پولیتیکو: بحث در دولت بایدن برای بازگشت به قراردادی که تاریخ انقضای آن نزدیک است!

 پولیتیکو: بحث در دولت بایدن برای بازگشت به قراردادی که تاریخ انقضای آن نزدیک است!

جو بایدن رئیس جمهوری آمریکا بارها گفته در صورتی که ایران به تعهدات هسته‌ای خود در چارچوب برجام پایبند باشد ایالات متحده با هدف پیگیری ساز و کار منع تولید و تکثیر تسلیحات اتمی بار دیگر به توافق اتمی باز خواهد گشت.

پایگاه خبری «پولیتیکو» در گزارشی می‌نویسد دستیاران ارشد بایدن در حال بحث بر سر این موضوع هستند که در صورت پایبندی جمهوری اسلامی ایران به تعهداتش در توافق اتمی ۲۰۱۵ آیا بازگشت به برجام با هدف بسترسازی برای اجرای «پیمان منع گسترش تسلیحات اتمی» بهترین راه برای آمریکاست یا باید راه‌های دیگر که احتمالاً پیچیده‌ترند و ممکن است فراتر از توافق اصلی باشد، اتخاذ شود؟

در همین حال حامیان توافق اتمی ۲۰۱۵ نگران‌اند بایدن برای بازگشت به برجام عجله نداشته باشد. آنها می‌ترسند که سرعت محتاطانه‌ی بایدن به مخالفان معامله با جمهوری اسلامی ایران فرصت دهد تا بین چهره‌های اصلی حزب دموکرات و سیاستمداران جمهوری اسلامی ایران که منتظر انتخابات آینده در این کشور هستند درگیری ایجاد کنند. آنها همچنین نگران اقدامات دائمی زمامداران ایران‌اند که بایدن را برای اقدام سریع‌تر و لغو تحریم‌ها به عنوان بخشی از بازگشت به توافق اولیه زیر فشار قرار می‌دهند. تازه‌ترین ترفندی که جمهوری اسلامی به کار گرفته تعیین مهلت یک هفته‌ای برای محدود کردن دسترسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تأسیسات هسته‌ای است.

یک مقام وزارت خارجه آمریکا احتمال دیدار رو در رو با مقامات جمهوری اسلامی ایران را را گامی فراتر از پیشرفت توصیف کرده است.

تحولات نشان می‌دهد احیای کامل برجام ممکن است بسیار پیچیده‌تر و شامل مجموعه‌ای از مذاکرات بسیار طولانی‌تر از انتظار ناظران باشد، آنهم اگر این اتفاق اصلاً رخ دهد!

دریل کیمبال مدیر اجرایی انجمن کنترل تسلیحات به پولیتیکو می‌گوید «یک روزنه برای مذاکره به وجود آمده که همیشه باز نخواهد ماند. سرعت پایین آمریکا در مذاکره، هدفی را که بایدن در مورد بازگشت به توافق به عنوان پایه مذاکرات و سپس پیشبرد آن در نظر گرفته به خطر می‌اندازد.»

یک فرد آگاه به مسائل با اشاره به اینکه «دیدگاه‌های مختلف زیادی در دولت بایدن وجود دارد» می‌گوید: «من فکر می‌کنم بازگشت به معامله طبیعی است، اما نتیجه آن از پیش قابل تعیین نیست.»

یک نماینده دموکرات کنگره می‌گوید: «فکر نمی‌کنم دولت آمریکا برای بازگشت به برجام جدول زمانی مشخص و تاریخ و ساعت داشته باشد.»

بحث بر سر سرعت بازگشت و دامنه توافقی است که مثل برجام نخواهد بود

پولیتیکو در ادامه می‌نویسد: یکی از مباحث اصلی داخل دولت آمریکا تا حد زیادی به این موضوع خلاصه می‌شود: اینکه آیا ابتدا هدف باید بازگشت به توافق اتمی اصلی باشد یا از همان ابتدا به دنبال توافقی گسترده‌تر می‌بایست بود؛ توافقی که می‌تواند جنبه‌های غیرهسته‌ای شامل محدودیت در برنامه موشک‌های بالستیک ایران را در بر بگیرد و می‌بایست از توافق برجام طولانی‌تر یا دائمی باشد.

