نیاز به قوانینی برای صادرات محصولات دفاعی داریم

خبرگزاری مهر، گروه سیاست- محسن احدی؛ ابوالفضل عموئی نامزد لیست شورای ائتلاف نیروهای انقلاب در تهران می‌گوید: مجلس در تدوین قوانین، اصلاح و یا حذف برخی آئین‌نامه‌ها، نظارت بر عملکرد نهادهای اجرایی و همچنین دیپلماسی مستقیم پارلمانی می‌تواند در عرصه سیاست خارجی نقش بازی کند.

عموئی معتقد است: مجلس نباید در کار اجرایی و به صورت جزئی وارد شود و با این کار عملاً مشکلاتی ایجاد می‌شود؛ ولی نباید نقش نظارتی مجلس نادیده گرفته شود. مجلس می‌تواند دولت را به ریل درست و اصولی کشور بازگرداند.

تاکید او بر این است که مجلس یازدهم باید با وضع قوانین و تغییر آئین نامه، افزایش شأن مجلس و تشکیل هیئت‌های پارلمانی به گسترش دیپلماسی متوازن کمک کرده و از دولت و به طور کلی وزارت امور خارجه خروجی مناسبی در حوزه افزایش دیپلماسی اقتصادی به خصوص با کشورهای همسایه مطالبه کند.

این عضو لیست شورای ائتلاف نیروهای انقلاب با اشاره به نقش مجلس در تعامل با نیروهای مسلح افزود: امنیت قابل قیمت گذاری نیست و باید در مورد بودجه نیروهای مسلح و به خصوص نیروی قدس سپاه نگاهی حمایت گرایانه داشت. باید قوانینی وضع شود که بتواند صادرات محصلات دفاعی کشور را گسترش دهد.

متن کامل این مصاحبه به شرح زیر است:

* نقش مجلس در شکل دهی به سیاست خارجی کشور را به‌عنوان یکی از کاندیداهای ورود به نهاد قانون گذاری چگونه ارزیابی می‌کنید؟

سیاست خارجی شئونی از عرصه سیاسی کشور است که همه دستگاه‌های اداره کشور به صورت اجماعی در مورد آن تصمیم گرفته و برای اجرا، وزارت امور خارجه متولی کار می‌شود. در برخی امور نیز نیاز به تصمیم گیری در سطح شورای عالی امنیت ملی است که مجلس شورای اسلامی یکی از رکن‌های تصمیم‌گیری است.

جا دارد در مجلس شورای اسلامی، دیپلماسی پارلمانی تقویت شود نقش مجلس در عرصه سیاست خارجی به طور مشخص و تخصصی در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی پیگیری می‌شود، لوایح و طرح‌ها در این کمیسیون بررسی شده و نهادهای مختلف از جمله وزارت امور خارجه به کمیسیون گزارش‌های خود را ارائه می‌دهند.

به جز این موارد، می‌توان به موضوع دیپلماسی پارلمانی نیز اشاره کرد و جا دارد که این نوع از دیپلماسی تقویت شود. مجالس در دنیا چندین نهاد بین‌المللی دارند که از جمله آن می‌توان به اتحادیه بین‌المجالس اسلامی، اتحادیه بین‌المللی بین‌المجالس و اتحادیه بین‌المجالس اسلامی اشاره کرد.

* یعنی خود مجلس نیز می‌تواند یک بازیگر دیپلماسی باشد؟

در واقع چون مجالس نمایندگان مستقیم مردم هستند، فرصت تعامل دیپلماسی در میان آنها وجود دارد.

"رأی مردم جنبه‌های اقتصادی، فرهنگی و سیاسی دارد و با انتخاب ایده یک گروه در انتخابات که سیاست خارجی را نیز شامل می‌شود، مسیر حرکت کشور تعیین می‌شود"ارتباطات میان مجالس مختلف می‌تواند روند ایجاد و استمرار دیپلماسی را تسهیل کند. در کنار این موضوع، می‌توان به تشکیل گره‌های دوستی نیز اشاره کرد که در واقع روابط دوجانبه را در جهت منافع ملی تقویت می‌کند و به دولت‌ها برای مناسبات و ارتباطات کمک می‌کند.

