از امامزاده عبدالله تا 'یوش'؛ 'خواب در چشم ترم می‌شکند'

از امامزاده عبدالله تا 'یوش'؛ 'خواب در چشم ترم می‌شکند'

• مسعود آذر
• بی‌بی‌سی

۵۷ دقیقه پیش

منبع تصویر،

AFTABNEWS

توضیح تصویر،

سنگ قبری که شهردای منطقه ۲۰ ابتدا در امامزاده عبدالله نصب کرد

نیما یوشیج درروستای یوش در مازنداران آرمیده اما حدود ۲۰۰ کیلومتر دورتر، برسر مزاری حرف و حدیث است که پیکری در آن نیست اما برای عده‌ای نان و نوا و اعتباری دارد.

سنگ قبر نیما شاعر بزرگ معاصر ایران، مرمری ساده و زییا دارد. نه شعری از او نوشته شده و نه کلامی. بالای سنگ مزارش نوشته "نیما یوشیج" و در پایین نام علی اسفندیاری و زمان درگذشتش در ۱۴ دی‌ماه ۱۳۳۸ به چشم می‌خورد، همین.

فضای خالی بر روی سنگ مزارش اگرچه به چشم می‌آید اما در سطور نانوشته‌ آن، هر مهمان و زائری می‌تواند شعری را که در ذهن دارد و دوست دارد بخواند (برروی سنگ خارا مرده‌ست کاکلی) اما در قبرستان امامزاده عبدالله به تازگی سنگ قبری بر مزار اول نیما گذاشته شده که جملات پرتعداد سیاه رنگش، جای سپیدی روی سنگ قبر نگذاشته و محلی برای تشکر از مدیران و بسیج شهرداری شده و به قولی انگار بیلبوردها، رسانه‌ها و تلویزیون کم بود که به اینجا هم رسید.

منبع تصویر،

AMORDADNEWS

توضیح تصویر،

سنگ مزار نیما یوشیج در یوش

"فریاد می‌زنم"

از سال ۱۳۷۲ که بقایای جسد نیما بنا به وصیت خودش به خانه پدری‌اش در یوش منتقل شد، موضوع مزار اولیه این شاعر پرآوازه نیز به خاطره‌ها پیوست تا اینکه ماه گذشته شهرداری منطقه ۲۰ تهران اعلام کرد که برای "حفظ و نگهداشت یادبودهای فرهیختگان، مشاهیر و دانشمندان مدفون در شهرری"، سنگ مزار قدیمی نیمایوشیج را به همراه مزار همسر و مادرش تعویض کرده است.

سنگ مزار با بخش‌ پایانی شعر معروف "قایق" نیما آغاز شده: "فریاد من شکسته اگر در گلو، وگر/ فریاد من رسا/من از برای راه خلاص خود و شما/ فریاد می‌زنم/فریاد می‌زنم!".

در ادامه اشاره‌ای به تاریخچه نقل و انتقال پیکر علی اسفندیاری شده و در انتها نیز نوشته شده بود: " به همت بسیجیان فرهنگی تهران با عنایت بردار جانباز آقایی دکتر زاکانی بنا شد" و تا باد چنین باد.

انتشار تصاویری از این سنگ مزار نیما با واکنش گسترده رسانه‌های و شبکه‌های اجتماعی روبرو شد.

سخنگوی شهرداری تهران گفته آنچه بر روی سنگ قبر نوشته شده بدون هیچ دخل و تصرفی همان متنی است که بر روی سنگ قبر اصلی نوشته شده است اما " متاسفانه براساس سلیقه و تصمیم فردی یکی از همکاران، نام شهردار تهران نیز بر روی این سنگ یادبود، نوشته شده بود."

او اشاره‌ای به موضوع "بسیج فرهنگی" در این نوشته نکرد.

امروز نیز شهردار تهران نیز از این موضوع اظهار بی‌اطلاعی کرد و گفت "روح من اصلا خبر نداشت".

با وجود اینکه علیرضا زاکانی آن را " یک کج سلیقگی زشت و کار بسیار سبک" خوانده، معلوم نیست جدا از نوشتن نام شهردار تهران، اسم بسیج چه ربطی به تعویض یک سنگ قبر دارد و چرا تعویض یک سنگ به عنوان "دستاورد" یا خدمات شهرداری به روی سنگ قبر نیما نوشته شد.