"آنها همچنین نگران اقدامات دائمی زمامداران ایران‌اند که بایدن را برای اقدام سریع‌تر و لغو تحریم‌ها به عنوان بخشی از بازگشت به توافق اولیه زیر فشار قرار می‌دهند"در هر صورت، گزینه روی میز داشتن نوعی توافق موقت است که بتواند در دو طرف اعتماد ایجاد کند.

افراد آشنا به قضیه می‌گویند این توافق لزوماً شبیه توافق اصلی (برجام) نخواهد بود و می‌تواند شامل اعطای برخی معافیت‌های تحریمی محدود مثل اجازه فروش نفت در ازای توقف برخی اقدامات از سوی جمهوری اسلامی ایران باشد که از زمان خروج آمریکا از توافق در زمان دونالد ترامپ آغاز کرد. مثلاً یکی از آنها می‌تواند توقف غنی‌سازی اورانیوم ۲۰ درصدی باشد.

یک مقام ارشد دولت بایدن اصرار دارد که زمان این بحث‌ها گذشته است. این مقام می‌گوید هدف این است که اگر ایران از توافق اتمی پیروی کند آمریکا به توافق اتمی بازمی‌گردد. اما به گفته این مقام مسئول «اینکه دقیقاً چه مراحلی و با چه سرعتی باید برای دستیابی به این هدف طی ‌شود هنوز جای بحث و گفتگو دارد.»

پولیتیکو می‌نویسد افراد آگاه به گفتگو‌ها نمی‌دانستند یا حاضر نشدند درباره‌ی اینکه چه کسانی در بین دستیاران بایدن چه تاکتیکی را مؤثر می‌دانند اظهار نظر کنند. برخی تأکید کرده‌اند که دولت آمریکا همچنان در حال تعیین پست‌های کلیدی در وزارت خارجه، کاخ سفید و فراتر از آن با گزینه‌های مرتبط با مسائل ایران است.

سه منبع می‌‌گویند برت مک‌گورک از مقام‌های شورای امنیت ملّی آمریکا در امور خاورمیانه مواضع تندی نسبت به جمهوری اسلامی ایران دارد و جک سالیوان مشاور امنیت ملّی دولت آمریکا بعضاً مواضع سخت‌تری نسبت به بسیاری از همکاران خود در موضوع ایران اتخاذ می‌کند.

افراد مطلع می‌گویند هر دو مقام ارشد امنیت ملّی آمریکا احتمالاً از همان ابتدا به یک معامله‌ی گسترده‌تر تمایل دارند تا تلاش برای زنده کردن دوباره‌‌ی توافق قبلی.

همانطور که گفته شد سالیوان اخیراً اعلام کرد مهار برنامه هسته‌ای ایران از «اولویت‌های اولیه» دولت بایدن است، که این نشانگر اشتیاق برای حل و فصل این بن‌بست است.

رابرت مالی نماینده ویژه دولت امریکا در امور ایران چنانکه شناخته شده بیشتر حامی بازگشت به توافق اصلی است. از افراد دیگری که احتمالاً با او همسو هستند جف پریسکوت مقام ارشد در نمایندگی آمریکا در سازمان ملل است. پولیتیکو می‌نویسد منابع آگاه درباره‌ی موضع آنتونی بلینکن در این مورد مطمئن نیستند.

موافقان و مخالفان در سنا

سناتور دموکرات باب منندز رئیس کمیته روابط خارجی مجلس سنا یکی از شمار زیادی دموکرات‌‌هاست که در همان دولت باراک اوباما نیز به مخالفت با برجام پرداخت.

منندز در دولت ترامپ هم با خروج آمریکا از توافق اتمی مخالف بود. او استدلال می‌کرد اگر ترامپ از توافق خارج شود مقید ساختن جمهوری اسلامی به توافق اتمی را یک دهه به عقب می‌اندازد. سناتور منندز حالا می‌گوید پرزیدنت بایدن نباید پیش از بازگشت جمهوری اسلامی به میز مذاکره به آن تخفیف‌های خیلی بزرگ‌ بدهد.