آرای مردمی بر نحوه حرکت کشور در ریل سیاست خارجی تأثیر خود را می‌گذارد بحث دیگری نیز وجود دارد که گاهاً در ارتباطات دو کشور، نیز به لوایح، طرح‌ها و قوانینی وجود دارد که پارلمان‌ها در آن نقش بارزی ایفا می‌کنند. مجلس در این مسیر بسیار مؤثر است.

* گاهاً این موضوع مطرح می‌شود که آیا انتخابات در کشور می‌تواند بر روی جهت دهی سیاسی و به خصوص سیاست خارجی تأثیرگذار باشد؟

به هر حال انتخاب‌ها بر اتخاذ رویکردها در سیاست خارجی و در مسیر تحولات کشور تأثیرگذار است. رأی مردم جنبه‌های اقتصادی، فرهنگی و سیاسی دارد و با انتخاب ایده یک گروه در انتخابات که سیاست خارجی را نیز شامل می‌شود، مسیر حرکت کشور تعیین می‌شود. از همین رو می‌توان گفت که آرای مردمی بر نحوه حرکت کشور در ریل سیاست خارجی تأثیر خود را می‌گذارد.

هرچند بزرگترین دغدغه مردم در حال حاضر مشکلات معیشتی است؛ ولی لیست ائتلاف برنامه‌های جامعی در حوزه‌ها متعدد دارد که سیاست خارجی نیز بخشی از آن است.

* به مشکلات معیشتی اشاره کردید. یکی از موضوعاتی که از آغاز به کار دولت یازدهم مطرح شد، بحث برجام و حالا خروج آمریکا از توافق هسته‌ای است. یکی از انتقادات به دولت نیز گره زدن منافع کشور به خارجی‌ها و به خصوص اروپا است. مجلس آینده در این مسیر چگونه می‌تواند مؤثر بوده و از این بحران اقتصادی که گریبانگیر آن هستیم، خارج شویم؟

مردم دچار مشکلات اقتصادی هستند و این موضوع به صورت ملموس مشاهده می‌شود. از این رو در موضوع سیاست خارجی باید راهبردهای جدیدی اتخاذ شود و لازم است به رویکردهای سیاست خارجی نگاه جدیدی در راستای توازن بخشی شود.

"از همین رو می‌توان گفت که آرای مردمی بر نحوه حرکت کشور در ریل سیاست خارجی تأثیر خود را می‌گذارد"برای ما روشن شده است که آمریکا با به راه انداختن فشار حداکثری علیه ایران و ترور ناجوانمردانه شهید سلیمانی مسیر تخاصم را در پیش گرفته‌اند.

باید در مسیرهای سیاست خارجی تحولاتی را انجام دهیم همچنین اروپایی‌ها نیز به‌رغم تعهداتی که داده‌اند دست به اقدام عملی نزده‌اند و در حال حاضر نزدیک به یکسال است که اینستکس به‌عنوان مقدمه اجرای تعهدات ۱۱ گانه اروپایی‌ها، عملیاتی نشده است. ما باید در مسیرهای سیاست خارجی تحولاتی را انجام دهیم و در کنار مسائل داخلی و اقتصادی که در حال تغییر شیوه بودجه ریزی و اتکا به اقتصاد داخلی، سیاست خارجی را به عنوان یک مبنای قدرت داخلی تغییر دهیم.

امروز ظرفیت‌های تولیدی در کشور وجود دارد که به طور کامل به کار گرفته نمی‌شوند. در شرایط کنونی اولویت ما باید توجه به منطقه و استفاده از بازارهای همسایگان باشد. کمتر کشوری در جهان وجود دارد که مانند ما با ۱۵ کشور همسایه باشد. همچنین ایران دقیقاً در مسیر کریدور شرق به غرب و شمال به جنوب قرار گرفته که می‌توان این موضوعات را هدیه ارزشمندی از جانب خداوند دانست.

مسیر تجارت با همسایگان لزوماً از مسیر بانک‌های بین‌المللی نمی‌گذرد و می‌توان از طریق تهاتر، انتقال مستقیم مالی و ایجاد بازار مشترک با همسایگان همکاری کرد در کنار این موضوعات باید به بازار ۶۰۰ میلیونی همسایگان که حجم تجارت آن حدود یک هزار و ۲۰۰ میلیاردی است، نیز اشاره کرد.

