فلسفه‌ی چهارشنبه‌سوری: از قاشق‌زنی و فال‌گوش تا رمزِ شبِ مختار ثقفی

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در آستانه‌ی نوروز ۱۳۵۶ خبرنگار زن روز برای شماره‌ی ویژه‌ی نوروز مجله به سراغ ابوالقاسم انجوی شیرازی (۱۳۰۰-۱۳۷۱) ادیب فلکلورشناس مشهور که در آن زمان ریاست «مرکز فرهنگ مردم» را بر عهده داشت رفت تا درباره‌ی آداب و رسوب چهارشنبه‌سوری از او بپرسد. انجوی شیرازی در این گفت‌وگو به تفصیل درباره‌ی فلسفه و چگونگی برگزاری آیین چهارشنبه‌سوری در شهرهای مختلف ایران سخن گفت. گزیده‌ای از گفته‌های وی درباره‌ی چهارشنبه‌سوری را که تقریبا مربوط به سراسر ایران است، در پی می‌خوانید (زن روز، ۲۸ اسفند ۵۵):

جشن‌ها و آیین‌های نوروزی ما، در حقیقت یک سلسله جشن‌های به‌هم‌پیوسته‌اند که از چهارشنبه‌ی آخر سال شروع می‌شوند و در روز سیزده فروردین به پایان می‌رسند. البته باید توجه داشت که در گذشته این روزها در زندگی روستاییان ایران، روزهایی بودند که کار سنگین نداشتند. زمستان تمام می‌شد و بهار نیز هنگامی آغاز می‌شد که زمین هنوز آماده‌ی شخم هم نبود.

"انجوی شیرازی در این گفت‌وگو به تفصیل درباره‌ی فلسفه و چگونگی برگزاری آیین چهارشنبه‌سوری در شهرهای مختلف ایران سخن گفت"جشن «چهارشنبه‌سوری» نخستین قسمت بود از این سلسله جشن‌ها، و یکی از مراسم آن هنوز هم افروختن آتش است. افروختن آتش و حرمت به نور و روشنایی از معتقدات بسیار کهن مردم ایران است. هنوز هم اگر به یکی از آتشکده‌های زردشتی بروید، ملاحظه می‌کنید که موبدهایی که در پای آتش مقدس مشغول خواندن دعا هستند، «پنام» یا دهان‌بند دارند، چون معتقدند که نفس آدمی ممکن است آتش گرامی را آلوده کند.