دو نفر از منابع آگاه می‌‌گویند از آنجا که منندز نقش مهمی دارد حساسیت دو چندان وجود دارد که وقتی قضیه برجام مورد بحث قرار می‌گیرد سبب عصبانیت منندز نشود.

طرف مقابل جمهوری اسلامی در توافق هسته‌ای تنها آمریکا نیست

برجام در سال ۲۰۱۵ امضا شد و مجموعه‌ای از تحریم‌های اقتصادی آمریکا و تحریم‌های بین‌المللی علیه جمهوری اسلامی ایران را در ازای محدودیت‌های شدید در برنامه اتمی جمهوری اسلامی تحت مدیریت حکومت اسلامگرا در ایران را لغو کرد.

ایالات متحده، چین، روسیه، آلمان، فرانسه، انگلیس و ایران در این مذاکرات مشارکت داشتند.

"مثلاً یکی از آنها می‌تواند توقف غنی‌سازی اورانیوم ۲۰ درصدی باشد.یک مقام ارشد دولت بایدن اصرار دارد که زمان این بحث‌ها گذشته است"سازمان ملل و اتحادیه اروپا نیز نقشی اساسی در انعقاد آن داشتند.

طرفداران توافق اتمی ۲۰۱۵ که در دولت باراک اوباما طراحی و حاصل شد به این دلیل که برنامه هسته‌ای ایران را بطور چشمگیری محدود می‌کرد آن را تحسین می‌کردند، اما مخالفان توافق اتمی آن را بسیار ضعیف و بیش از حد سخاوتمندانه می‌دانستند چون تحریم‌ها را بیش از حد از روی ایران برداشته بود.

ترامپ که از مخالفان این توافق بود رسماً در ماه مه ۲۰۱۸ از آن خارج شد. ترامپ استدلال می‌کرد که توافق کمبودهای زیادی دارد به این دلیل که فقط در مورد برنامه اتمی جمهوری اسلامی طراحی شده و شامل دیگر اقدامات شرورانه‌ی رژیم ایران نمی‌شود. رژیمی که چهار دهه‌ است دشمن خونین آمریکاست. ترامپ در مورد بعضی مفاد برجام که تاریخ آنها پس از چند سال منقضی می‌شد نیز نظر منفی داشت.

ترامپ پس از خروج از برجام نه تنها تحریم‌های هسته‌ای را دوباره بازگرداند بلکه تحریم‌های جدید دیگری را علیه نهادهای جمهوری اسلامی به اجرا گذاشت.

تحریم‌های فزاینده رژیم ایران هرگونه بازگشت به معامله را پیچیده خواهد کرد، به ویژه آنکه بخشی از این تحریم‌ها علیه شرکت‌های خارجی است که شامل شرکت‌های متعلق به متحدان آمریکا از جمله شرکت‌های اروپایی است؛ کشورهایی که خواهان تجارت با ایران هستند.

پولیتیکو در ادامه گزارش خود نوشته ایران از نظر فنی همچنان به توافق اتمی پایبند مانده بود و هرچند مفادی از آن را نقض کرد اما در کل این توافق تا حدی بازدارندگی ایجاد کرده بود ولی وقتی آمریکا از آن خارج شد تهران اقدامات زیادی را در جهت نقض برجام و نزدیک شدن به ساخت بمب اتم انجام داد. به گفته تحلیلگران این اقدامات با هدف فشار به آمریکا برای بازگشت به میز مذاکره و همچنین فشار به رهبران اروپایی برای بازکردن راهی جهت کاستن از فشارهای اقتصادی علیه جمهوری اسلامی است.

اخیراً رژیم ایران هشدار داده از ورود بازرسان به ایران برای بازدید از تأسیسات اتمی جلوگیری خواهد کرد.

در بیانیه مشترکی که وزرای خارجه آمریکا و سه کشور اروپایی عضو برجام صادر کرده‌اند از ایران خواسته شده برای بازرسان آژانس مانع ایجاد نکند.

