ناگفته‌های «زیرخاکی»؛ از ممیزی تا غرور ملی/کمدی گاهی حاصل خشم است

خبرگزاری مهر - گروه هنر- عطیه مؤذن: برای همین گفتگو هم شرط و شروط‌هایی داشت و به‌راحتی راضی به انتشار نشد! جلیل سامان کارگردانی مهم اما گریزان از رسانه است، علاقه‌ای به گفتگو درباره آثارش ندارد و حتی معدود گفتگوهایی هم که تا به امروز داشته غالباً با شرط عدم تصویربرداری و نبود عکاس بوده است! شاید به همین دلیل بعد از ساخت یک سه‌گانه تاریخی موفق و پرمخاطب در تلویزیون، همچنان چهره‌ای ناشناخته برای اغلب مخاطبان رسانه ملی محسوب می‌شود.

سه گانه «ارمغان تاریکی»، «پروانه» و «نفس» را اما بسیاری دیده‌اند؛ سریال‌هایی که تصویر جدیدی از گروهک منافقین و روایت‌های مرتبط با تاریخ انقلاب را در قاب تلویزیون خلق کردند و با فضایی قصه‌گو و عاشقانه، مخاطب را به عمق بخشی از فجایع تاریخ معاصر بردند. اتفاقی که مخاطبان پیش از این شاید فقط در کتاب‌ها و مستندها و یا مقالات مطبوعاتی خوانده بودند.

جلیل سامان در مقام نویسنده و کارگردان این سه گانه، هر بار برای تولید همین سریال‌ها، با مشکلات و معضلاتی مواجه بوده اما کمتر از آن‌ها سخن گفته است چراکه اساساً اهل هیاهو و مصاحبه‌های جنجالی نیست.

او این بار اما با سریال مفرح «زیرخاکی» (آنطور که خودش تاکید می‌کند و هر بار می‌گوید کمدی نیست) وارد فضایی تازه برای بیان دغدغه‌هایش شده است؛ دغدغه‌هایی که معتقد است ادامه همان دغدغه‌های جدی، بزرگ و مهم او در سه‌گانه‌اش هست که این بار مضمون «خودباوری» و «عزت نفس ملی در مقابل خارجی‌ها» در آن پررنگ‌تر شده است.

سریال زیرخاکی ماجرای فردی ساده به نام فریبرز با بازی پژمان جمشیدی است که در سال‌های قبل از انقلاب به دنبال گنج است. او در مسیر پیدا کردن گنج مورد نظرش با اتفاقاتی مواجه می‌شود که موقعیت‌های کمیک را رقم می‌زند. فریبرز برادری به نام فرهاد با بازی هادی حجازی‌فر هم دارد که در همین بحبوحه می‌خواهد اعتقادات انقلابی خود را پی بگیرد.

گفتگوی صریح خبرگزاری مهر با جلیل سامان درباره «زیرخاکی» و دغدغه‌هایی که او را مجاب به تغییر لحن در سریال‌سازی کرده است را در ادامه می‌خوانید؛

* مخاطب شما را با سه گانه‌ای که در حوزه تاریخ معاصر ساختید و روایت‌هایی که از گروهک منافقین تعریف کردید، می‌شناسد اما حالا با «زیرخاکی» فضای تازه‌ای را تجربه کرده‌اید که هم در کارنامه شما و هم در ساختار تلویزیونی نو و بدیع است. چرا برای بیان دغدغه‌های انقلابی خود سراغ این فضا رفتید و به تعبیری تغییر لحن دادید؟

البته مدعی نیستم دغدغه‌های انقلابی دارم، اما دغدغه‌هایی دارم.

"او در مسیر پیدا کردن گنج مورد نظرش با اتفاقاتی مواجه می‌شود که موقعیت‌های کمیک را رقم می‌زند"حرفی را که به آن اعتقاد دارم، می‌سازم. بعد از سریال «نفس»، احساس من این بود که شاید با توجه به فضایی که در باور مردم به دلیل عملکرد بد برخی مسئولان وجود دارد، مخاطب دیگر چندان علاقه‌ای ندارد مسائل اینچنینی را به شکل جدی بشنود، مخاطب با این فضا ارتباط برقرار نمی‌کند و پس تصمیم گرفتم لحنم را عوض کنم.

ما در کشوری زندگی می‌کنیم که خیلی از مسائل فرهنگی به مسائل سیاسی تبدیل شده است و این رویکرد می‌تواند موقعیت‌ها و شرایط را تحت‌الشعاع قرار دهد. مدت‌هاست که گفته می‌شود در برهه حساس کنونی زندگی می‌کنیم، این برهه حساس کنونی هنوز دست از سر ما برنداشته است و واقعیت هم دارد. عده‌ای همیشه مترصد هستند که نظام، جمهوری اسلامی و مردم را تحت فشار قرار دهند تا به اهدافشان برسند و هدفشان چیزی نیست جز تسلیم شدن مردم و کشور.