مذاکرات ۱ + ۵، تردیدها و چانه‌زنی‌ها

توپ هسته‌ای در زمین جمهوری اسلامی
رادیو فردا
خبر آنلاین -

سیاست > دیپلماسی  - ژنو اول اکتبر، هفتم مهر ماه میزبان نشست کشورهای گروه ۱+۵ در مورد برنامه هسته‌ای ایران است، این نشستی است که پیشتر قرار بود در ترکیه برگزار شود اما با اعلام خاویر سولانا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا محل مذاکرات تغییر یافت. مینا علی اسلام: این بار مذاکرات کاملاً متفاوت با قبل را پیش رو داریم، ایران بسته دوم پیشنهادی خود را ارائه کرده است و بر گفت‌و‌گوها پیرامون ماهیت و چگونگی ادامه کار در برنامه هسته‌ای خود مهر اتمام زده است، فضای سیاسی داخل ایران و واکنش‌های بین‌المللی به تحولات این کشور هر روز بعد تازه‌ای پیدا می‌کند که بی‌تردید در نوع تصمیم‌گیری کشورهای قدرتمند در مورد ایران بی‌تأثیر نیست. در مقابل، گروه ۱+۵ دچار شرایطی شده که از تردید تا نگرانی و چانه زنی در آن دیده می‌شود، از یک سو آمریکا ماه‌ها پیش از آغاز این مذاکرات در بررسی و تهیه مجموعه اقداماتی که ایران را در تنگنای بیشتری قرار دهد نهایتاً به تصویب طرحی در مجلس سنای خود برای ممنوعیت فروش بنزین به این کشور رسیدو در نظر دارد این طرح را ابتدا به قانون تبدیل کرده، سپس در کنار دیگر انواع تحریم‌ها و فشارها قرار دهد و نتیجتاً در صورت بی‌توجهی ایران، تحریم‌های تشدید شده را راهی شورای امنیت سازمان ملل کند. در کنار فرایندی که واشنگتن تلاش دارد در قبال تهران اعمال کرده و شاهد اثرگذاری آن باشد، نمی‌توان دلنگرانی مقامات کاخ سفید را نادیده گرفت. رئیس‌جمهور این کشور هم برای مذاکره با ایران خود را آماده می‌کند، هم بر ادامه راهکار دیپلماسی برای حل مشکل هسته‌ای ایران تأکید دارد و هم توافقات پنهان و آشکاری را با همتایانش در روسیه و چین دنبال کرده تا زمینه همسویی آنها را در برابر احتمال تشدید فشارها بر ایران فراهم کند، مذاکراتی که اوباما با مدودف در مسکو داشت چندی بعد به توافقی انجامید که استقرار سپر دفاع موشکی آمریکا در اروپای شرقی را به تعلیق درآورد و در مقابل مسکو با به تعلیق درآوردن استقرار موشک‌های اسکندر سعی کرد حسن نیت خود را با پاسخ متقابل نظامی - دفاعی بدهد نه سیاسی.

"در کنار فرایندی که واشنگتن تلاش دارد در قبال تهران اعمال کرده و شاهد اثرگذاری آن باشد، نمی‌توان دلنگرانی مقامات کاخ سفید را نادیده گرفت"این یعنی که روسیه هیچ تصمیم قاطعی ندارد که به سرعت با اقدام آمریکا در تعلیق سپر دفاع موشکی، راه را برای همسویی با واشنگتن در قبال ایران باز شده اعلام کند. همزمان با این تحولات گرچه وزیر خارجه روسیه از ناکارآمدی تشدید تحریم‌ها علیه ایران و فراتر از آن انتخاب گزینه نظامی در برابر این کشور همواره سخن گفته است، رئیس‌جمهور روسیه نه تنها اظهارات اخیر محمود احمدی‌نژاد در مورد هولوکاست را مورد نقد قرار داد، بلکه اظهار کرد که کرملین گزینه تحریم‌ها را کنار نگذاشته است. به همان اندازه که اختلاف مواضع در روسیه نشانه‌ای از مصلحت اندیشی این کشور با توجه به تحولات مختلف در مقاطع گوناگون است، طرف‌های مسکو در ۱+۵ به خوبی دریافته‌اند نمی‌توان به موضع روسیه در مورد ایران کاملاً امید داشت یا از آن به طور کلی نا امید شد. اما چین؛ این کشور با سیاست‌هایش همواره این اطمینان را به تهران داده است که می‌توان به خرید زمان دست زد و راه را ادامه داد، گرچه برخی تحلیل‌ها از مذاکرات یا توافقات آمریکا و چین در خصوص ایران حکایت دارد اما تاکنون منافع اقتصادی و انرژی به پکن اجازه نداده موضع صریحی در مورد افزایش فشارها بر ایران اتخاذ کند، مضاف بر این خبرها حکایت از صادرات بنزین از چین به ایران دارد. روزنامه فایننشال تایمز در گزارشی آورده است که شرکت‌های چینی با استفاده از شرکت‌های میانجی در کار صدور بنزین به ایران هستند و در حدود ۳۳ درصد از ۱۲۰ هزار بشکه بنزین وارداتی ایران را تأمین می‌کنند.

این یعنی که علی‌رغم تلاش آمریکا برای صورت‌بندی اقداماتی در افزایش فشار بر ایران و از همه مهمتر تأکید بر تحریم فروش بنزین به تهران، منافع اقتصادی چین در ادامه همکاری‌هایش با ایران است و این شکافی است میان دو دیدگاه در گروه ۱+۵. درست زمانی که سولانا به عنوان راهبر مذاکرات ۱+۵ و ایران تأکید دارد که هیچ شکافی در این گروه رخ نخواهد داد و اظهار می‌کند که بعید است درصورتی که گروه ۱+۵ خواستار اعمال مجازات‌های بیشتر علیه ایران شود روسیه و چین با آن مخالفت کنند؛ شواهد نشان از شکافی می‌دهد که حتی می‌توان به عمق آن در آستانه مذاکرات اشاره کرد. به گفته برخی منابع حتی میان کشورهای اروپایی نیز در مورد تحریم بیشتر علیه ایران اختلاف نظر وجود دارد، بر این اساس به تازگی گمانه زنی‌هایی در ارتباط با خودداری آلمان از تشدید تحریم‌ها مطرح شده است، به این ترتیب که برلین به واسطه گستردگی روابط اقتصادی و تجاری‌اش با ایران، قصد همکاری برای افزایش تحریم‌ها علیه این کشور را ندارد. چنین به نظر می‌رسد که آلمان تشدید تحریم‌ها علیه ایران را زمانی کارآمد می‌داند که کل اتحادیه اروپا به این فرایند اقدام کنند، در صورت صحت این گمانه زنی‌ها، آلمان سنگ بزرگی را پیش پای دوستانش در گروه ۱+۵ قرار داده است چراکه واضح است یکدست کردن نظر کلیه ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا برای تشدید فشارها بر ایران دشوار خواهد بود. فلسفه شکل‌گیری گروه ۱+۵ در همین نکته بود که نمایندگانی از سوی اتحادیه اروپا با سه قدرت روسیه، چین و آمریکا برای پیگیری برنامه هسته‌ای ایران انتخاب شوند تا روال تصمیم‌گیری در این زمینه تسهیل و تسریع شود.

"این یعنی که روسیه هیچ تصمیم قاطعی ندارد که به سرعت با اقدام آمریکا در تعلیق سپر دفاع موشکی، راه را برای همسویی با واشنگتن در قبال ایران باز شده اعلام کند"در این شرایط آمریکا می‌ماند با فرانسه و بریتانیا، این سه کشور به اجماع میان گروه ۱+۵ در شرایط کنونی و علیه ایران بیش از هر زمان دیگری نیاز دارند. آنچه فضا را برای ایران خوشایند و برای طرف‌های مذاکره با ایران دشوار کرده است، دل نگرانی آمریکا از شکاف میان اعضای گروه ۱+۵، تردیدهای شکل گرفته در میان اعضای اروپایی این گروه و چانه زنی‌های پشت پرده‌ای است که چین و روسیه برای امتیازگیری بیشتر انجام می‌دهند. این فضایی است که اکنون شاهدیم اما مشخص نیست تا هفتم مهر یعنی اول اکتبر و روز مذاکرات ۱+۵ و ایران در ژنو چه تحولاتی رخ دهد که این فضا را دگرگون یا تثبیت و حتی تشدید کند

منابع خبر
مذاکرات ۱ + ۵، تردیدها و چانه‌زنی‌ها خبر آنلاین -
توپ هسته‌ای در زمین جمهوری اسلامی... رادیو فردا -