بازارهای منطقه با هم متجانس بوده و از استانداردهای یکسانی برخوردار بوده و این موضوع فرصت خوبی برای حضور ما است. ما نیاز داریم بر همسایگان تمرکز کنیم. مسیر تجارت با همسایگان لزوماً از مسیر بانک‌های بین‌المللی نمی‌گذرد و می‌توان از طریق تهاتر، انتقال مستقیم مالی و ایجاد بازار مشترک با همسایگان همکاری کرد.

بر اساس آمار همانطور که گفتم، حجم تجارت در اطراف ما رقمی حدود یک هزار و ۲۰۰ میلیارد دلار است که سهم جمهوری اسلامی رقمی حدود ۱۷ تا ۲۴ میلیارد دلار و معادل دو درصد از این کیک بزرگ اقتصادی است. ما باید بتوانیم با طرح و برنامه اصولی این سهم را به چهار درصد برسانیم که در آن صورت اشتغال بسیار زیادی در کشور ایجاد می‌شود و شکوفایی اقتصادی خوبی در کشور حاصل می‌شود.

مجلس آینده باید در زمینه تسهیل قوانین مربوط به تهاتر اقداماتی کند و به این سمت برویم که مورد به مورد با کشورها اتاق تهاتر را ایجاد کنیم. مجلس آینده باید از تجاری که واقعاً در شرایط کنونی و فشارهای وارده در حال فعالیت اقتصادی بوده و کاری جهادگونه انجام می‌دهند، حمایت کند و به سمتی حرکت کند که سازوکار دیپلماسی اقتصادی را ایجاد و تقویت کند.

ما باید به شرق و اقتصادهای نوظهور به خصوص کشورهای حوزه بریکس (برزیل، روسیه، آفریقای جنوبی، هندوستان و چین) نگاه جدی داشته باشیم.

"هرچند بزرگترین دغدغه مردم در حال حاضر مشکلات معیشتی است؛ ولی لیست ائتلاف برنامه‌های جامعی در حوزه‌ها متعدد دارد که سیاست خارجی نیز بخشی از آن است.* به مشکلات معیشتی اشاره کردید"باید با کشورهایی که آینده اقتصاد دنیا را تشکیل خواهند داد، فرصت ما برای کاری تجاری هستند. دیپلماسی اقتصادی ما با این کشورها باید در دستور کار قرار بگیرد.

* نکته‌ای که وجود دارد این است که ما در برخی کشورهای منطقه حضور سیاسی خوبی داریم؛ ولی در مقابل از این حضور و ارتباط خوب سیاسی نتوانسته‌ایم، بهره‌برداری اقتصادی کنیم. مجلس چه نقشی می‌تواند در این مسیر داشته باشد و شما چه برنامه‌ای دارید؟

موضوعی که مطرح است بحث دیپلماسی اقتصادی محور مقاومت و توسعه آن است. محور مقاومت به برکت خون شهدای مدافع حرم و شهید حاج قاسم سلیمانی به‌عنوان سمبل این شهدا، در حفظ امنیت ما و کشورهای منطقه بسیار مؤثر بوده و باید بگویم ظرفیت‌های اقتصادی آن نیز بالا است. همگرایی در محور مقاومت هرچند سبب ایجاد امنیت برای منطقه شده؛ ولی ظرفیت‌های بالایی برای ایجاد رفاه و توسعه همکاری اقتصادی نیز دارد.

محور مقاومت را به‌عنوان یک کریدور اقتصادی نگاه کنیم که از خلیج فارس شروع می‌شود و به دریای مدیترانه می‌رسد یکی از کارهای بزرگ حاج قاسم بازگشایی محور بوکمال-قائم در مرز عراق و سوریه بود که فرصتی برای توسعه اقتصادی محور مقاومت است.

این محور ظرفیت تردد ۳۰۰ کامیون در روز دارد که نیازهای سوریه، لبنان و عراق و خود ایران از این مسیر می‌تواند تأمین شود. ما بازارهای مکملی در این حوزه داریم که می‌تواند به گسترش همکاری‌های اقتصادی منجر شود.

باید این محور را به‌عنوان یک کریدور اقتصادی نگاه کنیم که از خلیج فارس شروع می‌شود و به دریای مدیترانه می‌رسد و فرصتی است که می‌تواند نیازهای اقتصادی محور مقاومت را تأمین کند. این موضوع به زیرساخت‌هایی نیاز دارد که احتیاج است تا مجلس در زمینه تسهیل این زیرساخت‌ها و اختصاص بودجه اقدام کند.

ما نیاز به توازن بخشی در حوزه سیاست خارجی داریم و باید اولویت‌ها را تغییر دهیم و موضوعاتی را در دستور کار قرار دهیم تا بتواند منافع ملی را در زمینه‌های مختلف سیاسی و اقتصادی تأمین کند.

*بخشی دیگری از وظایف هر پارلمانی، بحث نظارت است. به طور مثال ما قریب به دو سال است که در دولت دوازدهم شاهد احیای معاونت اقتصادی رئیس جمهور و معاون دیپلماسی اقتصادی وزیر امور خارجه هستیم که در نهایت گزارشی که نشان دهد این تغییر به نفع کشور تمام شده، وجود ندارد. مجلس در این راستا و برای آنکه قوانین مصوب به درستی اجرا شده و منافع ملی تأمین شود، چگونه باید باشد؟

بعد نظارتی مجلس موضوعی قوی و مؤثر در راستای اجرای قوانین کشور است.

"یکی از موضوعاتی که از آغاز به کار دولت یازدهم مطرح شد، بحث برجام و حالا خروج آمریکا از توافق هسته‌ای است"با مطالبه‌ای که از مردم وجود دارد، به نظر بنده باید بعد نظارتی مجلس قوی‌تر نیز شود. در همین چارچوب باید از ابزارهای شناخته شده از قبیل سوال، تحقیق و تفحص و استیضاح استفاده شود تا به هدف نهایی برسیم. از همین رو باید در ابتدای تشکیل مجلس یازدهم با اصلاح آئین‌نامه داخلی مجلس، سازوکارهای نظارتی تقویت شود.

در ابتدای تشکیل مجلس یازدهم با اصلاح آئین‌نامه داخلی مجلس، سازوکارهای نظارتی تقویت شود باید فرآیند به سمتی برود که اگر مجلس در جریان تحقیق و تفحص به این نتیجه برسد که مدیری تخلف کرده، تا پایان بررسی روند کار قضائی این مدیر باید از کار تعلیق شود. البته بحث نظارت فقط منحصر به دولت نباید باشد و نظارت بر رفتار نمایندگان مجلس دقیق‌تر باشد تا شأن مجلس بالاتر رفته و به فرمایش حضرت امام در مورد در رأس بودن مجلس برسیم.

مجلس از وزارت امور خارجه یک چیز می‌خواهد و آن هم این است که نتیجه اقدامات خود را در حوزه دیپلماسی اقتصادی به صورت ملموس اعلام کند. با توجه به شرایط موجود کشور باید دستگاه دیپلماسی در حوزه اقتصادی فعال‌تر باشد و پنجره‌های جدیدی را فراروی کشور باز کند.

در این زمینه، مجلس در تدوین مقررات و یا تسهیل قوانین موجود نقش دارد و در کنار آن، با نظارت عملکرد وزارت امور خارجه و درخواست گزارش عملکرد می‌تواند تأثیرگذار باشد.

البته در این حوزه فقط وزارت امور خارجه نیست که باید پاسخگو باشد و مجلس باید در حوزه دیگر دستگاه‌ها نیز بتواند قوانینی را وضع یا تسهیل کرده و از آنها گزارش عملکرد بخواهد تا این نهادها در کنار دستگاه دیپلماسی به تغییر اولویت‌ها دست بزنند. در حوزه تجارت قوانین دست و پاگیری وجود دارد که باید نسبت به رفع و رجوع آن و همچنین تجمیع عوارض و کاهش برخی اقداماتی صورت گیرد. در کنار این نباید از ظرفیت ایرانیان خارج از کشور غافل شویم و قوانینی را برای فراهم سازی زمینه رشد سرمایه‌گذاری آنها در داخل باید مجلس آینده فراهم کند.