این سه کشور هشدار داده‌اند پیامدهای این تصمیم را در نظر بگیرد به ویژه در این زمانی که برای ادامه مسیر دیپلماتیک فرصت مناسبی ایجاد شده است.

بر اساس آنچه در بحث‌های منابع معتمد مطرح شده، بسیاری از همراهان بایدن در مورد اقدام برای تدابیر اقتصادی مردد هستند زیرا نمی‌خواهند چنین به نظر برسد که گویا تسلیم فشارهای جمهوری اسلامی شده‌اند که تهدید کرده در هفته‌های آینده اجرا و رعایت پروتکل الحاقی را متوقف خواهد کرد.

در بیانیه مشترک کشورهای غربی عضو برجام همچنین تأکید شده که آنتونی بلینکن به نقل از بایدن گفته اگر ایران به تعهداتش در برجام عمل کند ایالات متحده نیز همین کار را انجام خواهد داد و آماده است تا با ایران در اینباره مذاکره کند.

آیا اروپا می‌تواند جدول زمانی خود را تغییر دهد؟

انتظار می‌رود تلاش اتحادیه اروپا برای پیوستن دوباره آمریکا به توافق اتمی احتمالاً منجر به اولین دور مذاکرات بین آمریکا و جمهوری اسلامی ایران خواهد شد. تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که این نشست در ماه مارس و همان جلسه‌ای خواهد بود که از پیش برای برگزاری کمیسیون‌ مشترک برجام برنامه‌ریزی شده است.

بجز اینها دولت بایدن درخواست دولت ترامپ در مورد «فعال شدن مکانیسم ماشه» را از شورای امنیت سازمان ملل پس گرفته است.

با پس گرفتن این درخواست ترامپ ممکن است تا حدودی از زمامداران ایران دلجویی شود. اما بطور کلی افراد آگاه در دولت بایدن می‌گویند- به صورت عمومی- برای بازگشت به برجام و کاهش هرچه زودتر تحریم‌ها کار زیادی انجام نشده است.

حتی دولت بایدن و خود رئیس جمهور و اطرافیانش بیشتر بر این تأکید می‌کنند که جمهوری اسلامی برجام را نقض کرده است نه آمریکا.

افراد مطلع می‌گویند رابرت مالی به عنوان نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در مدت کوتاهی که به این سمت منصوب شده بیشتر با سایر اعضای برجام از جمله چین و روسیه در ارتباط بوده تا خود ایران! رابرت مالی همچنین با نمایندگانی از اسرائیل و کشورهای عربی تماس گرفته است. اسرائیل و همچنین کشورهای عرب که مخالف برجام‌اند از آمریکا خواسته‌اند در مذاکرات آتی با جمهوری اسلامی ایران حضور داشته باشند.

آنهایی که خواستار بازگشت سریع به توافق اتمی هستند می‌گویند زمان نقش بسیار مهمی دارد زیرا انتخابات ریاست جمهوری اسلامی در ایران بسیار نزدیک است و آن جریانی که احتمالاً پیروز انتخابات باشد از جریانی که اکنون دولت را در دست دارد و توافق اتمی را در سال ۲۰۱۵ امضا کردند ضدآمریکایی‌تر خواهند بود.

مخالفان بازگشت سریع به برجام اما می‌گویند نتیجه انتخابات در ایران اهمیتی ندارد و فشارهای اقتصادی که جمهوری اسلامی با آن روبروست و همچنین شیوع ویروس کرونا زمامداران ایران را مجبور می‌کند به میز مذاکره بازگردند.

گابریل نارونا مشاور پیشین وزارت خارجه آمریکا در امور ایران می‎‌گوید رژیم ایران زیر فشارهای اقتصادی و سیاسی مستأصل شده و هیچ دلیلی وجود ندارد که بخواهیم این فشار را از بین ببریم به‌خصوص برای بازگشت به قراردادی که تاریخ انقضای آن [۲۰۲۵] نزدیک است!

منبع: پولیتیکو
ترجمه کیهان لندن 
فیلمها و خبرهای بیشتر در کانال تلگرام پیک ایران