من و دلهره‌های کنکور

تعداد بازدیدها: ۱۴ حسن دانه‌داران: نتایج کنکور سراسری که اعلام می‌شود، بازار تعیین رشته کنکور داغ می‌شود و همه داوطلبان مجاز به تعیین رشته باید برای قبولی در دانشگاه، رشته و شهر مورد نظر خود دست به انتخاب رشته بزنند. داوطلبان کنکور دو دسته‌اند؛ دسته‌ای که فارغ‌التحصیل همان سال هستند و ارتباط بیشتری با محل تحصیل خود دارند و اگر اراده کنند و موقعیت فراهم باشد از راهنمایی‌های مشاور مرکز پیش‌دانشگاهی خود یا پایگاه‌های تعیین رشته آموزش و پرورش بهره می‌گیرند. اما دسته دوم جمع زیادی از فارغ‌التحصیلان سال‌های قبل هستند و برای همین تقریبا ارتباط آنها با مراکز تحصیلی سابق‌شان قطع شده، به همین دلیل بیشتر به سمت مؤسسات‌، آموزشگاه‌های آزاد یا انتخاب رشته مجازی که توسط سازمان سنجش ارائه می‌شود متمایل می‌شوند. در این بین تعدادی هم هستند که از تجربه اولیای خود یا مشاورانی استفاده می‌کنند که وابسته به مؤسسه خاصی نیستند. سال‌ها بود که آموزش‌و‌پرورش کمک به  داوطلبان  کنکور را وظیفه خود نمی‌دانست و آنها را فارغ‌التحصیل می‌دانست درصورتی‌که عملا این داوطلبان تا پایان تابستان دانش‌آموز و جزو مجموعه آموزش و پرورش محسوب می‌شوند اما خوشبختانه چند سالی است که پایگاه‌های انتخاب رشته در هر منطقه برای کمک به داوطلبان کنکور ایجاد می‌شود.

"در این بین تعدادی هم هستند که از تجربه اولیای خود یا مشاورانی استفاده می‌کنند که وابسته به مؤسسه خاصی نیستند"برای همین نیم‌نگاهی می‌اندازیم به وضعیت داوطلبان در روزهای پس از کنکور و انتخاب رشته. اهمیت انتخاب رشته داوطلبان کنکور باید واقف باشند که انتخاب رشته بسیار مهم‌، حیاتی و سرنوشت‌ساز است و کم نیستند داوطلبانی که با سرسری گرفتن موضوع یا بی‌حوصله عمل کردن یا سپردن این امر به دست افراد نابلد، باعث تغییر سرنوشت خود، قبولی در رشته‌هایی که مورد علاقه‌شان نیست یا عدم‌قبولی می‌شوند و جالب این که در بین این افراد معمولا اشخاصی دیده می‌شوند که کارنامه علمی قابل قبولی دارند. به همه داوطلبان مجاز به انتخاب رشته کنکور توصیه می‌شود همانند یک درس و بیش از۴۰ ساعت زمان را برای تعیین رشته در نظر بگیرند و به انتخاب حداکثر تعداد مجاز به انتخاب  یعنی صد رشته را انتخاب کنند. کجا انتخاب رشته کنیم؟ داوطلبان باید توجه داشته باشند که سرنوشت‌شان به‌دست خودشان است و اطمینان داشته باشند که آموزش و پرورش با ساماندهی مراکز انتخاب رشته در چند مرکز پیش‌دانشگاهی در هر منطقه آموزش‌و‌پرورش و سازمان سنجش در ارائه انتخاب رشته مجازی حرکتی نو در جهت کمک به داوطلبان را دنبال می‌کنند اما برنامه‌های تعیین رشته این دو نهاد دولتی که صرفا با هدف کمک به داوطلبان ایجاد شده است در کنار نقاط قوت، نقاط ضعفی هم دارد. مهم‌ترین ضعف اینگونه تعیین رشته کردن نگاه عام و بی‌توجهی به تفاوت‌های فردی و توانایی‌های بالقوه افراد است.

پایگاه‌های انتخاب رشته مراکز پیش‌دانشگاهی در مراکز تعیین رشته آموزش‌و‌پرورش به گفته داوطلبان سال‌های پیش‌، ساعات فعال کاری مراکز با توجه به زمان محدود برای تعیین رشته خیلی کم است و عملا مشاوران نمی‌توانند زمان زیادی را به هر داوطلب اختصاص دهند، اما داوطلبانی که در انتخاب رشته خود تردید دارند و نیاز به اثر‌گذاری دیگران، برای آسان کردن کار خود از اعمال نظر مشاوران دلسوز استفاده می‌کنند که مناسب‌ترین و اقتصادی‌ترین گزینه است. در ضمن افرادی که به این پایگاه‌ها قدم می‌گذارند با شناخت متقابلی که مشاوران و داوطلبان از یکدیگر دارند بهتر می‌توانند به‌خصوص داوطلبانی که دچار تردید در رشته‌های مورد علاقه‌ هستند را راهنمایی کنند. انتخاب رشته مجازی  سازمان سنجش آموزش کشور در تعیین رشته مجازی، انتخاب رشته براساس علاقه‌مندی‌ها و نمرات داوطلبان سال پیش است و نه رشته‌های مورد علاقه داوطلب، بدین‌ترتیب رشته‌هایی بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرند که داوطلب در دروس زیر مجموعه آن رشته توانایی‌های بیشتری را از خود بروز داده است حال آنکه احتمال دارد این رشته خیلی مورد علاقه داوطلب نباشد و داوطلب در دروس زیرمجموعه رشته یا رشته‌های مورد علاقه‌اش نتیجه خوبی کسب نکرده باشد، در این صورت شاید نتواند از انتخاب رشته پیشنهادی سازمان سنجش بگذرد و عبور از آن را معادل عدم‌قبولی بداند، در این صورت علاقه‌های خود را با قبولی در هر رشته ممکن تعویض خواهد کرد‌. درصورتی که به‌سادگی می‌توان هر دو حالت را در کنار هم داشت؛ یعنی ابتدا رشته‌های مورد علاقه را برگزید و در اولویت‌های بالاتر قرار داد و سپس رشته‌هایی که مورد علاقه کمتر داوطلب هستند، اما احتمال قبولی در آنها بیشتر است را برگزید. با توجه به ایراداتی که به این روش انتخاب رشته وارد است استفاده حرفه‌ای از آن به داوطلبان توصیه می‌شود؛ به این مفهوم که داوطلب با توجه به اینکه طبق اعلام مسوولان سازمان سنجش، اولویتی برای این رشته‌ها لحاظ نخواهد شد و با عنایت به اینکه رشته‌ها براساس مناطق بومی به داوطلب پیشنهاد می‌شوند اگر داوطلبی از جمع این رشته‌ها‌، رشته‌های مورد علاقه خود را به‌ترتیب اولویت رشته و شهر مورد علاقه در پیش‌نویس لیست مورد نظر خود وارد کند انتخاب رشته او انتخابی تقریبا ایده‌آل خواهد بود.

"برای همین نیم‌نگاهی می‌اندازیم به وضعیت داوطلبان در روزهای پس از کنکور و انتخاب رشته"در آن صورت داوطلب باید از جمع رشته‌های پیشنهادشده‌، رشته‌هایی را که مورد علاقه‌اش نیستند به‌طور کلی حذف کند و در اولویت‌بندی (ترتیب‌کردن رشته‌ها از یک تا صد) ساعت‌ها زمان بگذارد و با حساسیت خاصی همراه با والدین یا شخص خبره به جابه‌جایی‌ها تا رسیدن به بهترین حالت ممکن ادامه دهد. البته این انتخاب رشته درصورتی کارساز و قابل استفاده و مفید خواهد بود که تمامی رشته‌ها در نرم افزار، تعریف شده و نرم افزار ایراد نداشته باشد و فراموش نکنیم تمامی اطلاعات این نرم‌افزار براساس علاقه‌مندی‌های داوطلبان سال‌های پیش است نه سال‌جاری. بهترین ‌شیوه تعیین رشته اگر داوطلبی هستید که زمان‌های بسیار زیادی را برای مطالعه دروس اختصاص داده‌اید، بهتر است صبوری پیشه کنید و انتخاب رشته را همچون درسی بپندارید که باید موشکافانه با آن برخورد و به ‌دقت مطالعه و بررسی کنید. بدانید که حتی بدون کمک دیگران نیز می‌توانید بهترین انتخاب ممکن را شخصا انجام دهید. بهتر است رشته‌های مورد علاقه خود را با دقت از دفترچه استخراج کنید و با مطالعه دقیق ناحیه و قطبی که استان شما در آن قرار دارد وضعیت خود را بشناسید، چون برای بعضی از رشته‌ها استان‌هایی که در یک ناحیه یا قطب قرار دارند برای آن رشته‌ها حکم استان بومی را خواهند داشت و احتمال قبولی در آنها بیشتر است.

بعضی از رشته‌ها هم که استانی محسوب می‌شوند فقط در استان بومی است و درمورد رشته‌های کشوری برای داوطلبان سراسر کشور چگونگی پذیرش یکسان خواهد بود. یادتان باشد می‌توانید برای انتخاب رشته‌های روزانه رشته‌های مورد علاقه را در شهرهایی که برای شما بومی محسوب می‌شوند انتخاب کنید و اگر تمایل داشتید از شهرهای بزرگ غیربومی رشته‌ای را انتخاب کنید؛ هر چند انتخاب مقدماتی داشته باشید. برای انتخاب رشته‌های تحصیلی غیرحضوری، شبانه، پیام‌نور و غیرانتفاعی و همه بند‌هایی که در آن مجاز به انتخاب رشته هستید به همین صورت عمل کنید اما توجه داشته باشید که بومی‌گزینی  برای این دانشگاه‌ها با روزانه تفاوت دارد. در این‌صورت شاید به انتخاب بیش از یکصد رشته برسید که باید تعدادی از آنها، به‌ ویژه آنهایی که کمتر مورد توجه و علاقه شخص هستند را حذف کنید. نکته آخر اینکه مهم‌ترین بخش از انتخاب رشته  ردیف‌کردن رشته‌ها به‌ترتیب اولویت رشته‌هایی است که مورد علاقه شما هستند که دارای مقطع بالاتر و در دانشگاه‌های معتبرتر هستند.

"مهم‌ترین ضعف اینگونه تعیین رشته کردن نگاه عام و بی‌توجهی به تفاوت‌های فردی و توانایی‌های بالقوه افراد است" برای داوطلبان غیرتهرانی (غیربومی تهران) حتی در اولویت‌های ابتدایی بهتر است اگر رشته مورد نظرشان کشوری نیست از دانشگاه‌های تهران انتخاب خود را آغاز کنند. به‌عبارت دیگر برای انتخاب‌های ابتدایی بومی‌گزینی را فراموش کنند؛ چرا که به ‌خاطر داشته باشید اگر در هر رشته روزانه حتی اگر در مقطع کاردانی باشد، پذیرفته شوید و به هر دلیل تصمیم به ادامه تحصیل در آن رشته را نداشته باشید سال بعد از شرکت در کنکور محروم خواهید شد