* از جمله اقداماتی که شخص شما در بدو ورود به مجلس پیگیری خواهید کرد که به توسعه اقتصادی کشور بیانجامد، چیست؟

یکی از مهم‌ترین مسائلی که امروز در کشور ما مطرح است، بحث توسعه بندر چابهار و اتصال خط ریلی چابهار به زاهدان و همچنین اتصال شبکه ریلی کشور به افغانستان، آسیای میانه و قفقاز است. باید در این زمینه زیرساخت‌ها و تخصیص بودجه آن صورت گیرد. اگر این خط ریلی اجرایی شود توسعه بسیار مناسبی در مسیر اجرا می‌شود و برخی محرومیت‌هایی که در مناطق شرقی کشور وجود دارد، برطرف می‌شود.

ما در حال حاضر در مورد این پروژه با افغانستان و هندوستان در حال کار هستیم و باید با پاکستان نیز همکاری صورت بگیرد.

"مجلس آینده در این مسیر چگونه می‌تواند مؤثر بوده و از این بحران اقتصادی که گریبانگیر آن هستیم، خارج شویم؟مردم دچار مشکلات اقتصادی هستند و این موضوع به صورت ملموس مشاهده می‌شود"در این صورت نه تنها در استان‌های شرقی کشور شاهد توسعه و شکوفایی اقتصادی خواهیم بود، بلکه امنیت نیز فراهم می‌شود.

* یکی از مواردی که در بحث تجارت با همسایگان مطرح می‌شود، بحث وجود تعرفه‌ها است. زمانی بود که ما به عراق فولاد و سیمان صادر می‌کردیم. اما بعد از مدتی بغداد تعرفه واردات را برای کالاهای ایرانی افزایش داد و عملاً فولاد ایران از بازار عراق حذف شد. برای حل این موضوع چه تمهیداتی باید دیده شود؟

حوزه روابط خارجی حوزه بده و بستان است. باید ما به طرف مقابل امتیازاتی بدهیم و در مقابل فرصت‌هایی را به دست بیاوریم.

باید نقشه ارزی و تجارت خارجی کشور مشخص باشد. در این قالب باید بدانیم که چه کالاهایی را باید صادر و چه کالاهایی را وارد کنیم و مزیت‌های اقتصادی کشور را بشناسیم. در این مسیر گام‌های خوبی برداشته شده که از جمله آن می‌تون همکاری اقتصادی با اتحادیه اقتصادی اوراسیا را نام برد.

اقتصاد کشورهای منطقه اقتصادهای مکملی دارند و اگر مرور خوبی در نقشه جامع تجارت کشور صورت گیرد و مزیت‌های کشور مورد ملاحظه قرار گیرد، می‌توان نسبت به واردات کالا از برخی کشورهای همسایه اقدام کرد و در مقابل به آنها کالاهایی که ما در تولید آن مزیت بالایی داریم صادر کرد. البته فقط در موضوع صادرات کالا هم منحصر نماند و به موضوع صادرات خدمات فنی و مهندسی نیز پرداخت. مسلماً در این زمینه باید حمایت‌هایی صورت گیرد و سیاست را در خدمت اقتصاد قرار دهیم و مذاکراتی را در بحث تخفیفات گمرکی انجام دهیم.

* بر اساس همین مواردی که گفتید، ما نقشه جامع تجارت خارجی را نداریم یا اینکه آنچه در حال حاضر وجود دارد، باید مورد اصلاح قرار گیرد؟

گزارش‌هایی در وزارت صمت وجود دارد نشان می‌دهد که روی این موضوع کار می‌شود؛ ولی شأن نظارتی مشخصی در این مسیر نبوده است.

"از این رو در موضوع سیاست خارجی باید راهبردهای جدیدی اتخاذ شود و لازم است به رویکردهای سیاست خارجی نگاه جدیدی در راستای توازن بخشی شود"نباید منتظر غرب و موضوعاتی مانند اینستکس بمانیم و رویکرد نگاه به همسایگان، کشورهای شرق و اقتصادهای نوظهور را در برنامه کاری خود قرار دهیم و نقشه جامع تجارتی کشور را بر مبنای اولویت‌ها، منافع ملی و دیپلماسی متوازن اجرا کنیم.

* در صورت راهیابی به مجلس شورای اسلامی برای فعالیت در کدام کمیسیون ثبت نام می‌کنید؟

با توجه به سابقه کاری و رشته تحصیلی ام قطعاً باید در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی ورود کنم.

