بررسی وضعیت رؤیت پذیری هلال ماه رمضان ۱۴۳۲

خبرگزاری فارس: هلال رمضان امسال دارای جدایی زاویه ای مناسبی است ولی ارتفاع هلال در زمان غروب خورشید پایین و در نتیجه مدت مکث آن کم است. این عوامل باعث می شود که رویت این هلال با چشم غیرمسلح ممکن نباشد. بنابراین باید توجه خود را به رویت با چشم مسلح معطوف نماییم. هر ماه قمری با حالتی شروع می شود که ماه نو نامیده می شود. در این حالت، ماه بین خط واصل زمین و خورشید قرار دارد سطح نورانی ماه دقیقاً در طرفی است که ما نمی‌توانیم آن را ببینیم.

"خبرگزاری فارس: هلال رمضان امسال دارای جدایی زاویه ای مناسبی است ولی ارتفاع هلال در زمان غروب خورشید پایین و در نتیجه مدت مکث آن کم است"یک یا دو روز بعد، فاصله زاویه ای ماه از خورشید بیشتر می شود و ماه به صورت هلال دیده می شود. مطابق حکم شرعی اگر هلال ماه در شامگاه ۲۹ ام ماه رویت شود، آن ماه به پایان رسیده است و فردا روز اول ماه بعد است ولی اگر هلال ماه در شامگاه روز ۲۹ ام رویت نشد ماه ۳۰ روزه می باشد. عوامل نجومی موثر در رویت هلال ماه -------------------------------------------- در نگاه اول به نظر می آید که هر چه مدت زمان گذشته از مقارنه (سن هلال ماه) بیشتر باشد، رویت آن آسان تر است. با افزایش سن هلال، ماه فرصت بیشتری دارد تا از خورشید فاصله بگیرد و جدایی زاویه ای آن افزایش یابد و در نتیجه سطح درخشان آن نیز بیشتر می شود. اما این تمام ماجرا نیست و عوامل مختلفی در رویت هلال ماه موثر خواهند بود که به چند مورد آن اشاره می شود: ارتفاع هلال: یکی دیگر از اصطلاحات رایج در بحث هلال ماه میزان ارتفاع ماه از افق است.

ارتفاع، زاویه‌ی بین افق و جسم مورد نظر است. ارتفاع هلال ماه یکی از مشخصه‌های تأثیر‌گذار در رؤیت هلال ماه است. هر چه ارتفاع هلال کمتر باشد، نور رسیده از آن از لایه‌های ضخیم‌تری از جوّ عبور می‌کند و درخشندگی آن کاهش می‌یابد و رویت آن مشکل تر می شود. مدت مکث : هلال های شامگاهی پس از غروب خورشید، غروب می کنند. فاصله زمانی بین غروب خورشید و غروب ماه را مدت مکث می گویند.

"در این حالت، ماه بین خط واصل زمین و خورشید قرار دارد سطح نورانی ماه دقیقاً در طرفی است که ما نمی‌توانیم آن را ببینیم"هر چه مدت مکث بیشتر باشد ماه مدت بیشتری در آسمان است و آسمان تاریک تر می شود و امکان رویت فراهم می شود. فاصله ماه از زمین : از آنحاییکه مدار ماه به دور زمین بیضی است، بنابراین مطابق قانون دوم کپلر سرعت گردش ماه به دور زمین ثابت نیست. اگر مقارنه زمانی اتفاق بیافتد که ماه در حوالی حضیض مدارش باشد، با سرعت بیشتری از خورشید فاصله می گیرد و جدایی آن سریع تر افزایش می یابد. چنین هلالی در مقایسه با هلال ماه هم سن که در اوج است به مراتب راحت تر رویت می شود. ضخامت بخش میانی: یکی دیگر از واژه‌های مورد استفاده در زمینه‌ی هلال ماه، «ضخامت بخش میانی» هلال است.

هلال ماه مانند کاسه‌ای است که در بخش میانی خود بیشترین ضخامت را دارد و هر چه به سمت لبه‌های هلال حرکت کنیم از ضخامت آن کاسته می‌شود. منظور از ضخامت میانی هلال ماه، پهنای بخش میانی کمان هلال است که بر حسب دقیقه قوسی بیان می‌شود. هر۶۰ دقیقه‌ی قوس برابر ۱ درجه است. طبیعی است که هر چه جدایی زاویه ای هلال بیشتر باشد، ضخامت کمان هلال نیز بیشتر خواهد بود. فاز ماه: ماه در یک دوره‌ی چرخش خود به دور زمین، از دید ناظر زمینی به شکل‌های متفاوتی دیده می‌شود و میزان سطح روشن آن تغییر می‌کند.

