جنایت جنگی چیست و آیا پوتین را میتوان به خاطر حمله به اوکراین محاکمه کرد؟
بی بی سی فارسی
جنایت جنگی چیست و آیا پوتین را میتوان به خاطر حمله به اوکراین محاکمه کرد؟
- دومنیک کاسیانی
- خبرنگار حقوقی بیبیسی
منبع تصویر،
UKRAINE MILITARY VIA REUTERS
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، حمله به بیمارستان زایمان و کودکان را یک "جنایت جنگی" خوانده است.
شاید اینطور به نظر نرسد اما همانطور که کمیته بینالمللی سازمان صلیب سرخ میگوید "حتی جنگ هم قوانینی دارد."
این قوانین در معاهدهای با عنوان کنوانسیون ژنو و رشتهای از قوانین بینالمللی و پیمانهای بینالمللی گنجانده شده است.
جنایت جنگی چیست؟
غیرنظامیان را نمیتوان بهعمد مورد حمله قرار داد و همچنین نمیتوان به زیرساختهایی که برای غیرنظامیان حیاتی است، حمله کرد.
بعضی از ادوات نظامی به دلیل اثرات و رنج وحشتناکی که ایجاد میکنند، ممنوع هستند مانند مینهای زمینی ضدنفر و سلاحهای شیمیایی یا بیولوژیکی.
- پوتین به چه کسی گوش میدهد؟
- چرا پوتین فرمان حمله به اوکراین را صادر کرد؟
- آیا پوتین دکمه سلاح هستهای را فشار میدهد؟
- ولادیمیر پوتین؛ ۲۰ سال در ۲۰ تصویر
بیماران و زخمیها باید تحت مراقبت قرار بگیرند از جمله سربازان مجروح که از حقوق یک اسیر جنگی برخوردار هستند.
بقیه قوانین، شکنجه و نسلکشی را به معنی تلاش عمدی برای از بین بردن یک گروه خاص، ممنوع میکند.
جرایم جدی در طول جنگ مانند قتل، تجاوز یا آزار جمعی یک گروه به عنوان "جنایت علیه بشریت" شناخته میشوند.
در اوکراین چه اتهامهایی در این زمینه مطرح شده است؟
منبع تصویر،
Getty Images
توضیح تصویر،
مناطق مختلف خارکیف با حملات هوایی و موشکهای روسی به شدت تخریب شدهاست
اوکراین میگوید حمله هوایی روسیه به بخش زایمان و کودکان بیمارستان ماریوپل یک جنایت جنگی است.
"بعضی از ادوات نظامی به دلیل اثرات و رنج وحشتناکی که ایجاد میکنند، ممنوع هستند مانند مینهای زمینی ضدنفر و سلاحهای شیمیایی یا بیولوژیکی"سه نفر از جمله یک کودک کشته و ۱۷ نفر دیگر از کارکنان و بیماران بیمارستان زخمی شدهاند.
همچنین گزارش شده نیروهای روسیه غیرنظامیان اوکراینی در حال فرار را هدف قرار دادهاند.
شواهد فزایندهای وجود دارد که نشان میدهد از بمبهای خوشهای در برخی از مناطق غیرنظامی خارکیف استفاده شده است؛ بمبهایی که به تعداد زیادی از بمبهای کوچکتر تبدیل میشوند.
حمله روسیه به اوکراین: آیا پوتین پشیمان است؟
نه روسیه و نه اوکراین هیچکدام معاهده ممنوعیت استفاده از بمبهای خوشهای را امضا نکردهاند اما این شواهد همچنان میتواند به عنوان جنایت جنگی در نظر گرفته شود.
وزارت دفاع بریتانیا میگوید روسیه در اوکراین از بمبهای خلا یا ترموباریک استفاده کرده که با مکش اکسیژن و ایجاد خلأ میتواند یک انفجار مهیب ایجاد کند. این مواد منفجره ویرانگر ممنوع نیستند اما استفاده عمدی از آن در نزدیکی محل استقرار غیرنظامیان تقریبا به طور قطع ناقض قوانین جنگ است.
- بمب خلاء چیست؟
البته بسیاری از کارشناسان استدلال میکنند که خود حمله به اوکراین به دلیل ماهیت تهاجمی آن یک جنایت جنگی است. در ادامه بیشتر به این میپردازیم.
مظنونان جنایات جنگی چطور تحت تعقیب قرار میگیرند؟
منبع تصویر،
AFP
توضیح تصویر،
تئونست باگوسارا که به جرم نسلکشی در رواند در سال ۱۹۹۴ به ۳۵ سال زندان محکوم شده بود در زندان درگذشت
هر کشور وظیفه دارد درباره مظنونان جنایات جنگی تحقیق کند.
بعضی کشورها در این زمینه بسیار بیش از بقیه وارد عمل میشوند.
در بریتانیا، پلیس پیشنهاد داده شواهد جنایات احتمالی جنگی در اوکراین را جمعآوری کند.
مظنونان جنایت جنگی چطور محاکمه میشوند؟
از زمان جنگ جهانی دوم چند دادگاه مجزا برگزار شده است از جمله دادگاهی که پس از تجزیه یوگسلاوی برای رسیدگی به جنایات جنگی در آنجا برگزار شد.
"سه نفر از جمله یک کودک کشته و ۱۷ نفر دیگر از کارکنان و بیماران بیمارستان زخمی شدهاند"
همچنین یک گروه حقوقی برای محاکمه بعضی از مسئولان نسلکشی رواندا تشکیل شد. در سال ۱۹۹۴ تندروهای هوتو ۸۰۰ هزار نفر را در صد روز قتل در رواندا قتل عام کردند.
امروز دیوان کیفری بینالمللی و دیوان بینالمللی دادگستری وظیفه رسیدگی به جنایات جنگی را به عهده دارند.
دیوان بینالمللی دادگستری
منبع تصویر،
Getty Images
توضیح تصویر،
جنایتکاران جنگی نازی از جمله هرمان گورینگ، رودلف هس و یواخیم فن ریبنتروپ در دادگاه نورنبرگ
دیوان بینالمللی دادگستری که شاخه قضایی سازمان ملل متحد است، به دعوای بین دولتها رسیدگی میکند اما نمیتواند افراد را به طور مجزا محاکمه کند. اوکراین در این دادگاه پروندهای را علیه روسیه به خاطر حمله به این کشور گشوده است.
اگر این دیوان علیه روسیه حکم بدهد، وظیفه اجرای آن حکم به عهده شورای امنیت سازمان ملل متحد خواهد بود.
اما روسیه، یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد، میتواند هر پیشنهادی را وتو و رد کند.
دیوان کیفری بینالمللی
دیوان کیفری بینالمللی اتهامات مربوط به جنایتکاران جنگی را که به دادگاههای دولتی احضار نشدهاند، بررسی میکند.
این دادگاه جایگزین دائمی و مدرنتر دادگاه نورنبرگ است که مهمترین سران بازمانده نازی بعد از جنگ دوم جهانی در سال ۱۹۴۵ را محاکمه کرد.
نورنبرگ این اصل را تثبیت کرد که کشورها میتوانند موافقت کنند یک دادگاه ویژه برای اجرای قوانین بینالمللی برگزار کنند.
آیا دیوان کیفری بینالمللی میتواند به جرایم انجام شده در اوکراین رسیدگی کند؟
کریم خان، وکیل بریتانیایی و دادستان ارشد دیوان کیفری بینالمللی میگوید یک مبنای مستدل برای باور اینکه در اوکراین جنایات جنگی به وقوع پیوسته، وجود دارد.
"همچنین گزارش شده نیروهای روسیه غیرنظامیان اوکراینی در حال فرار را هدف قرار دادهاند"او از طرف ۳۹ کشور اجازه دارد که در این زمینه تحقیق کند.
بازرسان اتهامهای مطرح شده در گذشته و حال را بررسی خواهند کرد؛ حتی اتهامهای مربوط به سال ۲۰۱۳ و قبل از آنکه روسیه کریمه را از اوکراین جدا و ضمیمه خود کند.
اگر اتهام علیه شخص خاصی مطرح شود، دادستان از دیوان کیفری بینالمللی میخواهد که برای متهمان قرار بازداشت صادر کند و آنها را به دادگاهی بیاورد که در شهر لاهه در هلند برگزار میشود.
اینجاست که محدودیتهای عملی دادگاه عیان میشود.
دادگاه خودش نیروی پلیس ندارد و باید از دولتها بخواهد برای بازداشت اقدام کنند.
اما روسیه عضو دیوان نیست و سال ۲۰۱۶ از این دادگاه خارج شده است.
ولادیمیر پوتین هیچ شخصی را به دادگاه تحویل نخواهد داد.
اگر مظنون به به کشور دیگری سفر کند، آنوقت امکان بازداشت هست، اما این "اگر" یک اگر بسیار بزرگ است.
میتوان پوتین یا سایر رهبران را محاکمه کرد؟
منبع تصویر،
Getty Images
بسیار راحتتر است که یک سرباز را به خاطر جنایات جنگی متهم کرد تا رهبرانی را که به سربازان دستور شلیک دادند.
اما دیوان کیفری بینالمللی همچنان میتواند به جرم "راه انداختن جنگ تهاجمی" رسیدگی کند.
این جرم، تهاجم و درگیری غیرقابل توجیه است؛ برعکس عملیات نظامی قابل توجیه در دفاع از خود.
این ریشه در دادگاه نورنبرگ دارد که قاضی فرستاده شده از مسکو متفقان را راضی کرد که سران نازی باید به دلیل "جرایم علیه صلح" محاکمه شوند.
اما مشکل اینجاست: پروفسور فیلیپ ساندز، متخصص حقوق بینالملل در یونیورسیتی کالج لندن میگوید، دیوان کیفری بینالمللی نمیتواند سران روسیه را برای این جرم محاکمه کند چون روسیه از امضاکنندگان متعهد به این دادگاه نیست.
"وزارت دفاع بریتانیا میگوید روسیه در اوکراین از بمبهای خلا یا ترموباریک استفاده کرده که با مکش اکسیژن و ایجاد خلأ میتواند یک انفجار مهیب ایجاد کند"
در تئوری، شورای امنیت سازمان ملل متحد میتواند از دیوان بینالمللی بخواهد درباره این جرم تحقیق کند. اما دوباره، روسیه میتواند این را به عنوان یکی از پنج عضو دائم این شورا وتو کند.
پس آیا راه دیگری برای محاکمه اشخاص وجود ندارد؟
اثربخشی دیوان بینالمللی کیفری و نحوه اجرای قوانین بینالملل در عمل نه تنها به معاهدات، بلکه به سیاست و دیپلماسی بستگی دارد.
و پروفسور ساندز و بسیاری کارشناسان دیگر استدلال میکنند که مانند دادگاه نورنبرگ، راه حل یک بار دیگر در دیپلماسی و معاهدات بینالمللی نهفته است.
او از سران جهان میخواهد برای رسیدگی به جرم تهاجم در اوکراین یک دادگاه تشکیل دهند.
- خبرهای بیشتر را در کانال تلگرام بیبیسی فارسی دنبال کنید
اخبار مرتبط
دیگر اخبار این روز
حق کپی © ۲۰۰۱-۲۰۲۶ - Sarkhat.com - درباره سرخط - آرشیو اخبار - جدول لیگ برتر ایران
