گفتگوی ویژه خبرگزاری دانشجو با فعالان دانشجویی / عضویت ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای روی میز نقد و بررسی

به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو،

ابوالفضل لطفی؛ حدود دو ماهی از روی کارآمدن دولت سیزدهم نمی‌گذرد که اخبار خوبی از زاویه نگاه اقدامات دولت به گوش می‌رسد. از بالارفتن سرعت واکسیناسیون با واردات واکسن و افزایش تولید در داخل و طبعاً کاهش تعداد مبتلایان و مرگ و میر ناشی از بیماری کرونا گرفته تا عضویت ایران بعد از حدود پانزده سال در سازمان همکاری‌های شانگ‌های که نوید گشایش‌های زیادی در عرصه‌های مختلفی را می‌دهد.

البته که این ایام عده‌ای تلاش کردند که فعالیت‌های خوب دولت سیزدهم تا حال حاضر را اقدامات دولت قبل و دستاورد‌های آن بدانند، ولی با کمی بررسی و تعقل می‌توان کذب بودن برخی این ادعا‌ها را متوجه شد. با سفر سیدابراهیم رئیسی به تاجیکستان و سخنرانی در سازمان شانگ‌های و در جمع اعضای این پیمان، ایران رسماً به عضو این سازمان درآمد و به نوعی تغییر نگاهی در سیاست خارجه از غرب به سمت شرق پس از سال‌ها اتفاق افتاد.

در این میان سؤالات و ابهامات زیادی درمورد سازمان همکاری‌های شانگ‌های و اعضا و نوع روابط و فعالیت‌های آنان وجود دارد که به علت عضویت تازه ایران، تا حدودی طبیعی است. اما برآن شدیم برای پاسخگویی به این سؤالات و بررسی نقاط ابهام‌برانگیز خصوصاً در فضای بین‌الملل کشور و نقد و تحلیل فضای سیاست‌خارجه ایران در سال‌های اخیر با محوریت دولت سیزدهم، به گفتگو با فعالین دانشجویی آشنا با این عرصه بپردازیم.

امیرمحمد کولانی، دبیر واحد بین‌الملل اتحادیه جامعه اسلامی دانشجویان، امیرحسین موسوی، مسئول بسیج دانشجویی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران و بهار سعیدی، عضو سابق شورای مرکزی اتحادیه دفتر تحکیم وحدت به گفتگو و بررسی عضویت ایران در سازمان همکاری‌های شانگ‌های پرداختند که گزارش این گفتگوی تصویری به شرح زیر است.

امیرمحمد کولانی، کارشناسی علوم سیاسی و دبیر واحد بین‌الملل اتحادیه جامعه اسلامی دانشجویان

از ابتدای تشکیل دولت سیزدهم و مراسم تحریف در مجلس شورای اسلامی، تحرک بسیار خوبی در عرصه دیپلماسی و سیاست‌خارجه شکل گرفت. از دیداری که رئیس جمهور جدید با رؤسای کشور‌های مختلف در این مراسم گرفته تا مواضعی که ایشان در مسائل مختلف بین‌المللی مانند مسئله هسته‌ای یا تحولات افغانستان یا همین مسئله پیوستن ایران به سازمان همکاری‌های شانگهای، همه نشان‌دهنده‌ی اولویت سیاست خارجه و موضوعات بین‌الملل برای دولت سیزدهم دارد.

ما ۱۶ سال است که به دنبال پیوستن به سازمان همکاری‌های شانگ‌های هستیم و این موضوع برای ما اهمیت بسیار ویژه‌ای دارد.

"به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو،ابوالفضل لطفی؛ حدود دو ماهی از روی کارآمدن دولت سیزدهم نمی‌گذرد که اخبار خوبی از زاویه نگاه اقدامات دولت به گوش می‌رسد"این سازمان، یک جایگاه امنیتی و اقتصادی هست و قدرت‌های بسیار بزرگی مثل چین و روسیه در آن حضور دارند. در شرایط حال حاضر ایران نیز که مورد تحریم کشور‌های غبری هستیم، پیوستن به این سازمان برای ما وزن سیاسی زیادی دارد و دست مذاکره‌کنندگان ما را در مذاکرات هسته‌ای آتی در نیویورک پر خواهد کرد.

شانگهای به دنبال مقابله با ناتو

ایده سازمان همکاری شانگ‌های به استقرار حکومت شوروی در روسیه برمی‌گردد که این‌ها به دلایل امنیتی با چین به دنبال یکسری توافقات بودند، اما به طور رسمی از سال ۱۹۹۶ با پنج عضو و با عنوان شانگ‌های پنج شروع به کار کردند و بعد‌ها با اضافه شدن کشور‌های دیگر مانند هند و پاکستان در سال ۲۰۱۷ و ایران در هفته گذشته به نه عضو افزایش پیدا کرد. این سازمان حدود سی درصد وسعت زمین، چهل درصد جمعیت جهان، بیست و پنج درصد تولید ناخالص ملی و بیست درصد تجارت کشور‌ها را در اختیار دارد. از نظر نظامی نیز ما چهار کشور چین، روسیه، هند و پاکستان را داریم که از قدرت هسته‌ای برخوردار بوده و از نظر سیاسی نیز دوعضو شورای امنیت سازمان ملل متحد عضو آن هستند. تشکیل این سازمان دلیل دیگری نیز داشت و آن در مقابله قرار گرفتن با پیمان ناتو بود.