"یک یا دو روز بعد، فاصله زاویه ای ماه از خورشید بیشتر می شود و ماه به صورت هلال دیده می شود"اصطلاحاً به نسبت سطح روشن ماه به کل سطح آن، فاز ماه گفته می‌شود. معمولاً فاز ماه را بر حسب درصد بیان می کنند. پیش بینی وضعیت رویت پذیری هلال ماه رمضان ۱۴۳۲ه.ق ----------------------------------------------------------------- کارشناسان برای پیش بینی وضعیت رویت پذیری، ابتدا مشخصه های نجومی هلال ماه را در شامگاه ۲۹ ماه قمری محاسبه و استخراج می کنند و سپس با مقایسه این مقادیر با رکوردها و معیارهای نجومی در مورد شروع ماه بعدی اعلام نظر می نمایند. منظور از رکورد، بحرانی ترین میزان مشخصه‌های تأثیرگذار هلال در لحظه‌ی رویت است. با نگاه به این مشخصه ها، مشخص است که هلال رمضان امسال دارای جدایی زاویه ای مناسبی است ولی ارتفاع هلال در زمان غروب خورشید پایین و در نتیجه مدت مکث آن کم است.

این عوامل باعث می شود که رویت این هلال با چشم غیرمسلح ممکن نباشد. بنابراین باید توجه خود را به رویت با چشم مسلح معطوف نماییم. تحلیل داده ها نشان می دهد که رویت هلال رمضان امسال مشکل است ولی امکان رویت این هلال در نهم اَمرداد ۱۳۹۰ با استفاده از تلسکوپ های مجهز وجود دارد. با این شرایط در جنوب کشور رویت این هلال پس از غروب خورشید امکان پذیر است ولی در نواحی مرکزی و شمال کشور، به علت ارتفاع کم، رویت هلال قبل از غروب خورشید یا در روشنایی روز با استفاده از تلسکوپ امکان پذیر است.* لحظه مقارنه ماه مبارک رمضان در شامگاه شنبه ۹ امرداد ۱۳۹۰ خورشیدی برابر با ۲۹شعبان ۱۴۳۲ هجری قمری مطابق با ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۱میلادی به وقت ایران اتفاق خواهد افتد، در شامگاه شنبه در هیچ نقطه از جهان هلال ماه رمضان رویت نخواهد شد چون هیچ هلالی تشکیل نشده تا قابل دیدن باشد، در غروب روز بعد درشامگاه یکشنبه ۲۹ شعبان ۱۴۳۲در: قاره امریکا: در شامگاه یکشنبه هلال ماه رمضان در جنوب کشور ایالات متحده امریکا – کشورهای امریکای مرکزی و امریکای جنوبی با چشم غیر مسلح قابل رویت می‌باشد این هلال درمناطق مرکزی کشور ایالات متحده امریکا و منتها الیه جنوب شرقی کشور کانادا فقط با ابزار اپتیکی قابل رویت بوده ودر مناطق منتها الیه شمال این دو کشور تحت هیچ شرایطی حتی با ابزار اپتیکی نیز قابل رویت نخواهد بود. قاره اروپا: هلال ماه رمضان در شامگاه یکشنبه در هیچ نقطه‌ای از این قاره حتی با ابزار اپتیکی قابل رویت نمی‌باشد.

"مطابق حکم شرعی اگر هلال ماه در شامگاه ۲۹ ام ماه رویت شود، آن ماه به پایان رسیده است و فردا روز اول ماه بعد است ولی اگر هلال ماه در شامگاه روز ۲۹ ام رویت نشد ماه ۳۰ روزه می باشد"قاره اقریقا: در شامگاه یکشنبه هلال ماه رمضان درمرکز و جنوب قاره افریقا با چشم غیر مسلح قابل رویت است این هلال در مناطق شمالی این قاره با ابزار اپتیکی قابل رویت بوده و برای رویت هلال ماه رمضان در مناطق شمالی کشورهای مصر – تونس – لیبی – الجزایر و مراکش نیازبه ابزار قویتری است. قاره آسیا: هلال ماه مبارک رمضان در شامگاه یکشنبه در هیچ نقطه‌ای از این قاره پهناور با چشم غیر مسلح رویت نخواهد شد این هلال در کشور اردن جنوب کشورهای سوریه - لبنان - عراق - ایران - پاکستان - هندوستان - و تمامی مناطق کشورهای مالزی – اندونزی با ابزار اپتیکی قابل رویت خواهد بود. قاره استرالیا (اقیانوسیه): هلال ماه رمضان در این کشور فقط در مناطق مرکزی و غربی ان با ابزار اپتیکی قابل رویت ودر شرق این کشور غیر قابل رویت می‌باشد. وضعیت رویت پذیری هلال ماه مبارک رمضان در شامگاه یکشنبه ۲۹ شعبان ۱۴۳۲ هجری قمری در ایران. همانطور که اشاره شد هلال ماه مبارک رمضان در سراسر ایران با چشم غیر مسلح رویت نخواهد شد این احتمال وجود دارد در شرایط مناسب آب و هوایی با در نظر داشتن افقی مناسب وعاری از گردو غبار محتمل است هلال ماه پس از غروب خورشید با ابزار اپتیکی قوی رویت شود، متاسفانه به دلیل ارتفاع کم هلال از افق و با وجود غبار زیاد در این فصل در مناطق جنوبی کشورمان ممکن است رصدگران نتوانند هلال ماه را در بعد از غروب خورشید رویت کنند.** * امیر حسن زاده - کارشناس ارشد مرکز تقویم مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران ** سید محسن قاضی می‌رسعید - عضو گروه غیر حرفه‌ای رویت هلال ماه انتهای پیام/.