هفته ای که گذشت؛ نگاهی به گزارشات محیط زیستی در ایران

حیات ‌وحش

حیات‌ وحش به کلیه جانداران از قبیل پستانداران، پرندگان، خزندگان و دوزیستان و تمام گیاهانی گفته می‌شود که به صورت وحشی و طبیعی بدون دخالت یا کمک انسان بر روی کره زمین زندگی کرده و آب و خوراک خود را خود تأمین می‌کند. اما دخالت و تصرف انسان در زیستگاه های طبیعی و مصرف بی‌رویه منابع طبیعی بسیاری از گونه های حیاط وحش را در معرض انقراض قرار داده است.

طی هفته ای که گذشت رئیس محیط زیست شهرستان آمل از تلف شدن یک قلاده پلنگ در پی شلیک شکارچیان غیر مجاز در جنگل های این شهرستان خبر داد.

در خبری دیگر مدیر کل حفاظت محیط زیست خراسان شمالی از مهاجرت حیات وحش پارک ملی ساریگل در بخش هایی که معدن آلبلاغ قرار دارد به بخش های جنوب و غربی این پارک به علت حضور و تردد افراد در معدن خبر داد.

بازداشت و محکومیت متخلفان محیط زیست

یکی از موضوعات مورد بحث محیط زیست مسئله حمایت از منابع طبیعی بوده و از سوی دیگر، حفاظت از جنگل‌ها،حیات وحش و جلوگیری از قاچاق چوب، شکار و صید بی رویه به عنوان بخشی از مقوله حفاظت از منابع طبیعی، و در نهایت حفظ محیط زیست تلقی می‌شود. بسیاری از حیوانات، به دلیل شکار غیرقانونی در معرض خطر قرار دارند.

طی هفته‌ای که گذشت، با تلاش محیط بانان و جنگل بانان، دستکم ۵۱ شکارچی و صیاد متخلف که حاصل جمع آوری ۲۱ گزارش منابع رسمی است، در استان های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، کاشان، ایلام،چهارمحال و بختیاری،خوزستان، زنجان، سیستان و بلوچستان، فارس، قزوین، کرمانشاه و گیلان بازداشت و به مراجع قضایی ارجاع داده شدند.

بر اساس گزارشات منابع رسمی در هفته ای که سپری شد، بیش از ۷۵ تن چوب جنگلی که حاصل جمع آوری ۸ گزارش منابع رسمی است، در استان های اصفهان، خراسان رضوی، کرمانشاه، زنجان، گیلان، لرستان و مازندران کشف و ضبط شده و ۱۱ متهم به مرجع قضائی معرفی شدند.

در همین زمینه، رئیس اداره محیط زیست شهرستان اردستان اعلام کرد: “در ده ماهه گذشته ۲۲ سلاح کشف و ضبط شده که از این مقدار سلاح پنج مورد آن غیر مجاز بوده که در این زمینه ۳۶ نفر هم دستگیر شده‌اند”.

در خبری دیگر مسئول منطقه حفاظت شده سرخ‌آباد گفت: “در دی‌ماه امسال ۲۲ فرد متخلف بومی و غیربومی که ۲۰ نفر آنان شکارچی بودند، در منطقه حفاظت شده سرخ‌آباد (دشت سهرین) توسط محیط‌بانان دستگیر شدند”.

همچنین رئیس پلیس پیشگیری ناجا گفت: “با تلاش شبانه روزی همکارانم در ۶۰۷ پاسگاه محیط بانی، ۴ هزار و ۲۰۰ قبضه سلاح غیرمجاز از شکارچیان کشف و ۷ هزار و ۶۲۴ نفر در بازه زمانی ۱۰ ماهه سال جاری دستگیر شده اند”.

حق تنفس و هوای پاک

بر اساس گزارش‌ها، سالانه تعداد پر شماری از شهروندان بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند. این مشکل علتی جز سو مدیریت و عدم توجه به کنوانسیون‌ها و قراردادهای بین‌المللی در این زمینه ندارد.