آخرین سفر به یوش؛ پنجاه سالگی درگذشت پدرم نیما

منبع تصویر،

TWITTER

توضیح تصویر،

در سنگ قبر جدید فقط به شعری از نیما بسنده شده و اسم شهردار تهران پاک شده اما در تابلو نصب شده نام "بسیج فرهنگی" شهرداری همچنان مشاهده می‌شود

از پادکست رد شوید و به خواندن ادامه دهیدپادکسترادیو فارسی بی‌بی‌سی

پادکست چشم‌انداز بامدادی رادیو بی‌بی‌سی

برنامه ها

پایان پادکست

واکنش‌ها به سنگ قبر

برای آدم‌های عادی سنگ‌تراش‌ها دفتری از شعرهای جورواجور و پرسوز و گذار در رثای بستگان دارند و معمولا کمتر کسی آنها را می‌خواند اما بسیاری از مردم مشتاق‌اند بدانند بر مزار نویسندگان و مشاهیر چه جمله یا شعری نوشته شده و گاه این نوشته‌ها تحلیل و تفسیر می‌شود.

از این رو خانواده‌های آنها به کم و کیف نوشته روی سنگ قبر توجهی خاص دارند.

پیش از آنکه سنگ قبر نیما یوشیج دوباره تعویض شود و نام آقای زاکانی از آن حذف شود، محمد فاضلی جامعه شناس در توئیتر نوشت: عبارت "پدر نوین شعر پارسی بر مزار نیما نشانه سه چیز است."

"فارسی ندانی عاملان و آمران، بی سلیقگی و بی‌رغبتی به این کار، زشتی و کیفیت خط نستعلیق متن مشهود است و دو سطر آخر ناظر بر قصد قدرت سیاسی برای تصاحب کردن همه چیز، حتی قبر نیما یوشیج، است."

محمدعلی ابطحی فعال سیاسی اصلاح‌طلب هم به طعنه نوشت: "میگم از آقای زاکانی بر روی سنگ قبر جدید نیما یوشیج تشکر شده. بقیه بزرگان تا زنده اند از ایشان تشکر کنند که روی سنگ قبرشان تشکر نشود".

کاربری به نام خضر خلیلی نوشته باید از کسانی که چنین چیزی را نوشته‌اند تشکر شود چرا که ۹۹ درصد اصلاح‌طلبان را سرکار گذاشته است.

کاربری به نام احسان سلطانی، دانشجوی مطالعات خاورمیانه نوشته اسم زاکانی حذف شد "اما اسم نیما چرا نوشته نشده".

کاربری با اشاره به غلط‌های نوشتاری در سنگ یادبود نیما و انتصابات شهرداری، خطاب به آقای زاکانی نوشته "دستیار ویژه در حوزه ادبیات و شعر فارسی برای خودش منصوب کرده، تهش رو سنگ قبر نیما یوشیج مینویسه پدر نوین شعر فارسی!".

رحمت‌الله بیگدلی استاد دانشگاه و فعال سیاسی پرسیده "صرف نظر از تبلیغ در روی سنگ قبر، شعر فارسی چندتا پدر دارد که پدر نوینش نیما باشد؟ پدر شعر نو داریم، اما پدر نوین شعر نه!".

کاربری به نام رومینا شعبانی در حمایت از شهردار تهران نوشته: سنگ قبر نیما تموم شد و دلیل تخریب‌ها را "بی‌انصافی و عدم شناخت دوستان" دانسته و گفته "کش" پبدا کردن موضوع برای "اهل فن" مشخص است.

با اینکه اسم شهردار تهران از روی سنگ مزار نیما پاک شده اما انتقادها از شکل و شمایل جدید یادبود او همچنان محل انتقاد است.

روزنامه آفتاب یزد امروز در گزارشی در این باره نوشته " قبر سیمانی، سنگ زشت، خط زشت، طومارنویسی بی‌دلیل، عدم هارمونی (که کلی هم تشدید شده با این وضعیت)، عبارات احمقانه‌ای مثل «تا باد چنین بادا» و... که سر جاش هست هیچ، حتی نام اصلی خود نیما (علی اسفندیاری) هم به‌کلی حذف شده!" .

.