کودک گوشی باز امروز را چگونه درگیر کتاب کنیم؟!

ایسنا/قم نویسنده جوان و و پرکار ادبیات کودک و نوجوان کشور از مسیرهایی که می توان از آنها به عنوان راهی برای کتاب خوان کردن نسل جدید رسید سخن گفت.

ناهید رحیمی متولد اردیبهشت ۶۴،  نویسنده کودک و نوجوان و فعال ادبی و دبیر محتوایی اپلیکیشن صوتی شیما(اولین اپلیکیشن صوتی قصه های وقت خواب کودکان ایران) است. وی آثار متعددی را از جمله کتاب فاخته ­های ناصره، مجموعه کتب کودک ماجراجو، آشتی دایناسورها و دوستان کاغذی را به تالیف رسانده و تعدادی اثر دیگر را نیز زیر چاپ دارد.

از سوابق، فعالیت ها و عناوین او می توان ،همکاری با نشریات متعدد کودک و نوجوان سراسری، همکاری با ناشرین کودک و نوجوان کشور، عضویت انجمن نویسندگان کودک و نوجوانان ایران،  احراز رتبه کشوری در مسابقه ی بزرگ تالیف کتاب نمازِ، احراز سه لاکپشت پرنده برای کتاب آشتی دایناسورها ؛ کاندیداتوری کتاب آشتی دایناسورها و دوستان کاغذی و دکتر عروسک­ها در نمایشگاه بین المللی کتاب شارجه امارات؛کسب مقام برتر داستان­نویسی در مسابقه ملی خلیج فارس و کسب مقام دوم داستان کوتاه در مسابقه ملی سردار دلها را برشمرد.

وی در گفتگو با ایسنا به مباحثی پیرامون بایسته های ادبیات کودک و نوجوان و موارد مرتبط به آن اشاره کرد که در ذیل مشروح این گفت وگو آمده است.

لطفا برای نخستین سوال از چگونگی نقش هنرمند در فرهنگ­سازی یک کشور بفرمایید؟

فرهنگ مجموعه ای از باورها و ارزش هاست وهمواره بنا به شرایط حاکم بر زندگی افراد یک جامعه دستخوش تغییرات متعدد می شود و در این میان، صاحب نظران، ادیبان، و تمامی اهالی و اصحاب فرهنگ و هنر سهم بسزایی در بارور شدن آن دارند. این امر زمانی تمام و کمال در مسیر حقیقی خود حرکت خواهد کرد که رویکردِ قوانین و سیاست­گذاری­های حاکم بر یک جامعه نیز اعتلای ارزش ها و باورهای انسانی باشد. بنابراین پس از فراهم بودن بستر مناسب در جامعه، با توجه به نقش کلیدی ابزار هنر در فرهنگ سازی، کافیست هنرمندان که همواره در ارضای نیازهای زیبایی دوستی و زیبایی اندیشی مخاطبان خود کوشیده اند، در دو مسیر ذائقه شناسی مخاطبان، با سلایق متفاوت و تطابق ذائقه مخاطب با ملزوماتِ فرهنگیِ جامعه، ایده های نو خلق کنند.

"ایسنا/قم نویسنده جوان و و پرکار ادبیات کودک و نوجوان کشور از مسیرهایی که می توان از آنها به عنوان راهی برای کتاب خوان کردن نسل جدید رسید سخن گفت"قطع به یقین  تلاش هنرمند بر نوآوری و نواندیشی، تغییر زاویه ی دید و به روزرسانیِ مداومِ اطلاعات و داشته های ذهنی خود و مخاطبان، منطبق با شرایط معیشتی، زیستی، دینی، انسانی و اجتماعی جامعه، منجربه خلق آثاری فاخر می شود. این آثار، هنرمند را در نیل به مقصودِ فرهنگ سازی و سپس تولید آثاری ماندگار یاری کرده و تاثیرات طولانی مدتِ آن بر نوع زندگی مخاطبان مشهود است. پس کافیست تا هنرمند، یک مخاطب­شناس خوب و خلاق بوده و در استفاده از ابزار هنری خود توانایی کامل داشته باشد.

