معادلات پیچیده روابط تهران و ریاض: از جنگ قدرت در تهران تا سرگردانی در ریاض - Gooya News

علی رسولی - رادیو زمانه

روز یکشنبه ۱۹ مارس/ ۲۸ اسفند ماه، محمد جمشیدی، معاون سیاسی دفتر ابراهیم رئیسی در خساب کاربری‌اش در توییتر نوشت:

جناب سلمان بن عبدالعزیز پادشاه عربستان در نامه‌ای به آیت‌الله رئیسی ضمن استقبال از توافق دو کشور برادر، از ایشان برای سفر رسمی به ریاض دعوت کردند و خواستار تقویت همکاریهای اقتصادی و منطقه‌ای شدند.

این مقام دولت جمهوری اسلامی همچنین خبر داد که رئیسی هم از این دعوت استقبال کرده و گفته که آماده «تقویت همکاری‌ها» است.

تحول در روابط عربستان سعودی پس از اعلام توافق دو کشور در پکن در روز ۱۹ اسفند سرعت گرفته است. گرچه هنوز در روی زمین اتفاق قابل توجهی رخ نداده ولی لحن دو کشور نسبت به دیگری تغییرات بزرگی داشته است. دو کشور دو ماه را برای آماده‌سازی و حل موضوعات تا لحظه بازگشایی سفارتخانه‌هایشان معین کرده‌اند. محرمانگی متن توافقی که چین میانجی آن بوده سبب شده است تا تنها اخبار پراکنده و غیرمستقیمی در مورد گام‌های آماده‌سازی به رسانه‌ها درز کند. جمهوری اسلامی همزمان در تلاش است تا از این پنجره گشوده‌شده برای حل مشکلاتش با بحرین، امارات متحده عربی و سرکوب بیش از پیش گروه‌های کردی مخالفش در اقلیم کردستان عراق بهره ببرد.

"گرچه هنوز در روی زمین اتفاق قابل توجهی رخ نداده ولی لحن دو کشور نسبت به دیگری تغییرات بزرگی داشته است"

روابط ایران و عربستان سعودی هفت سال پرتنش و خصمانه را پست سر گذاشته است. ریاض پس از حمله معترضان وابسته به حکومت ایران به نمایندگی‌های دیپلماتیک سعودی در مشهد و تهران در سال ۲۰۱۶ پس از اعدام روحانی شیعه نمر النمر توسط عربستان سعودی، روابط خود را قطع کرد.

انتظار می‌رود توافق جدید بر پایه قراردادهای همکاری امنیتی و اقتصادی که بیش از ۲۰ سال پیش امضا شده بود، اجرا شود. قراردادهایی که اکبر هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی دو رئیس‌جمهور پیشین مبتکر و مجری آن بودند ولی سیاست‌ معطوف به قدرت‌نمایی منطقه‌ای علی خامنه‌ای با استفاده از نیروهای نیابتی خیلی زود آن‌ها را معلق کرد و جای خود را به دشمنی و تخاصم داد.

مطالب بیشتر در رادیو زمانه

اما حالا گفته می‌شود که فشار برای بهبود روابط با عربستان و کشورهای در مدارش در خلیج فارس و حتی مصر با فشار علی خامنه‌ای به جلو رانده می‌شود. گزارش‌هایی در مورد کنار گذاشته شدن کامل وزارت خارجه دولت رئیسی از پرونده این کشورها منتشر شده است. عملا در دو دهه گذشته سپاه قدس و علی خامنه‌ای پرونده مراودات در خاورمیانه و شمال آفریقا را در دست داشتند.

سفرا در این کشورها با معرفی سپاه قدس انجام می‌شد و وزارت خارجه نقش تشریفاتی داشت. حال هم به نظر می‌رسد درب بر همان پاشنه می‌چرخد و علی خامنه‌ای به دبیر سپاهی شورای عالی امنیت ملی‌اش دستور داده تا آتشی را که خود برافروخته بود خاموش یا دست‌کم آن را مقداری مهار کنند تا جمهوری اسلامی از تنگنای اقتصادی خارج شود.