یک مقام جمهوری اسلامی: طالبان تهدیدی راهبردی برای ایران است

رسول موسوی، مدیرکل بخش آسیای غربی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی روز پنجشنبه ششم آبان (۲۸ اکتبر) در نشست "بررسی تحولات جمهوری آذربایجان و افغانستان بر امنیت ملی ایران" نسبت به تهدیدهای ناشی از حکومت طالبان در افغانستان برای ایران هشدار داد.

موسوی در ابتدای سخنرانی خود تاکید کرد که اظهارات او بازتاب دهنده مواضع شخصی خود او است و ارتباطی با مواضع رسمی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ندارد. او در عین حال توضیحی درباره مواضع رسمی جمهوری اسلامی در قبال حاکمیت طالبان ارائه نکرد.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

او حتی درباره پیامدهای ابراز چنین سخنانی گفت: «من امروز مدیرکل هستم، اما نمی‌دانم همچنان شنبه [در این مقام] می‌مانم یا نه.»

متن سخنرانی رسول موسوی که در عین حال دستیار حسین امیرعبداللهیان در همایش خانه احزاب است، از سوی خبرگزاری "مهر" بازتاب یافته است.

حاکمیت طالبان و امنیت ملی ایران

موسوی به مقایسه پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال ۵۷ با پیروزی طالبان در جنگ داخلی افغانستان پرداخته و می‌گوید:

«اگر تاریخ را نگاه کنیم، هر تغییر رادیکالی در یک کشور، حتما بر همسایه‌های آن کشور نیز تاثیر دارد و اگر باز تاریخ را نگاه کنیم، همواره تغییرات رادیکال، تاثیرات منفی داشته است.»

موسوی در ادامه گفته است: «بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز ریشه جنگ ایران و عراق را می‌توانیم در تاثیراتی که در انقلاب ایران برای جلوگیری از گسترش انقلاب و اتفاقاتی که در عراق افتاد، ببینیم.»

او تلویحا می‌گوید که هم انقلاب اسلامی و هم پیروزی طالبان یک تغییر رادیکال بوده و چنین تغییری باعث نگرانی در کشورهای همسایه می‌گردد.

مدیرکل آسیای غربی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی از دو خطر متفاوت ناشی از حاکمیت طالبان بر امنیت ملی ایران سخن گفته است.

او خطر مستقیم را متوجه آن چیزی می‌داند که در مرزهای مشترک ایران و افغانستان روی می‌دهد و خطر غیرمستقیم را برخاسته از تاثیر پیروزی طالبان بر «لایه‌های اجتماعی و لایه‌های مختلف فکری جامعه متنوع قومی ایران» ارزیابی می‌کند.

مدیرکل بخش آسیای غربی وزارت امور خارجه ایران از توضیح بیشتر درباره این خطرات اجتناب ورزیده است. این در حالی است که پیش از آن نیز، گمانه‌زنی‌هایی درباره تقویت نفوذ و افزایش نقش عربستان و پاکستان در مرزهای شرقی ایران از سوی تحلیلگران ایران مطرح شده بود.

در مورد خطرات و پیامدهای غیرمستقیم پیروزی طالبان نیز گرچه توضیح دقیقی از سوی این مسئول وزارت امور خارجه ایران مطرح نشده، اما ترجمان سخنان او به معنای تقویت نیروهای مخالف جمهوری اسلامی در استان‌های مرزی و به‌ویژه استان‌های سنی مذهب است.

او می‌گوید در قطعی بودن تهدید راهبردی ناشی از حاکمیت طالبان "با این طرز تفکر" علیه منافع ملی جمهوری اسلامی "هیچ شکی" وجود ندارد.

ایران و پیروزی طالبان

موسوی اعلام کرد که جمهوری اسلامی چه در سال‌های دهه ۷۰ و چه پس از آن تمام تلاش خود را به کار بسته تا مانع از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان گردد.

او که در سال‌های دهه هفتاد هدایت سفارت جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان را بر عهده داشت گفته است: «ما در آن مقطع از طریق دوشنبه پایتخت تاجیکستان، کمک‌هایی را به احمد شاه مسعود انجام می‌دادیم.»

رسول موسوی، مدیرکل غرب آسیای وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی

به باور او، عملکرد غلط اشرف غنی و فساد مالی حاکم بر دولت افغانستان عملا زمینه را برای قدرت‌گیری مجدد طالبان در افغانستان فراهم ساخت.

او مدعی شده که اشرف غنی حاضر بوده حکومت را تسلیم طالبان بکند، اما با مخالفان سیاسی‌اش و از جمله با عبدالله عبدالله به توافق نرسد.

چاره چیست؟

موسوی می‌گوید که "کنار زدن طالبان از قدرت" امکان ندارد. «طالبان در کابل به قدرت رسیده و این مساله حتما به زیان منافع و امنیت ملی» جمهوری اسلامی ایران است.

او در عین حال تلویحا اعتراف  کرده که راهکاری برای مقابله با این موضوع نمی‌شناسد. می‌گوید جنگیدن با طالبان ممکن نیست.

جمهوری اسلامی نیز موقعیتی نیست که طالبان را از قدرت برکنار کند.

"«طالبان در کابل به قدرت رسیده و این مساله حتما به زیان منافع و امنیت ملی» جمهوری اسلامی ایران است.او در عین حال تلویحا اعتراف  کرده که راهکاری برای مقابله با این موضوع نمی‌شناسد"می‌گوید شکست طالبان در افغانستان در شرایط کنونی به معنای پیروزی داعش است که تهدیدهای ناشی از آن "به مراتب بدتر" است.

به کانال اینستاگرام دویچه وله فارسی بپیوندید

او مواضع کشورهای دیگر منطقه و از جمله روسیه، چین و پاکستان را در راستای به رسمیت شناختن حاکمیت طالبان می‌داند و می‌گوید دستاورد نشست آینده افغانستان در تهران که روز چهارشنبه پنجم آبان (۲۷ اکتبر) برگزار شد، یک گام عقب‌نشینی از نشست پاکستان بوده است. بنا بر اظهارات او، در نشست تهران کلمه "شناسایی" به میان نیامد.

در شرایطی که پاکستان خواستار آزاد کردن دارایی‌های مالی افغانستان شده و در شرایطی که مقدمات برگزاری نشست آینده وزیران امور خارجه کشورهای همسایه افغانستان در چین در حال تهیه است، اظهارات رسول موسوی حکایت از بن‌بستی دارد که جمهوری اسلامی از منظر سیاسی در آن گرفتار آمده است.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  در پی قدرت‌گیری طالبان و سقوط کابل ده‌ها هزار شهروند افغانستان از کشور خارج شدند، هزاران نفر دیگر هم چنین قصدی دارند. بسیاری از مردم قادر به تامین ابتدایی‌ترین نیازمندی‌های خود نیز نیستند. برخی‌ها حتی برای تأمین نیاز‌های اولیه خود ناچار شده‌اند، دار و ندار خود را در بازارهای خیابانی کابل عرضه کنند.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  گفته می‌شود که گرسنگی و فقر بیش از ۱۸ میلیون نفر از شهروندان افغانستان را تهدید می‌کند. حتی در دوره زمامداری اشرف غنی نیز حدود نیمی از مردم افغانستان تنها به پشتوانه دریافت کمک‌های مالی خارجی می‌توانستند به حیات خود ادامه دهند.

