نقش روسیه در روند مذاکرات هسته ای ایران چیست؟

سرویس سیاسی«فردا»: در میان کشورهای مختلف جهان نقش و اهمیت سیاست روسیه در پرونده هسته‌ای ایران از برجستگی خاصی برخوردار است. هرچند بررسی تاریخ روابط ایران و روسیه طی سالهای متمادی حکایت از روابطی پر فراز و نشیب دارد اما نقش این کشور در آینده تحولات ایران و موضوع هسته ای کشورمان در چند سال اخیر برجسته‌تر شده است. حال آنچه که ذهن کارشناسان سیاسی و حتی عموم مردم را به خود معطوف کرده رویکرد روسیه و سردمداران آن در قبال پرونده هسته ای کشورمان است. در این میان برخی با نگاه تردیدآمیز به نقش آفرینی روسیه در جریان مذاکرات هسته ای ایران و غرب نگاه کرده و برخی دیگر معتقد به نقش میانجی این کشور درموضوع هسته ای کشورمان هستند.

در همین رابطه برخی کارشناسان بین الملل معتقدند از سویی با روی کار آمدن پوتین، روسیه با رویکرد گسترش روابط با کشورمان همواره تلاش کرده قطعنامه ای جدید علیه ایران تصویب نشود و از سوی دیگر پس از انتخابات ریاست جمهوری در ایران و پیگیری مشی جدید در سیاست خارجی کشورمان روند روابط میان دو کشوربهبود یافته است.
 
بررسی اظهارات اخیر مقامات روسی نیز حاکی از آن است که روسیه قصد دارد در دور جدید مذاکرات هسته ای نقش پرنگ تری را در توافق میان ایران و( ۵+۱ ) بازی کرده تا موضوع هسته ای کشورمان در چارچوب نشست ۵+۱ حل و فصل شود.

" سرویس سیاسی«فردا»: در میان کشورهای مختلف جهان نقش و اهمیت سیاست روسیه در پرونده هسته‌ای ایران از برجستگی خاصی برخوردار است"دولت روسیه حتی از این روند و پیشرفت ها حمایت و استقبال کرده است و اعلام کرده به پایان این موضوع از طریق مسالمت آمیز خوشبین است.

آنچنان که به نظر می رسد روسیه سعی دارد سیاست متعادل و متوازنی در بحث هسته ای ایران داشته و به همین دلیل در چند وقت اخیر مرتبا بر حل و فصل موضوع هسته ای از طریق مسالمت آمیز تاکید دارد. این کشوراز سویی سعی می کند از تشدید فشارهای بیشتر به ایران جلوگیری کرده و از سوی دیگر تلاش دارد از طریق طرح های ابتکاری از جمله طرح گام به گام بتواند نقش میانجیگرانه در موضوع هسته ای داشته باشد.

در همین زمینه رییس جمهوری روسیه طی چند روز گذشته و در تماس تلفنی با رییس جمهور کشورمان با اشاره به تحولات مثبت روابط دو کشور و بیان اراده خویش برای تحکیم روابط درازمدت و صمیمانه ایران و روسیه، اقدامات مورد نظر برای توسعه روابط در آینده نزدیک را مطرح و از همکاری‌های فیمابین اظهار خرسندی کرده است.

پوتین همچنین در زمینه مذاکرات هسته‌ ای در ژنو، گفته است: « در ژنو توافق بسیار نزدیک بود و ایران هم همکاری بسیار خوبی داشت که می‌توانست به نتیجه مطلوبی منجر شود ولی متاسفانه همانطور که می‌دانید با مساله‌ای که پیش آمد، توافق به تعویق افتاد اما روسیه برای موفقیت این مذاکرات که در پس آن، اراده جدی طرفین وجود دارد، به تلاش‌های خود ادامه خواهد داد.»  

رییس‌جمهورکشورمان نیز در این گفتگو با تشکر از مواضع روسیه در اجلاس اخیر ژنو به تحولات در روابط دو کشور اشاره و افزود: «خرسندم که روابط دو کشور پس از دیدار اخیر در مسیر سازنده‌ای قرار گرفته و اقدامات قابل توجهی در مسیر اجرایی شدن آن توافقات به عمل آمده است؛ امیدوارم توافقات ما، آغازی برای روابط گسترده و بلندمدت بین دو کشور دوست و همسایه باشد و بتوانیم با ادامه مذاکرات، گام‌های برداشته شده را تحکیم بخشیم.» 

از سوی دیگر وزیر امورخارجه روسیه در مصاحبه با یک روزنامه روسی در خصوص مذاکرات ژنو با ابراز امیدواری از اتخاذ سیاستهای سازنده در روزهای آینده، گفته است : « فرصتی مناسب برای توافق با ایران به وجود آمده که نباید آن را از دست داد.»

لاورورف در مورد دور قبلی مذاکرت ژنو نیز افزوده است : « در این مذاکرات ایران گام های خوبی برداشت و آماده بود تا گام های بیشتری را حتی بیشتر از آنچه تصور می شد بردارد.

اقدامات ایران کاملا بر اساس خواست جامعه جهانی بود و ما در مذاکرات آتی نباید فرصت توافق با تهران را از دست بدهیم.»

اما پیش از آن نیز معاون وزیر خارجه روسیه اعلام کرده بود: « ایران و قدرت‌های جهانی می توانند به توافقی دست یابند که بر اساس آن جمهوری اسلامی غنی سازی ۵ درصدی اورانیوم را ادامه داده و در این صورت دلیلی بر ادامه تحریم ها وجود ندارد.»

معاون وزیر خارجه روسیه تاکید کرده است: « اگر پیشرفتی در مذاکرات صورت گیرد، دلیلی بر ادامه تحریم‌ها علیه ایران وجود ندارد و یک جدول زمانی دقیق برای پیشبرد مذاکرات اهمیت دارد.»  وی همچنین با اشاره به رویکرد سازنده ایران در مذاکرات هسته‌ای افزوده است: « این رویکرد ایران بدان معناست که گفتگوها باید به سمتی حرکت کند که مسیر دستیابی به توافقی هسته‌ای برگشت ناپذیر شود.»

اما از سوی دیگر و با توجه به اتخاذ سیاستهایی مبهم از سوی روسیه در قبال ایران طی سالهای گذشته برخی از کارشناسان بین الملل معتقدند روسیه در پی نوعی روابط و تعامل نسبتا معقول با ایران است تا در آن چارچوب، هر وقت بخواهد بتواند با ایران چانه زنی کند. در همین زمینه گفته می شود روسیه در پی فرمولی است تا از یکسو بتواند ر تهران را متقاعد کند که مسکو از منافعش دفاع کرده و از سوی دیگر گروه ۱+۵ را راضی کند که این کشور زیاد به سمت ایران نرفته است. در واقع گفته می شود روسیه همواره در اندیشه تاثیرگذاری بر روند مذاکرات هسته ای ایران برای بالا بردن وزن و جایگاه خود در عرصه سیاست بین الملل است.

حال با نزدیک شدن به دور آتی مذاکرات ژنو باید منتظر ماند و دید روسیه چه نقشی را در قبال موضوع هسته ای ایران بازی خواهد کرد. باید دید دولتمردان این کشور نقش میانجی را در دور بعدی مذاکرات  ایران و ۱+۵ خواهند داشت یا منافع طرف غربی را به منافع همسایه جنوبی خود ترجیح خواهند داد..