شرایط باطنی دعا

شرایط باطنی عبارت است از اعتقاد به این مساله که ضرررسان و سودبخش فقط خداست و این که خدا عنایت داشته و خداوند بهتر و باقی تر است و این که هیچ خیری نیست مگر با ولایت خدا و نزدیک شدن و دیدار با او و هدف خود را هم منحصر در همین یا در آنچه که بازگشتش به آن است، بنماید تا جایی که این مومن هیچ لذتی از نعمت های خدا نبرد، مگر از این جهت که این نعمت از خداست و حتی در نعمت ها چیزی نبیند جز این که این نعمت ها از جانب خداوند است، تا جایی که نفس، عقل و روح او از دنیا بریده و مشغول حمد و ثنای او شوند. ادامه این حال، بسیار گرانبهاست که بجز عده معدودی از اهل معرفت قادر نیستند این حال را حفظ کنند و اکثر 'اصحاب یمین' به اسباب توجه می‏کنند ولی برای آنان نیز بهتر است که مسبب الاسباب را مهمتر دانسته و غیر او را نخواهند مگر همراه با او، و نیز دعای آنان برای دنیا باید به ضمیمه دعای قرب، خوشنودی و دیدار با خدا باشد. اگر درجه او از این هم کمتر است، حداقل آمرزش و بهشت را ضمیمه نماید تا با این آیه موافق باشد که می فرماید 'کسانی که می‏گویند خدای ما در دنیا به ما نیکی عنایت فرموده و در آخرت نیکی' و اگر نتوانست در بعضی از دعاهایش این مطلب را رعایت کند، باید در بیشتر آنها و مهمترین شان، خدا را بر غیر او، و آخرت را بر دنیایش مقدم کند. ** تحصیل حالت رقت، خضوع، اظهار ذلت، خوش زبانی و... بعد از تحصیل این مطلب آنچه مهم است، به دست آوردن حالت رقت، گریه، خضوع و خشوع است و نیز اظهار ذلت با نشستن روی خاک، برداشتن کلاه و عمامه و مانند آن از روی سر، سجده کردن و گذاردن صورت بر خاک، بستن دستان به گردن، خوش زبانی با خداوند در دعا و بر زبان آوردن صفاتی از خداوند که موجب اجابت است و ائمه ما (ع) در دعاهای خود به ما یاد داده‏اند.

"دوم، پاکیزه نمودن مال با دادن خمس تا غذا، لباس، مکان و هر چیزی که روزه‏دار در آن دخل و تصرف می‏کند پاک شود"** سایر مراقبت های ماه رمضان‏ اول، ابتدا پاک کردن دل با توبه صادقانه. دوم، پاکیزه نمودن مال با دادن خمس تا غذا، لباس، مکان و هر چیزی که روزه‏دار در آن دخل و تصرف می‏کند پاک شود. همانگونه که در روایات آمده خداوند برای تطهیر مال دادن خمس را کافی دانسته است. بنابراین بهتر است خمس خود را در اول ماه حساب کرده و آن را بپردازد تا غذا و همه دخل و تصرفات او از حلال باشد. سوم، تلاش برای شروع خوب سال، روایات زیادی داریم که 'ماه رمضان اول سال است و این که اگر این ماه سالم شد تمام سال به سلامت خواهد ماند.' انسان بیدار تاثیر کارهای خود را در حالات و خواسته‏هایش دیده و به جهت این که ماه رمضان، اول سال بوده و خیر و شر در آن مقدر می‏شود، می‏داند که عمل او در این ماه تاثیر بزرگی در تمام جوانب زندگی اش به خصوص در رزق و اجل او، و توفیق انجام خیرات و عبادات دارد و همینطور تاثیر اول این ماه را نسبت به بقیه این ماه می‏داند.

به همین جهت مراقبین، اهمیت زیادی به اعمالی که در این روز یعنی روز اول وارد شده، می‏دادند. به ویژه دعایی طولانی که مختص به این روز است. این دعا در کتاب 'اقبال' از 'تلعکبری' با مستند کردن آن به امام صادق (ع) نقل شده است که دعای بزرگی است و شامل تمام مطالب دین، دنیا و آخرت می شود ولی آنچه مهم است کوشش در بدست آوردن شرایط دعا و ادای حق این دعاست. به جان خودم قسم کسی حق این دعا را نمی‏فهمد، مگر این که تلاش و اهمیت او برای تکمیل شرایط و اخلاص در آن، بیشتر شده و مقدار محبت کسی که این دعا و امثال آن را به ما یاد داده، می‏فهمد، و قدر نعمت الهی معصومین (ع) را خواهد دانست. زیرا اگر آموزش آنان نبود، از کجا ادب سخن گفتن با خدای متعال را، آنگونه که شایسته است یاد می‏گرفتیم و چطور می‏فهمیدیم که چگونه با خدا سخن گفته و با او مناجات نماییم، از او خواسته و شکر او را بجا آوریم، که او راضی باشد و از کجا مقدار ناتوانی و تقصیر خود را در رعایت مراسم بندگی او می‏فهمیدیم؛ در عوالم نادانی و گمراهی باقی مانده و با چارپایانی که هلاک شدند هلاک می‏شدیم.

برگرفته از: کتاب المراقبات نوشته مرحوم آیت الله میرزا جواد آقا ملکی تبریزی فراهنگ**1003** انتهای خبر / خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) / کد خبر ۳۰۵۱۶۶۰۴