  تصویری از بازار مکاره در کابل.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  در بازار مکاره کابل اجناس ریز و درشت عرضه می‌شوند، از کفش و لباس گرفته تا لوازم آشپزخانه و تختخواب.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  یکی از فروشندگان در بازار مکاره کابل که در انتظار مشتری نشسته است.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  از زمان روی کار آمدن طالبان در افغانستان چهره شهر تغییر کرده است. در برخی‌ فروشگاه‌ها هنوز هم مانکن‌هایی پشت ویترین دیده می‌شوند که یادآور دوران پیش از طالبان هستند، اما حضور زنان و طبیعتا مشتریان زن در خیابان‌ها کاهش یافته است.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  با قدرت گیری طالبان در افغانستان زنان این کشور بسیاری از آزادی‌هایی را که در طی بیست سال گذشته کسب کرده بودند، از دست داده‌اند.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد چندی پیش از عهدشکنی طالبان و عدم پایبندی آن‌ها به وعده تضمین حق مشارکت زنان و دختران در امور اجتماعی انتقاد کرده بود. تصویری از زنان متعلق به قوم هزاره در قندهار.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  در خیابان‌ها و امکان عمومی کابل دیگر کمتر از شادی و تفریح خبری است.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  تصویری از یک پرنده فروش در بازار کابل که همچنان در انتظار مشتری نشسته و کشیدن سیگار دلخوشی او است.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  مسئله ادامه کمک به افغانستان موضوعی است که جامعه بین‌الملل را به خود مشغول کرده است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل پرداخت کمک‌های مالی به افغانستان را برای جلوگیری از وقوع یک فاجعه انسانی و بحران اقتصادی الزامی دانسته است. تصویری از یکی کبوترفروش‌ها در بازار کابل.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  طالبان به آمریکا و اتحادیه اروپا هشدار داد درصورت ادامه تحریم‌ها موجی از پناهجویان اقتصادی به سمت غرب به راه می‌افتد؛ امری که یکی از نگرانی‌های اروپا محسوب می‌شود.

  "می‌گوید جنگیدن با طالبان ممکن نیست.جمهوری اسلامی نیز موقعیتی نیست که طالبان را از قدرت برکنار کند"

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  تا کنون سیاستمداران مختلفی در مورد خطر موج تازه پناهجویان افغان هشدار داده‌اند. آنگلا مرکل ، صدراعظم آلمان به تازگی خاطرنشان کرد، اگر کل سیستم مالی در افغانستان سقوط کند هیچ کس از آن نفع نمی‌برد و هیچ کمک بشردوستانه‌ای نمی‌توان انجام داد. او تأکید کرد، نباید فقط تماشا کرد که ۴۰ میلیون نفر در هرج و مرج گرفتار می‌شوند.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  با روی کار آمدن طالبان در افغانستان عرصه فرهنگ و هنر به ویژه موسیقی نیز به شدت زیر ضرب رفته است. تصویری دیواری از احمد ظاهر، خواننده اسطوره‌ای افغانستان بر یکی از دیوارهای کابل؛ تصویری خاموش که از آن صدایی برنمی‌آید.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  در حال حاضر آینده‌ای مبهم در انتظار شهروندان افغانستان است، خواه از لحاظ اقتصادی و خواه از لحاظ اجتماعی و حقوق بشر. تصویری از یک بقالی کوچک در کابل که چشم‌انتظار مشتری است.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  در اوایل ماه اکتبر سال جاری در هرات "جشنی" با حضور نیروی‌های طالبان به مناسب خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان برگزار شد.

  در این جشن شماری از "پهلوانان" زور و قابلیت‌های خود را به نمایش گذاشتند، از جمله قابلیت استقامت.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  یکی دیگر از شرکت‌کنندگان لبخندزنان نمایش می‌دهد که به راحتی توان حمل یک موتورسیکلت را دارد.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  روی دیگر سکه، مشکلات عدیدی است که افغانستان با آن دست و پنجه نرم می‌کند، از جمله مشکل مواد مخدر و ترک اعتیاد. تصویری از معتادان در یکی از مراکز ترک اعتیاد که منتظرند، سرشان تراشیده شود.

• زندگی ادامه دارد؛ روایتی تصویری از زندگی روزمره در افغانستان در سایه طالبان

  در برخی از صحنه‌ها نیز می‌توان دید که چگونه افغان‌های پیر و جوان علیرغم مشکلات و سایه سنگین طالبان می‌کوشند همبستگی خود را حفظ کنند.