رضاخان: حکم می‌کنم، بخش دوازدهم: مخالفت روحانیون با جمهوریت، آرمان مستوفی - Gooya News

به مناسبت صدمین سالگرد کودتای ۱۲۹۹

در ادامه توضیحات درباره نام خانوادگی پهلوی به این حقیقت نیز باید اشاره کرد که محمود محمود، نویسنده و مترجم، تا پیش از پادشاهی رضاشاه از نام خانوادگی پهلوی استفاده میکرد ولی هیچ معلوم نیست که او پیش از رضاخان به این نام خانوادگی شناسنامه گرفته باشد. در آبان سال ۱۲۹۸ که رضا خان با نام خانوادگی پهلوی شناسنامه گرفت، کودتای سوم اسفند هنوز اتفاق نیفتاده بود و اگر هم محمود محمود زودتر از رضاخان با نام خانوادگی پهلوی شناسنامه گرفته بود، یعنی در فاصله دی ۱۲۹۷ تا آبان ۱۲۹۸، رضا خان، فرمانده یک یکان ۳۰۰ نفره قزاق، قدرتی نداشت که بتواند کسی را به تغییر نام خانوادگی مجبور کند.
بنابراین، تا زمانی که اولین شناسنامه محمود محمود، یا عکس یا رونوشتی از آن یافت نشود و تاریخ صدور آن معلوم نشود، منطقی‌تر این است که فکر کنیم محمود محمود پس از رضاخان کوشش کرده بود به‌نام «محمود پهلوی» شناسنامه بگیرد و نه پیش از او، و وقتی مسئولان امر متوجه شدند طبق قانون ثبت احوال، به او اجازه ندادند نام خانوادگی خود را پهلوی بگذارد.
محمود محمود در دوران پهلوی وارد دستگاه دولت شد و پست‌های خوبی هم داشت؛ از جمله در زمان رضاشاه مدتی به‌عنوان سرپرست دانشجویان وزارت پست و تلگراف به اروپا فرستاده شد. در دوران محمدرضاشاه، محمود محمود استاندار تهران و نماینده مجلس هم شد. به این ترتیب، به نظر می‌رسد ناراحتی خود او از این مسئله تغییر نام خانوادگی به اندازه ناراحتی مخالفان پهلوی ریشه‌دار نبود.
درباره نام پهلوی، این داستان را هم بد نیست بگویم که در همان نخستین ماه‌های نخست‌وزیری رضا پهلوی، نامه‌ای از سوی یکی از روحانیون معروف به دفتر نخست‌وزیری رسید که در عنوان نوشته بود: «حضور مهر ظهور بندگان حضرت مستطاب اجل اکرمِ اشرفِ امنعِ اعظم آقای سردار سپه وزیر جنگ و رئیس‌الوزراء و فرمانده کل قوا دامت عظمه.»
پهلوی با دیدن این عنوان، دستور داد به کار بردن چنین عناوینی ممنوع شود و به همه اعلام کنند که عنوان او را فقط بنویسند «رضاخان پهلوی» و اگر پاکتی عنوانی غیر از این داشته باشد، برای فرستنده بازگردانند.