ذوالنور: پشتوانه اجرایی توافق اصولگرایان و آمریکا بیشتر است

مجتبی ذوالنور با اشاره به برخی اظهارات رئیس جمهوری و وزیر خارجه مبنی بر این که "اگر آمریکا امروز [به برجام] برگردد، ما فردا برمی‌گردیم" این گونه سخنان را "تماما غلط" خواند.

رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگویی با "عصر ایران" که چهارشنبه ۱۵ بهمن ماه منتشر شد، تاکید کرد که این گونه حرف‌های حسن روحانی و محمدجواد ظریف "هیچ ضمانتی ندارند"

وزیر خارجه جمهوری اسلامی در مصاحبه با کریستین امانپور، گزارشگر شبکه "سی‌ان‌ان" که بخشی از آن را سه‌شنبه در صفحه توئیتر خود منتشر کرده گفته اگر آمریکا به برجام بازگردد ایران هم به سرعت به اجرای تعهدات برجامی خود بازخواهد گشت.

حسن روحانی نیز در هفته‌های گذشته و به خصوص از زمان ورود جو بایدن رئیس جمهوری جدید آمریکا به کاخ سفید (۲۰ ژانویه) بارها تاکید کرده که در صورت بازگشت آمریکا به توافق هسته‌ای ایران آماده مذاکره و از سرگیری اجرای تعهدات خود مطابق برجام است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

دونالد ترامپ، رئیس جمهوری پیشین ایالات متحده اردیبهشت ۱۳۹۷ فرمان خروج آمریکا از برجام را امضاء کرد و در پی آن تحریم‌های لغو یا تعلیق‌شده علیه جمهوری اسلامی دوباره اعمال شدند.

جمهوری اسلامی از نخستین سالروز خروج آمریکا از برجام کاهش گام به گام تعهدات هسته‌ای خود را در پنج مرحله پیش برد. در ماه‌های پایانی ریاست جمهوری ترامپ کنار گذاشتن محدودیت‌های برجامی توسط ایران شدت گرفت و این کار با استفاده از سانتریفیوژهای پیشرفته و افزایش غنی‌سازی ۲۰ درصدی اورانیوم ادامه دارد.

جو بایدن در جریان رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بازگشت به توافق هسته‌ای را یکی از برنامه‌های خود اعلام کرد، ضمن این که توافق به صورت کنونی را ناکافی دانست.

"گرا دادن" اصولگرایان به دولت بایدن

استقبال دولت حسن روحانی از پیروزی جو بایدن با واکنش تند جناح موسوم به اصولگرایان حکومت جمهوری اسلامی روبرو شده که اکثریت قاطع کرسی‌های مجلس یازدهم را در اختیار دارند.

ظریف آذر ماه در گفت‌وگوی مفصلی با سایت خبری "انتخاب" گلایه کرد که "بعضی دوستان می‌روند و به آمریکا «گرا» می‌دهند که با ما بهتر می‌توانید کار کنید". او بدون نام بردن از شخص و گروه خاصی افزود اطلاع دارد که بعضی از این افراد به آمریکا گفته‌اند "اینها در قدرت نمی‌مانند".

مجتبی ذوالنور در پاسخ به این که این گمانه‌زنی که دولت جو بایدن منتظر دولت آینده ایران است چقدر صحت دارد گفته است: «اینکه دولت بایدن منتظر دولت آینده ایران باشد خطای محض است، چراکه در خصوص ارتباط با آمریکا، مسائل هسته‌ای و سیاست‌های کلان نظام، دولت‌ها نیستند که تصمیم می‌گیرند بلکه کلیت نظام در این رابطه تصمیم می‌گیرد.»

پشتوانه اجرایی بیشتر توافق با اصولگرایان

مجتبی ذوالنور می‌گوید این که دولت بعدی در اختیار اصولگرایان یا اصلاح‌طلبان باشد فرقی نمی‌کند چون ملاک "سیاست‌های نظام" است که هر دولتی باید آنها را اجرایی کند.

رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس در عین حال گفته چنانچه دولت در اختیار اصولگرایان باشد "اگر توافقی باشد پشتوانه اجرای آن بیشتر است چون اصولگراها به سیاست‌های نظام نزدیک‌تر هستند".

اکثریت نمایندگان مجلس ۱۲ آذر ماه طرح دوفوریتی "اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها و صیانت از منافع ملت ایران" را تصویب کردند که همان روز به تائید شورای نگهبان هم رسید و به قانون تبدیل شد.

دولت از تصویب این مصوبه به شدت ناراضی است و آن را تلاشی برای سنگ‌اندازی در مسیر بازگشت آمریکا به توافق هسته‌ای در ماه‌های پایان دولت دوازدهم ارزیابی می‌کند.