فعالیت هنرمندان زن را در جامعه چگونه می­بینید؟

فعالیت هنری بانوان در کشور ایران، با وجود حرکات مثبت اما پراکنده ای که برای ارتقای سطح کیفی آن انجام شده همچنان تا رسیدن به مطلوب و ایده آل ها و استانداردهای جهانی فاصله بسیار دارد؛ نبود بستر مناسبِ فعالیت هنری زنان در کشوری اسلامی با محدودیت های موجود در آن، عدم اختصاص تسهیلات مورد نیاز بانوان هنرمند، کم کاری متولیان فرهنگ و هنر در زمینه ی بازاریابی آثار بانوان هنرمند و یا بُروز نگاه مردسالارانه در مواجهه با اثرِ هنرمندِ زن و ...از مواردی هستند که توجه به مرتفع کردنِ آنها به بهبودِ شرایطِ بانوانِ هنرمند کمک شایانی خواهد کرد؛ بااین وجود بانوانِ هنرمندِ ایرانی ثابت کرده اند که در استفاده بهینه از همین شرایطِ اندک مساعد هم موفق عمل کرده و پیشرو بوده­اند. حال اگر این زنِ هنرمند، در مقام یک همسر ویک مادر به فعالیت های  خود ادامه دهد، مجبور به صرف انرژی مضاعف خواهد بود تا بتواند در تمام بخش های زندگی شخصی و کاری خود به درستی عمل کند و از آنجایی که اغلبِ مادران هنرمند، اولویت را با مسئولیت خطیر فرزندپروری و فراهم کردن فضایی امن در محیط خانه و خانواده می دانند در اکثر اوقات از ادامه فعالیت هنری خود بازمی­مانند و یا اگر هم ادامه دهند، به پُرکاری گذشته نخواهند بود. هرچند، تعداد بانوان هنرمند کشور و زمینه­ های متعدد فعالیت آنان، نشان داده است که زنان هنرمند ایرانی، مادرانی قدرتمند هستند که علاوه بر آن که در فعالیت هنری خود موفق عمل می‌کنند در پرورش فرزندان خود نیز آنطور که شایسته است عمل می کنند.

به نظر شما آیا از تمام پتانسیل­ها و توانایی زنان ایرانی در کشورمان استفاده می­شود؟

قطع به یقین خیر.

و فکر می کنم آنچه که در مورد بانوان ایرانی کمتر دیده شده، قدرت مدیریتی و عملکرد اصولی آنها در زمینه های متعدد اجتماعی­ است که اگر از وجود و تدبیر این قشر از جامعه به درستی و در زمان مناسب بهره گرفته شود، آثار و برکات بسیاری برای ارتقای کیفیت زندگی اقتصادی، اجتماعی، فرهنی ودینی مردم خواهد داشت. که از آن جمله می توانم به شادتر شدن جامعه، انسانی تر شدن روابط اجتماعی و بهره وری از استعدادهای تمامی افراد جامعه در زمینه مناسبِ آن استعداد اشاره کنم.

مهمترین و اساسی ­ترین ویژگی اثر و وظیفه یک نویسنده را چه می­ دانید؟

به عقیده من اثر یک نویسنده باید از بزرگ نمایی  مسائل بی ارزش و کوچک نمایی امور ارزشمند دوری کند، و طبق فرمایش امیرالمومنین علی علیه السلام، حق را گوید هر چند در ظاهر به ضرر او باشد.

این اثر باید منطبق بر خواسته های حقیقی اقشار متعدد جامعه از هر رنگ و نژاد و مذهب و دین باشد و از مسیر صداقت خارج نشود و دچار سانسور هم نشود. برای تعالی ارزش‌های انسانی و الهی در جامعه به کار رود و اگر نویسنده نمی تواند در این مسیر بماند کار را رها کند و از سرهم بندی و ارائه محتوای بی ارزش خودداری کند وگرنه مانند بسیاری از تولیدات هنری اغراق آمیز و آرمان گرای پرنیرنگ و دروغ، اثر او محکوم به شکست است و مخاطب را دچار بی اعتمادی و بدبینی در مورد تولیدات مشابه اما راستین خواهد کرد.

درباره نسل امروز و نسل دیروز و تفاوت­های این دو نسل چه فکر می­ کنید؟ آیا آثار کودک و نوجوانِ امروز جوابگوی نسل حاضر هستند

تفاوت های فرهنگی، فکری و رفتاری نسل گذشته ونسل امروز به حدیست که منجربه ایجاد شکافی گاها عمیق و عدم تفاهم بین این دو نسل شده است. موضوعی که تغییرات پرسرعت شرایط اجتماعی و فراهم شدن امکانات متعدد و ابزارهای زندگی بر آن دامن زده و کنترل هرچیزی را از دست متولیانِ آثار کودک و نوجوان خارج می کند. به همین علت است که در جامعه ی فعلی بسیار شاهد روابط آسیب زا و پرتنش بین والدین و فرزندان هستیم که گویی هر یک به زبانی مجزا سخن گفته و متعلق به دو دنیای متفاوتند.

باید اندیشید که این معزل جز با آسیب شناسی طرفین از موضوع مورد بحث و حل و فصل مشکلات با منطق و گفت­وگو و بهره وری از کمک های جانبی مانند مشاورانِ کاردان و بزرگان اهل نظر، حل ناشدنی است.

خوشبختانه در سال­های اخیر شاهد تولید آثار فاخری در وادی ادبیات کودک ونوجوان ایران بوده­ایم که به همراه حمایت­های رسانه­ای و شبکه­های اجتماعی سعی در آشتی کودک و نوجوان ایرانی با فرهنگ کتاب و کتابخوانی و مطالعات غیردرسی داشته است.