* در بحث مربوط به کمیسیون ما به مسائل مربوط به سیاست خارجی پرداختیم؛ ولی بخش دیگری نیز مربوط به حوزه امنیت و نیروهای مسلح است. چه برنامه‌هایی در حوزه امنیتی و دفاعی دارید؟

باید به طور مشخص بگویم که امنیت قابل قیمت گذاری نیست. بودجه نیروهای نظامی ما نشان می‌دهد که در منطقه و در مقایسه با دیگر کشورها رقم کمتری به آن اختصاص میابد. باید نسبت به نیروهای مسلح و تقویت آنها، موضع مجلس آینده حمایتگرایانه و تعاملی باشد. به خصوص نسبت به نیروی قدس سپاه که مقام معظم رهبری آن را نیروی بدون مرز نامیدند، باید ما افزایش بودجه را لحاظ کنیم.

با حمایت از صنایع دفاعی و تصویب قوانین حمایتی باید به صادرات محصولات دفاعی کمک کنیم در کنار این موضوع نباید از توانمندی‌های تولیدات دفاعی کشورمان غافل شویم.

ما در تولید بسیاری از تجهیزات نظامی موفق بوده‌ایم و می‌توانیم با حمایت از صنایع دفاعی و تصویب قوانین حمایتی، نسبت به کمک به این صنایع برای صادرات و در نتیجه ارزآوری آنها برای کشور اقدامات خوبی انجام دهیم.

یادمان نرود که بین تشکیل مجلس آینده و پایان تحریم تسلیحاتی کشور زمان بسیار کمی وجود دارد و مجلس آینده باید در این حوزه به خوبی عمل کند. اگر در این راستا بتوانیم از صنایع دفاعی حمایت کنیم تا صادرات محصولات خود را داشته باشند، می‌توان گفت که هم نیروهای مسلح از نظر بودجه خودکفا خواهند شد و همچنین برای کشور ارزآوری خواهند داشت.

* موضوعی دیگر نوع تعامل با دولت آینده است. بسیاری معتقدند که دولت فعلی اقدامات مشخصی برای حل معضلات و مشکلات کشور نمی‌کند. به نظر شما رفتار مجلس آینده با دولت چگونه باید باشد؟

شورای ائتلاف بنای حذف دولت ندارد؛ ولی تصمیم دارد تا دولت را در ریل کار کردن بیاندازد و از شرایط فعلی خارج کند. بنای ما تخاصم با دولت نیست و همه تلاش خود را خواهیم کرد که مسیر کشور به ریل اصلی بازگردد.

شورای ائتلاف بنای حذف دولت ندارد؛ ولی تصمیم دارد تا دولت را در ریل کار کردن بیاندازد و از شرایط فعلی خارج کند ما نباید به صورت جزئی وارد حوزه اجرا شویم و در کار دولت و نهادها دخالت کنیم، چرا که در این صورت فضای تفکیک قوا بر هم می‌خورد.

"بازارهای منطقه با هم متجانس بوده و از استانداردهای یکسانی برخوردار بوده و این موضوع فرصت خوبی برای حضور ما است"آنچه ما از دولت می‌خواهیم نتیجه و خروجی مشخص در مورد موارد مشخصی است که برای آن قانون تصویب شده است. تحلیل من این است که دولت پیام انتخابات را خواهد گرفت و به مسیر بازخواهد گشت. باید بگویم که قانون قانون است و اگر کسی از قانون مصوب مجلس تخطی کند، با آن برخورد خواهد شد.

* چه برنامه‌ای در حوزه دیپلماسی متوازن دارید که بتوانید دولت را هم مجاب کنید در این زمینه اقدام کند؟

دیپلماسی متوازن به این معنی است که باید به جای دیدن تنها دو کشور در دنیا، همه کشورها را مورد توجه قرار دهیم. دنیا در حدود ۲۰۰ کشور است و باید در راستای منافع ملی با همه آنها کار کرد. این موضوع به این معنی نیست که مثلاً با اروپا رابطه نداشته و مذاکره با آنها را متوقف کنیم.

منظور این است که توقعات خود را بنا به واقعیات بسازیم. به طور روشن بگویم که به جای دیدن تنها دو کشور، باید کل دنیا را دید.