چالش‌‌های معاصر فلسفه اسلامی‌و‌راهکارهای برون‌رفت از‌آنها بررسی می شود

ایلنا - ۹ مرداد ۱۳۸۸

چنین تصور می‌شود که فلسفه اسلامی در دوره معاصر در قیاس با فلسفه غربی در یک دور بسته مانده است و نتوانسته است پاسخگوی چالش‌های نظری و عملی معاصر در عرصه‌های مختلف حیات بشری باشد که این امر خود دو نتیجه و پیامد ... طرح پژوهشی «فلسفه اسلامی و بحران‌های معاصر» با هدف شناسایی بحران‌های معاصر فلسفه اسلامی و راهکارهای برون‌رفت از آن در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به مرحله اجرا درآمد. به گزارش ایلنا از روابط عمومی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دکتر سید محسن میری، سرپرست این طرح پژوهشی با بیان این مطلب گفت: یکی از عرصه‌های اساسی و مهم فرهنگ اسلامی، فلسفه و اندیشه اسلامی است که از عقلانیت بسیار بالا و توانائی‌های فراوانی برخوردار است و می‌تواند سهم مهمی در رشد و توسعه اندیشه و عمل جهانی در دوران جدید داشته باشد ولی به دلیل عدم مواجهه جدی با چالش‌های مدرن و درگیر نشدن با مسائل و مشکلات انسان معاصر، جایگاه آن به خوبی شناخته نشده است و این تلقی به وجود آمده است که این اندیشه در دوران ما عقیم و دچار بن‌بست و رکود است و راه حل مشکلات معاصر را باید در همان فلسفه‌های غربی معاصر جست و جو کرد در حالی که فلسفه اسلامی نیز می‌تواند برای مشکلات فعلی بشر، راهکارهای متنوعی ارائه دهد. رئیس گروه فلسفه و کلام پژوهشگاه علوم انسانی ادامه داد: چنین تصور می‌شود که فلسفه اسلامی در دوره معاصر در قیاس با فلسفه غربی در یک دور بسته مانده است و نتوانسته است پاسخگوی چالش‌های نظری و عملی معاصر در عرصه‌های مختلف حیات بشری باشد که این امر خود دو نتیجه و پیامد ناخوشایند به همراه داشته است؛ اول این که بسیاری را به این باور رسانده که فلسفه اسلامی به تاریخ تعلق دارد و فلسفه زنده و پویایی نیست. دومین پیامد منفی رویگردانی از فلسفه اسلامی و گرایش بیش از حد به فلسفه های غربی است.

"طرح پژوهشی «فلسفه اسلامی و بحران‌های معاصر» با هدف شناسایی بحران‌های معاصر فلسفه اسلامی و راهکارهای برون‌رفت از آن در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به مرحله اجرا درآمد"به عبارتی ذخایر فکری مسلمانان و ایرانیان که از عقلانیت و کارآمدی بالایی برخوردار است و قرن‌ها برای به دست آوردن آن تلاش شده است، به دست فراموشی سپرده شده است. دکتر میری در خصوص علل وجود این چالش‌ها گفت: یکی از عوامل بروز این چالش‌ها، تعارض و بیگانگی میان بینش‌ها (به معنای عام آن) و ارزش‌های غربی حاکم بر پدیده‏های مدرن و همچنین بینش‌ها و ارزش‌های جوامعی بود که پدیده‌های مدرن به آنها عرضه شد. وی با اشاره به راهکارهای پیشنهادی برای رفع چنین چالش‌هایی در فلسفه اسلامی، تصریح کرد: یک راه حل مناسب و معقول می‌تواند این باشد که با تحلیل جامع و موشکافانه‌ای نسبت به هر دو فرهنگ (اسلامی و غربی) و نیز پدیده‌های مدرن، الگویی ارائه شود که نهایتاً به بومی شدن آن پدیده‌های مدرن بیانجامد؛ به گونه‏ای که ضمن بهره‏گیری از پدیده‌های مدرن، سنت‌ها و فرهنگ بومی حفظ شود و به نظر می‌رسد تا زمانی که چنین امری اتفاق نیافتد، نمی‌توان انتظار تحقق جامعه‌ای پویا، درونزا، مستقل و پیشرفته را داشت. سرپرست طرح پژوهشی «فلسفه اسلامی و بحران‌های معاصر» خاطر نشان کرد: این تحقیق در پی آن است که با بررسی روش‌های مختلف، راهی را بیابد که ضمن تبیین نقاط قوت و توانائی‌های فلسفه اسلامی، عرصه‌هایی را معرفی کند که این دانش می تواند در آن گام نهد و به گونه‌ای تاثیرگذار در مقام نظریه‌پردازی و پاسخگویی برآید. به عبارت دیگر، هدف این طرح آن است که نشان دهد که می‌توان در دوران معاصر زیست و با استفاده از نظام متافیزیکی و فلسفی اسلامی به گونه‌ای معقول و کارآمد به حل مشکلات معاصر پرداخت.

دکتر میری با اشاره به ویژگی‌های این طرح پژوهشی گفت: مهم‌ترین نوآوری در این طرح آن است که به روش تطبیقی از الگوهای موفق غربی یا شرقی در خصوص رویکرد جدید به فلسفه سنتی، برای حلّ چالش‌های معاصر و یا تأثیرگذاری در سایر حوزه‌های معرفتی استفاده می‌شود. نکته دوم این است که این طرح به صورت «مسأله محور» عمل می‌شود و علاوه بر طرح مباحث مابعدالطبیعی و نظری به مباحث کاربردی نیز می پردازد. رئیس گروه فلسفه و کلام پژوهشگاه علوم انسانی پیش‌بینی کرد بخش‌های قابل توجهی از نتایج طرح پژوهشی «فلسفه اسلامی و بحران‌های معاصر» تا سال ۸۹ منتشر شود. پایان پیام

منابع خبر