حسن روحانی در مهلت مقرر از ابلاغ این قانون خودداری کرد و پس از ابلاغ آن توسط رئیس مجلس، محمدباقر قالیباف کوشید با تدوین یک آئین‌نامه اجرایی تکلیف‌های آن را تا حدودی کم‌اثر کند.

بازگشت ایران به تعهدات فقط با اجازه مجلس؟

ماده ششم قانون "اقدام راهبردی ..." مقرر کرده چنانچه دو ماه پس از لازم‌الاجرا شدن آن "موانع صادرات و فروش نفت و فرآورده‌های نفتی ایران و برگشت کامل و سریع ارز منابع حاصل از فروش" به طور کامل برطرف نشود دولت موظف است "نظارت‌های فراتر از پادمان از جمله اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی" را متوقف کند.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

ذوالنور می‌گوید در این قانون ذکر شده که اگر طرف‌های ایران تعهداتشان را انجام دادند، رئیس جمهوری باید گزارش آن را به مجلس ارائه کند و مجلس پس از بررسی و راستی‌آزمایی تصمیم می‌گیرد که برای بازگشت به تعهدات "به دولت اجازه می‌دهد یا نمی‌دهد".

این سخنان با ادعای قبلی ذوالنور مبنی بر این که این گونه تصمیم‌گیری‌ها فرادولتی و تابع "سیاست‌های نظام" است همخوان نیست. اما اظهارات او درباره پشتوانه اجرای بیشتر توافق با اصولگرایان به سخنان ظریف درباره "گرا دادن بعضی دوستان" به دولت جو بایدن همخوان است.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  با این امضای دونالد ترامپ، دولت آمریکا نه‌ تنها از توافقنامه اتمی "برجام" خارج شده، بلکه می‌خواهد تحریم‌های اقتصادی علیه جمهوری اسلامی را نیز بار دیگر از سر ‌گیرد. بدین ترتیب هر شرکتی که با آمریکا و با دلار در سطح جهانی معامله می‌کند در صورتی که با ایران معامله کند، می‌تواند مشمول جریمه سنگینی بشود.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  بسیاری از شرکت‌ها و بخصوص بانک‌ها معنی نقض تحریم‌ها را بخوبی می‌دانند.

  "اما اظهارات او درباره پشتوانه اجرای بیشتر توافق با اصولگرایان به سخنان ظریف درباره "گرا دادن بعضی دوستان" به دولت جو بایدن همخوان است"کومرتس بانک آلمان در سال ۲۰۱۴ مجبور به پرداخت یک میلیارد و پانصد میلیون دلار و گروه "بی ان پی پاریبا" فرانسوی حتی ۹ میلیارد دلار جریمه پرداخت کرد.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  به گزارش اتاق بازرگانی آلمان، ده هزار شرکت آلمانی با ایران رابطه تجاری دارند و ۱۲۰ شرکت این کشور حتی با نیروی کار خود در ایران حضور دارند. آلمان در سال گذشته ۳ و نیم میلیارد یورو به ایران صادرات داشته درحالیکه ارزش صادرات آن به آمریکا بالغ بر ۱۱۱ میلیارد یورو بوده است.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  ایرباس بزرگترین بازنده خروج آمریکا از برجام است. در ژانویه سال ۲۰۱۷ ایران سفارش خرید یکصد فروند هواپیمای ایرباس را به ارزش ۲۳ میلیارد یورو داد.

  سه فروند هواپیما به ایران تحویل داده شد و حالا آمریکا اجازه صادرات این هواپیما به ایران را لغو کرده است. کمپانی اروپایی ایرباس بخشی از تولیدات خود را در آمریکا تامین می‌کند.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  کمپانی آمریکایی بوئینگ دو قرارداد با شرکت‌های ایرانی آسمان برای فروش ۳۰ عدد هواپیما به ارزش ۳ میلیارد دلار و نیز قرارداد فروش ۸۰ فروند هواپیما با شرکت ایران ایر به ارزش ۱۶ میلیارد دلار امضا کرد. این سفارش‌ها هیچگاه در تولید لحاظ نشدند و حالا هم دنیس مویلنبرگ، مدیریت بوئینگ، اعلام کرده است که "ما پیرو سیاست دولت آمریکا هستیم".