طی هفته ای که گذشت شاخص کیفی هوا در شهرهای مشهد، بجنورد، اهواز، تهران، اصفهان، کرج، اراک به ترتیب با شاخص های ۱۱۱، ۱۱۲، ۱۳۷، ۱۳۰، ۱۸۸، ۱۰۴، ۱۱۹ ناسالم برای گروه های حساس (بیماران قلبی و ریوی، زنان باردار و کودکان) و شهر بندرعباس با شاخص ۱۵۶ ناسالم برای تمامی گروه ها و زابل با شاخص ۲۷۴ در شرایط بسیار ناسالم اعلام شد.

در همین زمینه مدیر واحد سنجش و نگهداری شرکت کنترل کیفیت هوا گفت: دی ۹۹، آلوده‌ترین ماه تهران در ۱۰ سال گذشته بوده است.

استفاده از کاروان حمل و نقل شهری و باربری یکی از فاکتورهای اصلی جلوگیری از آلودگی هوا است، با این حال فرماندار رشت از وجود شش هزار تاکسی درون شهری با عمر بالای ۱۵ سال خبر داد.

به طور کلی جنگل‌ها در نتیجه عمل کربن گیری مرتباً گاز کربنیک هوا را که در اثر تنفس موجودات زنده و فعل و انفعالات شیمیایی و آلودگی های محیط زیست وارد هوا می‌شود جذب کرده و گاز اکسیژن را پس می‌دهد. از این رو می‌بایست مورد توجه ویژه ای قرار گیرند.

بر اساس اعلام منابع رسمی، طی هفته ای که گذشت؛ ۲۴۲ هکتار از جنگل‌ها و منابع طبیعی در ۱۸۷ منطقه از استان های اردبیل، سمنان، گلستان، گیلان و مازندران طعمه حریق شد.  آتشی که در فقدان تجهیزات اطفای حریق حتی به مناطق حفاظت ‌شده نیز گسترش پیدا کرده و فعالان زیست‌محیطی بارها از بی‌توجهی مقام‌های دولتی انتقاد کرده‌اند.

در همین زمینه براساس آمار اعلام شده از سوی منابع رسمی طی یک سال اخیر، بیش از ۳۴۰ فقره آتشسوزی در مراتع و جنگل های کشور به ثبت رسیده است.

بحران پسماند و آلاینده های محیط زیستی

از گزارشاتی که در این راستا طی یک هفته گذشته منتشر شده می‌توان به آلودگی زنجانرود بر اثر ورود فاضلاب شهری و پساب صنعتی اشاره کرد.

"حق تنفس و هوای پاک بر اساس گزارش‌ها، سالانه تعداد پر شماری از شهروندان بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند"حجم زیاد فاضلاب سبب ایجاد بوی تعفن شدید در فصول گرم سال شده، به گونه ای که بیش از چند دقیقه نمیتوان در محدوده حاشیه رودخانه توقف کرد. اما مهمترین مشکل فاضلاب زنجانرود عبور این رودخانه از میان باغاتی است که منبع اصلی آبیاری درختان آنها را تشکیل می دهد و محصولات باغات زنجانرود میتواند تهدیدی جدی علیه سلامتی مصرف کنندگان باشد به گونه ای که در چند سال گذشته کشت سبزیجات با استفاده از فاضلاب زنجانرود و فروش آن در بازار میوه فروشان زنجان حاشیه هایی را در پی داشت.

از دیگر اخبار محیطی زیستی این هفته می‌توان به خشک شدن ۲۵ درصد خلیج گرگان واقع در ضلع غربی شهرستان های شرقی استان مازندران، اشاره کرد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران در این خصوص گفت: “یکی از زیستگاه‌های مهم پرندگان کشور و منبع تأمین کننده آب‌های زیرزمینی منطقه در حال از بین رفتن است و این اتفاق تبعات منفی فراوانی در آینده خواهد داشت. همه مسئولان این خطر بالقوه را با تمام وجود احساس می‌کنند، اما با وجود مصوباتی که برای احیای تالاب میانکاله در استانداری داشتیم، اراده‌ای برای احیای تالاب و خلیج گرگان وجود ندارد”.

وی افزود: “محیط زیست استان تمام تلاش خود را کرد تا با حفر کانال و لایروبی رودخانه‌های منتهی به خلیج گرگان از منابع مستقیم و همجوار، آب مورد نیاز تالاب را تأمین کند، اما ناهماهنگی‌ها، سدی بر روی این طرح‌ها شده است”.