به استناد مقررات مواد ۱۹ و ۶۲ الحاقی قانون مجازات اسلامی، «محرومیت از حق تحصیل» افراد را به عنوان مجازات تتمیمی و تکمیلی و تبعی اِعمال کنند یا خیر؟ و به دیگر سخن آیا «محرومیت از تحصیل» از مصادیق «محرومیت از حقوق اجتماعی» مذکور در مقررات اشاره شده است و قاضی کیفری می‌تواند محکوم علیه در جرائم عمدی را، از ادامه به تحصیل محروم کند یا خیر؟   ب – کنکاش پیشینه تاریخی و مقررات قانونی:   برای رسیدن به مقصود، ناگزیریم نخست، پیشینه تاریخی و همچنین مقررات لازم‌الاجرای فعلی را در این باره کنکاش کنیم. در کشور ما تأسیس کیفرهای تبعی و تکمیلی برای اولین بار در قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴ وضع شد. شق ۶ از ماده ۸ قانون مزبور «محرومیت از حقوق اجتماعی» را در زمره مجازات‌های جنایت برشمرد و ماده ۱۵ موارد محرومیت از حقوق اجتماعی افراد، را تعیین کرد و ماده ۱۹ به کیفرهای تبعی پرداخت و «محرومیت از حقوق اجتماعی» در کنار:...

سیاست > چهره ها  - آیت‌اللّه محمد یزدی،گفت: مطرح کردن تحول در حوزه نباید باعث نگرانی بزرگان شود و تصور کنند قصد تغییر حوزه و بر هم زدن روش استنباط و اجتهاد را داریم. به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از مرکز خبر حوزه، آیت‌اللّه محمد یزدی، در پاسخ به این سئوال که آیا تحول و تکامل در امور حوزه امر جدیدی است یا در سیره پیشینیان نیز سابقه داشته، گفت: تحول در حوزه، امر جدیدی نیست و خیلی از تغییرات و تکاملات بر اساس شرایط انجام گرفته است. وی ادامه داد: البته این روند تکاملی، در گذشته به کندی انجام می‌گرفته است و در شرایط فعلی که مقام معظم رهبری و بزرگان بر تحول تأکید دارند، موجب تسریع و نظم بیشتر این جریان می‌شود. البته این تحول نباید با عجله انجام شود. دبیر شورای عالی حوزه و رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم افزود: مطرح کردن تحول در حوزه نباید باعث نگرانی بزرگان شود و تصور کنند قصد تغییر حوزه و بر هم زدن روش استنباط و اجتهاد را داریم. باید اصلاحاتی انجام شود که از کمترین زمان، بیشترین استفاده را ببریم و از نیروهای فراوانی که داریم، بهره‌برداری بیشتری داشته باشیم و پاسخ‌گویی بیشتری به نیازهای جهانی صورت بگیرد. آیت‌الله یزدی با بیان اینکه خط قرمز‌هایی وجود دارد که به هیچ وجه نمی‌توان از آن عبور کرد، گفت: اساساً هویت حوزه نیز به همین خطوط قرمز است؛ بنابراین قبل از هر کاری باید این خطوط را مشخص کرد. وظیفه اصلی حوزه که در قرون متمادی مورد توجه بوده، در درجه اول،...