پسته، محصول گرانی که ارزان از دست می‌دهیم

پسته را به دامغان و رفسنجان می‌شناسیم. این محصول باغی، اما چند سالی هست که به دلیل تغییر الگوی کشت، ناشی از کم آبی، به شهرستان‌های مختلفی راه یافته و بین کشاورزان، کشت و کارش هوادار پیدا کرده است.

یکی از این شهرستان‌ها آران و بیدگل است، پایتخت فرش ماشینی جهان که حالا با اجرای روش‌های نوین آبیاری، به مهمترین تولیدکننده پسته در استان اصفهان هم تبدیل شده و محصولش به کشور‌های حاشیه خلیج فارس، شرق آسیا و اروپا هم صادر می‌شود.

۷۰ درصد پسته کاری آران و بیدگل، در بخش کویرات و بقیه در بخش مرکزی شهرستان است.

غلبه بر خشکسالی با آبیاری نوین باغ‌های پسته

چهار هزار و ۳۰۰ هکتار از ۱۱ هزار و ۵۰۰ هکتار زمین زیر کِشت درختان پسته در استان اصفهان مربوط به شهرستان آران و بیدگل است. این را علی محلوجی مدیر جهاد کشاورزی شهرستان آران و بیدگل گفت و افزود: باغداران این شهرستان از هر هکتار، یک تُن پسته برداشت می‌کنند.

به گفته او، امسال کشاورزان با استفاده از روش‌های نوین آبیاری توانستند دست کم میزان برداشت سال‌های قبل را حفظ کنند و از خشکسالی بیشتر لطمه نبینند.

مدیر جهاد کشاورزی آران و بیدگل اظهار کرد: ۶۰ درصد از زمین‌های زیر کشت پسته در این شهرستان به سامانه‌های نوین آبیاری مجهز شده و قرار است برای افزایش برداشت محصول، این پوشش، صد درصدی شود.

هفت کشور، مشتریان پسته آران و بیدگل

محلوجی، پسته را از محصولات دیربازده معرفی و اضافه کرد: نهال پسته، هفت تا هشت سال پس از کاشت، به باروری می‌رسد و سودآوری هر درخت پسته بعد از سال پانزدهم است.

او با بیان اینکه مرغوب‌ترین و گران‌ترین نوع پسته در کشور «پسته اکبری» است گفت: این نوع پسته در بیشتر باغ‌های آران و بیدگل کِشت می‌شود و در بازار کیلویی ۴۲۰ هزار تومان به فروش می‌رسد.

مدیر جهاد کشاورزی آران و بیدگل، از صدور پسته این شهرستان به هفت کشور در آسیای شرقی، اروپا و حاشیه خلیج فارس خبر داد و گفت: عراق، افغانستان، ترکیه و آلمان از مشتریان پسته آران و بیدگل هستند.

محلوجی با اذعان به صادرات پسته شهرستان به صورت خام و با بسته‌بندی نامناسب، گفت: بسته بندی مناسب می‌تواند برای این محصول باغی، ارزش افزوده ایجاد کند.

پسته‌ای که آسان و ارزان از دست می‌دهیم

نرگس علیپور کارشناس باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی آران و بیدگل گفت: از پوست صورتی بیرونی و اولیه پسته که شاداب و نازک است در کشور‌هایی مثل ترکیه تهیه می‌کنند و برای این منظور برای خریداری پسته خام با برخی کشاورزان ایرانی قرارداد بسته اند.

او با بیان اینکه از پوست سخت پسته نیز در کشور‌هایی مثل ترکیه، ام دی آف برای کابینت تهیه می‌کنند افزود: همچنین مخلوط پوست سخت پسته با کاه گندم در پرورش قارچ استفاده می‌شود تا محیط کشت بهم چسبیده‌ای فراهم شود.

کارشناس باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی آران و بیدگل تاکید کرد: یکی از ابزار‌های مورد نیاز برای جلوگیری از خام فروشی پسته، دستگاه‌های خلال کننده است که در اختیار نداریم.

علیپور با اشاره به اینکه برخی سودجویان باقالی ریز سبز و خشک را به عنوان خلال پسته می‌فروشند، ادامه داد: تجهیز پایانه‌های جمع آوری پسته آران و بیدگل، به دستگاه‌های اسلایسر برای تهیه خلال پسته تازه و جلوگیری از ایجاد زمینه‌های تقلب ضروری است.

او درباره موارد دیگر مصرف پسته به جز شیوه مرسوم مصرف آجیلی آن توضیح داد: از پوست تازه و صورتی پسته، پس از یکبار آبگیری و جوشاندن آن برای گرفتن تلخی اش می‌توان مربایی خوش عطر و طعم پسته یا کرمانیا همزمان با تشکیل خوشه‌های پسته روی آن‌ها جفت گیری و از رسیدن آب و مواد غذایی به پسته جلوگیری می‌کند و موجب خشک شدن خوشه و ریزش آن می‌شود؛ بهترین راه مبارزه با آن هم، حذف شاخه‌های خشک آلوده و سوزاندن آن‌ها و پس از آن، نصب تله‌های فرمونی است.

به گفته او، پسیل پسته آفت کلیدی بعدی است که ۶ نسل آن از فروردین تا پایان شهریور دیده می‌شود و نسل دوم و سوم آن بیشترین خسارت را به باغ می‌زند و باید قبل از تخم گذاری حشره مادر در اواخر اسفند تا اوایل بهار با نصب کارت زرد روی درخت با این آفت مبارزه شود.

مسئول تولیدات گیاهی مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان آران و بیدگل اظهار کرد: مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان مبارزه شیمیایی با آفت پسیل پسته را به حداقل رسانده، چون کشاورزان توان خرید سموم گران قیمت را ندارند.

باغ شیخی درمورد سن سبز و قرمز پسته هم توضیح داد: این آفت در دو مرحله تشکیل دانه پسته و تشکیل پوست استخوانی به محصول خسارت می‌زند و با کنترل شیمیایی و غیر شیمیایی از باغ خارج می‌شود.

او بهترین راه مبارزه با آفات در سال‌های اخیر را محلول پاشی باغ و شستشو با آب دانست و گفت: بهترین راه پاکسازی باغ‌ها مبارزه همه باغداران با آفات است، چون این آفات از باغ‌های آلوده به باغ‌های سالم منتقل می‌شوند.

پسته درختی مقاوم به کم آبی و خشکی است با این حال زور خشکسالی‌های مستمر بر توان این درخت کم آب بر هم چربیده. این محصول که بازار و ارزآوری خوبی دارد برای آنکه جایگاه جهانی خود را از دست ندهد باید با حمایت بیشتری کاشت، داشت و برداشت شود. بی شک در گام بعدی هم باید با تکیه بر فناوری‌های جدید، برای جلوگیری از خام فروشی آن و ایجاد ارزش افزوده اقدام کرد.

گزارش از حرمت سادات متولی