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  تاریخ اولین حضور زیمنس در ایران به کشیدن خط تلگراف لندن – بمبئی در ۱۵۰ سال پیش برمی‌گردد. جو کایزر، مدیر کمپانی زیمنس، از نخستین مدیران آلمانی بود که در آغاز سال ۲۰۱۶ به ایران سفر کرد و قرارداد‌های میلیاردی فروش توربین‌های گازی و مدرنیزه کردن قطارهای ایران را به امضا رساند.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  کمپانی هنکل هیچگاه از بازار ایران خارج نشد و به همین دلیل جایگاه قدرتمندی در صنایع تولید شوینده و چسب دارد. "کاسپار رورستد"، مدیر پیشین این کمپانی، در سال ۲۰۱۵ و قبل از "برچیده شده تحریم‌ها" گفته بود: «فروش میلیونی ما در بازار ایران (سه رقم دارد) و به افزایش آن هم خوشبین هستیم.» این کمپانی سال گذشته ۲۰ میلیارد یورو فروش داشته که یک درصد آن از بازار ایران است.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  کمپانی دایملر، ایران خودرو و ماموت در ماه دسامبر سال ۲۰۱۷ قرارداد طولانی مدت تولید کامیون در ایران را به امضا رساندند.

  "بدین ترتیب هر شرکتی که با آمریکا و با دلار در سطح جهانی معامله می‌کند در صورتی که با ایران معامله کند، می‌تواند مشمول جریمه سنگینی بشود"دایملر آلمان در سال ۲۰۱۰ سهم خود را در خودروسازی ایران واگذار کرده بود.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  کمپانی خودروسازی فولکس واگن هم تصمیم داشت از اواسط سال ۲۰۱۷ میلادی با کمک ایران خودرو و ماموت با مدل‌های تیگوان و پاسات وارد بازار ایران شود. این خودروها در نمایشگاه بین‌المللی خودرو تهران در سال گذشته نیز عرضه شدند.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  بازار خودروی ایران بصورت "سنتی" در دست صنایع خودروسازی فرانسه است. این صنایع از آنجایی که با آمریکا رابطه‌ای ندارند، دستشان برای سرمایه‌گذاری در ایران بازتر است. کمپانی "PSA" در سال ۲۰۱۶ قرارداد همکاری برای تولید سه مدل پژو را در سال ۲۰۱۶ با ایران خودرو به امضا رساند. این سرمایه‌گذاری ۴۰۰ میلیون یورویی هنوز به نتیجه ‌و سودی نرسیده و طرف ایرانی هم توان مالی ندارد.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  خودروساز فرانسوی رنو در سال ۲۰۱۷ اعلام کرد یک سرمایه‌گذاری بزرگ به همراه خط تولید در ایران خواهد داشت. کارلوس غُصن (یا به فرانسوی گون- Carlos Ghosn) مدیر اجرایی شرکت‌های خودروسازی رنو در آن زمان گفته بود که "بازار ایران دارای پتانسیل بی‌نظیری است".

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  بازار و صنایع نفت و گاز ایران یکی از بازارهای جالب توجه برای شرکت‌های بین‌المللی است. شرکت ایتالیایی "سایپم" (Saipem) که در عرصه تولید خط لوله ‌و پایانه‌های نفت و گاز فعال است قرادادی به مبلغ ۳ میلیارد و پانصد میلیون یورو با ایران امضا کرده است.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  رئیس کمپانی نفتی اِنی (Eni)، کلادیو دسکالزی هم جزو اولین مدیرانی بود که با پایان تحریم‌ها راهی تهران شد. دو طرف تمایل به همکاری داشتند اما قراردادها در حد "مطالعات برای توسعه میدان کیش و فاز سوم میدان دارخوین" باقی ماند. از سوی دیگر انی از ایران طلبکار است که به دلیل تحریم‌ها امکان پرداخت بدهی برای ایران وجود نداشت.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  برخلاف کمپانی ایتالیایی انی، کمپانی بریتانیایی – هلندی "شل" سال‌ها به دلیل تحریم‌ها راهی را پیدا نمی‌کرد تا بتواند بدهی دو میلیارد دلاری خود به ایران را پرداخت کند.

  " خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند بسیاری از شرکت‌ها و بخصوص بانک‌ها معنی نقض تحریم‌ها را بخوبی می‌دانند"کمپانی نفتی شل سفارش جدید دیگر به ایران نداده و قراردادهای جدید هم در حد "مطالعه برای توسعه میادین آزادگان جنوبی، یادآوران و کیش" است.

• خروج از برجام و معاملاتی که دود می‌شوند

  کمپانی فرانسوی توتال اعلام کرد که پنج میلیارد دلار در میدان پارس جنوبی سرمایه‌گذاری می‌کند. دولت آمریکا در مورد این سرمایه‌گذاری "استثنا" قائل شد و اجازه آن را صادر کرد. حال امکان دارد با تحریم‌های جدید این اجازه هم لغو شود. پاتریک پویان، مدیرعامل توتال، در ماه مارس ابراز امیدواری کرد تا اجازه آمریکا به‌قوت خود باقی بماند. او گفت در غیر این صورت ما بار دیگر برای دریافت اجازه تلاش خواهیم کرد.
  
  نویسنده: محمود صالحی