البته شانگ‌های تا حال حاضر به اندازه قدرت ناتو نبوده است.

در کنار پیمان همکاری‌های شانگ‌های بین همه اعضای آن، یکسری پیمان‌های دوجانبه نیز اعضا با هم می‌بندند و به عنوان مثال ما شاهد همکاری‌های نظامی چین و پاکستان در فضای گسترده‌ای هستیم و یا کار‌های اقتصادی مانند ایجاد بانک و پول مشترک بین دو کشور است. این مسائل برای کشور ما که تحت تحریم هستیم، بسیار حائز اهمیت است. سازمان همکاری‌های شانگ‌های آینده درخشانی را خواهد داشت و پیوستن ایران به آن، از لحاظ نظامی و اقتصادی آن را قدرتمندتر خواهد کرد. کشور ما تنها کشوری است که از منابع عظیم انرژی برخوردار است و کشور‌های مصرف‌کننده‌ی زیادی وجود دارد. ما می‌بینیم که حتی کشور‌های ترکیه و مصر نیز خواهان عضویت در این سازمان هستند.

"این سازمان، یک جایگاه امنیتی و اقتصادی هست و قدرت‌های بسیار بزرگی مثل چین و روسیه در آن حضور دارند"باید گفت احتمال اینکه در آینده پیمان نظامی مانند ناتو بین اعضای این سازمان بسته شود، بسیار بالا خواهد بود و به موازنه قوا در منطقه ما کمک خواهد کرد.

قرارداد ۲۵ ساله با چین منجر به افزایش توان چانه‌زنی جمهوری اسلامی خواهد شد

قرارداد ۲۵ ساله ایران با چین یک تأثیر به سزایی از روابط ایران با شرق بر روابط ایران با غرب دارد. چندماه پیش که این قرارداد مطرح شد، ما شاهد بودیم که جوسازی‌های رسانه‌ای توسط طرف غربی انجام شد و اینگونه روابط نشان می‌دهد که تأثیر به سزایی در رهایی ایران از فشار‌هایی که به آن وارد شده است، دارد. یک طرحی است به نام راه ابریشم که هشتاد درصد مبادلات جهان را به خود اختصاص می‌دهد و چین آن را پیگیری می‌کند. یکسری اقداماتی را باید ایران برای این قضیه انجام می‌دید که به علت کم‌کاری دولت قبل انجام نشد. وقتی یک کشوری تبدیل به یک چهارراه تجاری شد، دیگر منافع بسیاری از کشور‌ها به آن کشور بستگی دارد و تحریم‌ها و فشار‌ها دیگر تأثیر قبلی را ندارد.

قرارداد ۲۵ ساله با چین منجر به افزایش توان چانه‌زنی جمهوری اسلامی خواهد شد و ما در شرایط فعلی نیاز به مذاکره از موضع بالا داریم که این مسائل در سال‌های قبل نادیده گرفته شد. البته با دولت و وزارت خارجه جدید و نگاه متفاوت و مطلوب آنان، دست ما در فضای مذاکرات قطعاً پر خواهد بود.

ایده تعامل با شرق وارد دستگاه اجرایی کشور شده است

دولت یازدهم و دوازدهم بر ایده لیبرالیسم حاکم بوده است و دولت دهم نیز همین تفکر را داشتند. تحلیل بنده این است که حکمیت از یک جایی به بعد تصمیم گرفت که خود وارد عرصه شود و حتی مقام معظم رهبری نماینده خود را برای قرارداد ایران و چین تعیین کردند و آن را به وزارت خارجه نسپردند. در حال حاضر نیز این ایده که مبتنی بر تعامل با شرق و با پایه عزت، وارد دستگاه اجرایی کشور شده است و ترکیب وزارت خارجه نیز این مسئله را نشان می‌دهد. همچنین نگاه کشور‌های شرقی به ایران با روی‌کارآمدن دولت سیزدهم نیز تغییر کرده است.

"این سازمان حدود سی درصد وسعت زمین، چهل درصد جمعیت جهان، بیست و پنج درصد تولید ناخالص ملی و بیست درصد تجارت کشور‌ها را در اختیار دارد"بر اساس شواهد و پیش بینی‌ها آینده جهان در بخش‌های مختلف در شرق خواهد بود. دولت قبل بسیاری از فرصت‌ها را از دست داد و همه چیز را صرفاً محدود به غرب کرد. درصورتی که اگر زودتر وارد این پیمان شانگ‌های یا قرارداد با چین یا روسیه شده بودیم، بدین شکل موردهجمه اقتصادی و سیاسی آمریکا واقع نمی‌شدیم و در دیپلماسی اقتصادی کم‌کاری‌های زیادی داشتیم. قطعاً در برخی رویه‌های ما باید تجدیدنظر‌هایی صورت بگیرد.

برجام به عنوان یک چکی هست که وجود دارد که معایب و مزایایی دارد و دولت فعلی این توانایی را دارد که بتواند معایب آن را برطرف کند و از مزایای آن استفاده کند. مقام معظم رهبری در چندماه یک پیام خصوصی برای پوتین ارسال کردند که قطعاً آن راهگشای این پیمان شانگ‌های برای ایران بوده است.

در کل ما به همکاری‌های کشور‌های عضو سازمان شانگ‌های در بخش‌های مختلف نیاز داریم و این مسئله می‌تواند باعث تحولات زیادی در کشور شود.

گفتگوی کامل با امیرمحمد کولانی را در کلیپ زیر مشاهده کنید: