از این ۱۰ فیلم چه می‌دانید؟/سهم «سینمای کوتاه» از ویترین «فجر ۴۰»

خبرگزاری مهر - گروه هنر- زهرا منصوری: مهجور است اما فیلمسازانش غالباً معترضند و جسورانه به دل معضلات اجتماعی می‌زنند؛ «سینمای کوتاه» را می‌گویم که در طول این سال‌ها گرچه چرخه حرکتش در عرضه و نمایش آثار کند بوده اما حالا توانسته طیفی از مخاطبان را با خود همراه کند، حالا شتاب آشنایی مخاطبان با مدیومی به نام «فیلم کوتاه» افزایش پیدا کرده و در بسترهای مجازی هم قابل مشاهده است.

با آنکه دو مدیوم دیگر سینمایی یعنی «سینمای مستند» به لطف برخورداری از یک شبکه در رسانه ملی و قرارگیری در ردیفی از اکران سینمایی و مدیوم دیگر یعنی «سینمای بلند» به واسطه در بر داشتن سالن‌های متعدد، این روزها غالب تماشاگران را به خود اختصاص می‌دهند، با این حال بعد از درخواست‌ها و اعتراضات طولانی‌مدت سینماگران کوتاه، سرانجام سهمی از سبد نمایش عمومی به این دسته از آثار تعلق گرفت و حالا چند سالی است که هم در قالب باکس‌هایی در سینماهای «هنر و تجربه» و هم به صورت بسته‌ای از چند اثر در اکران‌های آنلاین در معرض دید مخاطبان قرار می‌گیرند.

نمایش‌های پاتوقی و پخش تلویزیونی فیلم کوتاه اما همان چیزی است که در بسیاری از کشورها آزموده می‌شود اما در ایران با آنکه اولی در جریان بود اما بعد از شبیخون کرونا بساطش برچیده شد و دومی نیز چندان عمومیت ندارد. همه این عوامل دست به دست هم داده تا نمایش فیلم کوتاه تبدیل به معادله‌ای چند مجهولی شود. این در حالی است که سینماگران عرصه فیلم کوتاه بارها ایده اکران پیش از نمایش فیلم‌های بلند سینمایی در هر سانس را مطرح کرده‌اند و هنوز هم یکی از خواسته‌های آن‌ها به شمار می‌آید.

چند روز پیش روابط عمومی چهلمین جشنواره فیلم فجر، اسامی فیلم‌های کوتاه حاضر در این رویداد سینمایی را اعلام کرد اما هنوز نحوه نمایش این آثار در خانه جشنواره (برج میلاد) مشخص نیست که این موضوع صاحبان این دسته از آثار را با ابهام مواجه کرده، با این حال فیلم کوتاه همواره پای ثابت این رویداد سینمایی بوده است؛ فیلم‌هایی که هرچند محدودیت زمانی ۱۵ دقیقه‌ای برایشان دست و پاگیر است، اما هنوز پا به پای فیلم‌های بلند و مستندهای سینمایی خود را برای این ماراتن سینمایی آماده می‌کنند.

ده فیلم کوتاهی که برای حضور در چهلمین جشنواره فیلم فجر برگزیده شده‌اند عبارتند از «آهو» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی مهسا رضوی، «ارفاق» به کارگردانی رضا نجاتی و تهیه‌کنندگی سولماز وزیرزاده، «تابوت» به کارگردانی اکبر زارع و تهیه‌کنندگی انجمن سینمای جوانان ایران و اکبر زارع، «گذشته» به کارگردانی حمید محمدی و تهیه‌کنندگی حمید محمدی و دفتر مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، «گوزن» به کارگردانی هادی بابایی‌فر و تهیه‌کنندگی هادی بابایی‌فر و محمود غفاری، «لئو» به‌کارگردانی محمدمعین روح‌الامینی و تهیه‌کنندگی محمدمعین روح‌الامینی و انجمن سینمای جوانان ایران، «ماجان» به کارگردانی فردین انصاری و تهیه‌کنندگی انجمن سینمای جوانان، بنیاد بین‌المللی امام رضا (ع)، «هاجرو» به کارگردانی افشین اخلاقی‌فیض‌آثار و تهیه‌کنندگی افشین اخلاقی‌فیض‌آثار و انجمن سینمای جوانان، «هرگز، گاهی، همیشه» به کارگردانی شادی کرم‌رودی و تهیه‌کنندگی آرین وزیردفتری، «ویار» به کارگردانی حورا طباطبائی و تهیه‌کنندگی حورا طباطبائی و انجمن سینمای جوانان.

در ادامه به مرور نکاتی درباره این فهرست می‌پردازیم.

مرور قصه‌ها؛

ایده‌هایی که تبدیل به فیلم شدند

فیلم‌های کوتاه سبدی از قصه‌ها دارند؛ تنوع مضمونی بارزترین ویژگی‌ای است که می‌توان به آن‌ها منسوب کرد. با این حال و بر اساس آنچه هیات‌های انتخاب و داوری در ادوار مختلف جشنواره فیلم کوتاه تهران در طول این سال‌ها گفته‌اند این فیلمسازان بیشتر تمایل به تصویرگری مسایل و معضلات اجتماعی دارند، تا آنجا که انجمن سینمای جوانان ایران به عنوان یکی از متولیان اصلی تولید و پخش فیلم‌های کوتاه یکی از ماموریت‌های خود را ساخت فیلم‌هایی امیدآفرین با نگاهی به آینده توصیف می‌کند و اولویت‌های خود را مبتنی بر همین موضوع می‌داند. آنچه اما واضح است تلاش کوتاه‌سازان در زمینه روایت قصه‌هایی که است در اطرافمان رخ می‌دهد و برایمان ملموس‌تر است.

نگاهی کوتاه به خلاصه داستان‌های رسمی که از سوی سازندگان همین ده اثر منتشر شده نشان دهنده این است که اکثر این فیلم‌ها نیز تمی اجتماعی دارند.

اما فیلم‌های کوتاه جشنواره فجر امسال چه قصه‌هایی را روایت می‌کنند؟

«آهو» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی مهسا رضوی روایتگر تلاش‌های آهو برای حل مشکل بی‌خوابی در آپارتمان جدید است که او را ناخواسته وارد زندگی زوج پر دردسر طبقه بالا می‌کند.

رضا نجاتی هم در تازه‌ترین تجربه‌اش در «ارفاق» به سراغ روایت داستانی در یک مدرسه رفته است، او که برای تصویرگری این قصه از بازیگرانی همچون هوتن شکیبا، سیاوش چراغی‌پور، اصغر پیران، مهیار راحت‌طلب، محمد شاکری، منصور نصیری، علی راد و شایان پناهی بهره گرفته است در خلاصه داستان «ارفاق» آورده است: «دانش‌آموزی به همراه دوستش برای معلم ریاضی‌شان دسیسه چینی می‌کنند.»

هوتن شکیبا از معدود بازیگران شناخته‌شده‌ای است که در فیلم‌های کوتاه امسال حضور دارد