"ناهید رحیمی متولد اردیبهشت ۶۴،  نویسنده کودک و نوجوان و فعال ادبی و دبیر محتوایی اپلیکیشن صوتی شیما(اولین اپلیکیشن صوتی قصه های وقت خواب کودکان ایران) است"این تلاش با روندی کند، اما امیدوارکننده در حال پیشروی­ست و امید داریم که از برکات آن علاقمندی هرچه بیشتر کودکان ونوجوانان ایرانی به فرهنگ مطالعه باشد.

آخرین اثر منتشرشده شما کتابی ا­ست مذهبی. به نظر شما روند تولید آثار دینی و مذهبی آیا روندی درست و اصولی بوده است؟

جواب این سوال یک نه بزرگ است. بزرگ از آن جهت که شوربختانه در حوزه تولیدات مذهبی، اهمال کاری­های غیرقابل جبرانی جریان داشته که بعضا آسیب­های طولانی ­مدتی بر بدنه اعتقادات و باورهای عامه مردم بر جای گذاشته­ اند. مباحث دینی آن طور که در اغلب تولیدات ادبی( و نه همه ی آن ها) از چند دهه ی پیش تا به اکنون شاهد آن بوده ایم، لقمه هایی خام، غیرقابل درک وهضم برای مخاطب هدف یعنی کودک و نوجوان و گاها فاقد اعتبار و سندیت لازم بوده اند که با وجود اشکالات متعدد در همه ی ابعاد، چندین و چندبار به چاپ رسیده و بی هیچ نظارتی در بازار کتاب منتشر می شوند. بنده هم همیشه متعجبم که چرا زمانی که اصل دین برای زیباتر و انسانی کردن زندگی بشریت بنا نهاده شده تولیدکنندگان چنین آثاری همچنان راه روشن و مستقیم پیش روی خود را ندیده و بر روایت ها و برداشت های شخصی خود از دین و مباحث دینی به خشن ترین، زمخت ترین و بی ربط ترین شکل ممکن اصرار می ورزند.

همینجاست که به این سوال می­رسیم که  اگر نشریه ای تخصصی برای نقد چنین آثاری وجود داشت آیا باز هم اشتباه تولید چنین کتبی تکرار می شد و یا آیا باز هم شاهد ورود کتبی که خود از آفات ادبیات دینی و زمینه ساز انحرافات عقیدتی هستند خواهیم بود؟ و آیا باز هم عده ای نویسنده­نما جرات این را خواهند داشت که برداشتهای شخصی خود را از مباحث دینی و مذهبی با اعتماد به نفسی کاذبشان وارد حوزه ادبیات کنند؟ و آیا باز هم جرات آن خواهد بود که این کتاب ها بدون کوچک ترین ممیزی و دقتی وارد بازار کتاب کودک شوند؟

مسلما پاسخ همه این سوالات خیر است.

اما زمانی که نویسندگان و ناشرین، دقت لازم در تولید آثار دینی را به کار برند تا مباحث دینی را با زیباترین نمادها، و ساده ترین مثال ها و طبق خواسته ی ذاتی و باطنی مخاطبین خود در دسته بندی مناسب سن ، اقلیم و فرهنگِ او، در یک کتاب ارائه دهند و اگر نشریه ای تخصصی همواره در نقد و ارتقای سطح کیفی این کتب و تولیدات ادبی فعالیتی مستمر داشته باشد و اگر جشنواره های مردمی و ملی برای انتخاب برترین های تولیدات این حوزه برپا شوند و اگر دغدغه ی رقابت میان نویسندگان کتب آیینی و دینی که تابحال در سکوت و انزوا و بی هیچ نظارتی کار کرده اند ایجاد شود، آن زمان است که می توان امیدوار بود کتاب هایی منطبق بر اصول دینی و نیاز مخاطب  تولید شده که بستر دینمداری صحیح و اصولی را فراهم می آورد.

کتبی که در عین سادگی، آنچنان قدرتمندانه به اهداف خود می رسند که سالیان سال ملکه ی ذهن مخاطب خود می شوند. در این مود مثالی هم دارم از کتابی که خودم در ۱۲ سالگی خواندم به نام "و دست ها از خاک روییدند" اثر زنده یاد "سوسن طاقدیس" که تاثیر شگفت انگیز آن همچنان پس از بیست و چند سال با من بوده و در جهت گیری افکار عقیدتی ام سهم بسزایی داشته است. کتابی که با نبوغ و دقت و همتی بی نظیر به نگارش در آمد تا بتواند به شکلی اعجاب آور،هدف بلند خود را  سالیان سال بر جان مخاطبین خود حک کند.

انتهای پیام