رمزگشایی از سه دلیل گرانی دوباره دلار / کرونا چه بلایی سر بازار ایران آورد؟

گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، تلاطم در بازار ارز و به دنبال آن صعود دائمی سطح قیمت‌ها در سایر بازار‌ها مثل بازار بورس در کنار تحریم‌ها اقتصاد ایران را دستخوش تحولات غیرقابل پیش بینی قرار داده است. عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی که در برابر فشار انتقادات از گرانی ارز و تبعات شدید آن بر بازار‌ها و تولید کشور قرار گرفته با عبارت " ارزپاشی نخواهیم کرد " علی رغم این گفته، اما بانک مرکزی ۱۸۰ میلیون دلار ارز به بازار تزریق کرد و شواهد نشان می‌دهد این میزان ارز پاشی تغییر چندانی در روال بازگشت ثبات به بازار نداشته است، با اینکه دلایل متعددی از جمله تامین بخشی از کسری بودجه دولت با گران فروشی دلار برای دولت عنوان می‌شود، اما دولتی‌ها معتقدند تکانه‌های بازار ناشی از فشار‌ها و تحرکات آمریکا برای تصویب قطعنامه در شورای امنیت علیه ایران و ناشی از شوک‌های سیاسی و همینطور اثرات رکودی کرونا است، لذا در این بین مدیریت دولت نادیده گرفته می‌شود و محل اعتنا قرار نمی‌گیرد تا دولتی‌ها از پس پرده‌های سیاسی کمی نفس بکشند و خود را مبرا از هر قصوری نشان دهند. اصغر بالسینی؛ اقتصاددان و استاد دانشگاه دلایل تاثیر گذار بر گرانی ارز را در این گفتگو با ما در میان گذاشته است که در ادامه تقدیم می‌شود.

شما چه عواملی را درتنش‌های این روز‌های ارز دخیل می‌دانید؟

در حالیکه افزایش شدید نرخ ارز در روز‌های اخیر و همچنین بی ارزش شدن پول ملی در سطحی نگران‌کننده جو روانی سنگینی در فضای اقتصادی کشور را دامن زده است این سوال مطرح است که اساساً چه عواملی زمینه ساز بروز چنین شرایط نامساعدی در اقتصاد ایران شده است. واقعیت این است که اگر از یک ادبیات کلاسیک برای ارزیابی تحولات نرخ ارز استفاده شود می‌توان دو بال و دو بخش مهم از عوامل را برشمرد که زمینه ساز چنین تحولاتی شده است. بخش اول عوامل موثر بر عرضه ارز و بخش دوم عواملی است که موجب تحریک بخش تقاضای ارز شده است.

"واقعیت این است که اگر از یک ادبیات کلاسیک برای ارزیابی تحولات نرخ ارز استفاده شود می‌توان دو بال و دو بخش مهم از عوامل را برشمرد که زمینه ساز چنین تحولاتی شده است"

کدام یک از زمینه‌هایی که در سناریوی ارزی مطرح می‌شود بیشتر موجب تکانه‌های بازار ارز شده است؟

در بخش عرضه ارز اولین عامل را می‌توان محدودیت فروش نفت و درآمد‌های ارزی ناشی از فروش نفت برشمرد. اگرچه آمار‌های قابل استناد قابل توجهی در این زمینه وجود ندارد، ولی می‌توان در خوشبینانه‌ترین حالت درآمد‌های ارزی سال ۱۳۹۹ را بین ۱۰ تا ۱۲ میلیارد دلار حدس زد، این مسئله به شدت موجب تنگ شدن بخش عرضه ارز در اقتصاد ملی شده است به این مسئله عدم بازگشت بخش قابل توجهی از درآمد‌های ناشی از فروش نفت در سال‌های گذشته را نیز می‌توان اضافه کرد. دومین عامل موثر در تحولات بخش عرضه ارز را می‌توان محدودیت صادرات غیرنفتی کشور در سال ۹۹ به ویژه بعد از بحران کرونا دانست، آمار‌ها نشان می‌دهد در سه ماهه سال ۱۳۹۹ صادرات غیرنفتی کشور به عددی حدود ۶.۳ میلیارد دلار رسیده است که افت ۵۰ درصدی نسبت به سال ۱۳۹۸ را نشان می‌دهد این مسئله نیز باعث شده تا بخش عرضه ارز در اقتصاد کشور به شدت دچار مشکل شده و عملاً ارز قابل توجهی جهت تامین نیاز‌های کشور وجود نداشته باشد. سومین عامل در بخش عرضه ارز را می‌توان عدم بازگشت ارز‌های صادراتی سال ۱۳۹۸ و حتی پیش از آن دانست در این زمینه هم آمار‌های رسمی گرچه وجود ندارد، اما می‌توان حدس زد نزدیک به ۲۷ میلیارد دلار از درآمد‌های ناشی از صادرات غیرنفتی در سال‌های گذشته هنوز به کشور بازنگشته است.

بیشتر بخوانید: