چرا جمهوری اسلامی نمی‌تواند روی حماس زیاد حساب کند

یک هفته پیش، پس از ۱۱ روز درگیری نظامی کم‌سابقه میان گروه‌های اسلامگرای فلسطینی در باریکه غزه و اسرائیل، سرانجام دو طرف با برقراری آتش‌بس موافقت کردند.

چند ساعت پس از اعلام آتش‌بس، اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس در یک سخنرانی تلویزیونی گفت نمی‌تواند به قدر کافی از آنهایی که با کمک‌های مالی و تسلیحاتی از "مقاومت شجاعانه" حمایت کردند قدردانی کند.

او از جمله از جمهوری اسلامی به خاطر دریغ نکردن "کمک‌های مالی، تسلیحاتی و فنی" به گروه‌های فلسطینی به طور خاص تشکر کرد.

دو گزارشگر روزنامه "فرانکفورتر آلگماینه" (FAZ) از غزه و بیروت در مقاله مشترکی که جمعه ۲۸ مه (هفتم مرداد) منتشر شد به بررسی روابط جمهوری اسلامی و حماس پرداخته و نوشته‌اند که پس از آغاز دور جدید درگیری‌های نظامی در منطقه چند روز طول کشید تا تهران به طور رسمی به آن واکنش نشان داد.

برخی ناظران عکس‌العمل با تاخیر جمهوری اسلامی را به در جریان بودن مذاکرات احیای برجام در وین نسبت می‌دهند. تاکنون ارتباط مشخصی میان این دو رویداد قابل اثبات نیست.

پشتیبانی از فلسطینیان به خاطر دشمنی با اسرائیل

حمایت جمهوری اسلامی، به عنوان یک حکومت مذهبی شیعی از گروه‌های سنی فلسطینی سابقه‌ای طولانی دارد و هسته اصلی این پشتیبانی علیه اسرائیل شکل گرفته است.

یک افسر ارشد ارتش اسرائیل به گزارشگر "فرانکفورتر آلگماینه" می‌گوید منشاء ۹۰ درصد دانش نظامی مورد استفاده حماس و گروه جهاد اسلامی ایرانی است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

اغلب کارشناسان معتقدند جمهوری اسلامی به دلیل دشواری زیاد انتقال کالا و تجهیزات به باریکه غزه از سال‌ها پیش با انتقال دانش و آموزش شبه‌نظامیان گروه‌های فلسطینی امکان تولید بومی راکت و دیگر جنگ‌افزارها را برای آنها فراهم کرده است.

ظاهرا تمام این کمک‌ها و حمایت‌های مالی و تسلیحاتی باعث نشده که حماس به طور کامل در خدمت سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی قرار گیرد و در مناطقی خلاف آن هم عمل می‌کند.

تلاش نیروی قدس برای نزدیکی با حماس

جمهوری اسلامی تمایل دارد اسلام‌گرایان فلسطینی را بیش از پیش به آنچه "محور مقاومت" می‌خواند و هدفش نابودی اسرائیل است پیوند زند.

حدود دو هفته پیش اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس، واحد برون‌مرزی سپاه پاسداران در یک گفت‌وگوی تلفنی با اسماعیل هنیه درباره ادامه حمایت‌های مالی و تسلیحاتی جمهوری اسلامی به او اطمینان داد.

نیروی قدس کار سازماندهی گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه را بر عهده دارد. همزمان با گفت‌و‌گوی تلفنی قاآنی و هنیه، نعیم قاسم مرد شماره ۲ حزب‌الله لبنان در بیروت از دفتر حماس در بیروت بازدید و بر ایستادگی "مقاومت" در کنار فلسطینیان تاکید کرد.

جمهوری اسلامی و نیروهای شیعه مورد حمایتش در لبنان در جریان درگیری‌های ۱۱ روزه اخیر اقدام مشخصی در پشتیبانی از فلسطینیان نداشته‌اند. برخی ناظران می‌گویند آنها فقط شاهد بودند که راکت‌های حماس چگونه سامانه دفاع ضد موشکی اسرائیل را آزمایش می‌کند و اسرائیلی‌ها چگونه مواضع و زیرساخت‌های آنها را در باریکه غزه هدف قرار می‌دهند و احتمالا از این مشاهده درس‌هایی هم گرفته‌اند.

استقبال ساکنان غزه از اعلام آتش‌بس، ۲۱ مه ۲۰۲۱

با این همه حماس به طور مستقیم به "محور مقاومت" تعلق ندارد و مایل نیست بخشی از آن باشد. یحیی سنوار، رئیس جنبش حماس در باریکه غزه به FAZ می‌گوید او به خاطر کمک‌های تسلیحاتی و انتقال دانش نظامی از ایران سپاسگزاری می‌کند.

او می‌‌گوید جمهوری اسلامی بزرگترین تامین‌کننده مالی و تسلیحاتی گردان‌های قسام، بازوی نظامی حماس است.

" تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل حمله به مزارع گندم آتش‌سوزی در مزارع گندم "نیر عام" واقع در جنوب اسرائیل همزمان با اعتراض‌ها در اورشلیم (بیت‌المقدس)"سنوار می‌افزاید به جز ایران برخی کشورهای مسلمان و اشخاص نیز برای تامین نیازهای مالی حماس همکاری می‌کنند.

خودداری حماس از همراهی با سیاست‌های منطقه‌ای ایران

رئیس حماس در غزه در عین حال تاکید کرده که هیچ کمک‌کننده‌ای هرگز نمی‌تواند برای کمک‌های خود شرط بگذارد که این گروه بخشی از جریانی باشد که آنها رهبری می‌کنند یا بر آن تسلط دارند. او افزود ایران به خاطر "تعهدات دینی" خود به فلسطینیان کمک می‌کند.

در حقیقت جمهوری اسلامی از نیروهای تحت حمایتش برای مقابله با اسرائیل و قدرت‌های رقیب در منطقه استفاده می‌کند اما حماس هدف مبارزات خود را خاتمه دادن به "اشغال اسرائیل" می‌داند.

یحیی سنوار می‌گوید: «ما برای مبارزات خود از کمک‌های اقتصادی، نظامی و سیاسی که از کشورهایی نظیر ایران، ترکیه، مصر یا قطر می‌رسد خوشحال می‌شویم.»

او همچنین تاکید می‌کند که حماس برای این ارزش زیادی قائل است که بخشی از ائتلافی که یکی علیه ائتلاف دیگری تشکیل می‌دهد نباشد و اگر عربستان سعودی هم قصد کمک داشته باشد یک روز هم در پذیرش آن تعلل نمی‌کند.

عدنان ابوعامر، استاد علوم سیاسی در باریکه غزه می‌گوید حماس برای پیشبرد اهداف خود از امکانات مختلفی بهره می‌گیرد؛ در حالی که پول از قطر می‌رسد، ترکیه خدمات رسانه‌ای ارائه می‌کند و مصر در عرصه دیپلماتیک یاری می‌رساند، اما ارتباط نظامی با تهران تنگاتنگ‌تر از بقیه است.

در حالی که میان تهران و غزه اتحادی برپایه تامین منافع شکل گرفته حماس دلایل زیادی دارد که سرسپرده و دنباله‌روی نیروی قدس نباشد.

به نوشته FAZ این مسئله از حال و هوای حسی هواداران حماس آغاز می‌شود زیرا اغلب فلسطینیان به ایران احساس نزدیکی نمی‌کنند.

اختلاف در عراق و یمن

ابوعامر می‌گوید حماس برخلاف جمهوری اسلامی در عراق از گروه‌های سنی حمایت می‌کند و حمله‌های شیعیان حوثی مورد حمایت ایران در یمن به اهدافی در عربستان را نیز محکوم کرده است.

ابتدای سال جاری میلادی زمانی که در سالروز کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین سپاه قدس پلاکاردی با تصویر او در اورشلیم نصب شد بلافاصله پائین کشیده شد.

سال گذشته پس از کشته شدن سلیمانی که نزدیک فرودگاه بغداد هدف حمله پهپادی نیروهای آمریکایی قرار گرفت، اسماعیل هنیه درخواست جمهوری اسلامی برای نامیدن او به عنوان "شهید قدس" را پذیرفت اما به گفته ابوعامر این مسئله به بحث‌ها و مشاجره‌های شدیدی درون حماس دامن زد.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

بسیاری از اعضای حماس قاسم سلیمانی را مسئول حمام‌های خونی می‌دانند که نیروهای شیعه تحت حمایت جمهوری اسلامی در مقابله با گروه‌های سنی در سوریه به راه انداخته‌اند.

سوریه میدان دیگر اختلاف حماس و ایران

در جریان اوج گرفتن جنبش اعتراضی علیه رژیم بشار اسد روابط حماس با دمشق تیره شده و اسلام‌گرایان فلسطینی دفتر سیاسی خود را از پایتخت سوریه به قطر منتقل کردند.

در جنگ داخلی سوریه حماس جانب گروه‌هایی را گرفته که با نیروهای دولتی مورد حمایت ایران و گروه‌های تحت فرمانش جنگیده‌اند. یکی از این گروه‌ها اخوان‌المسلمین است که پیشینه حماس نیز به آن باز می‌گردد.

با آغاز بحران در سوریه جمهوری اسلامی کمک‌های خود به حماس را کاهش داد و روابط میان دو طرف تا مدت‌ها به سردی گرائید.

این روابط از مدتی پیش دوباره بهبود یافته است. حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان به تازگی از "جو مثبتی" که میان این گروه شیعه مورد حمایت جمهوری اسلامی و حماس به وجود آمده تقدیر کرد.

مدتی پیش ویدئویی در فضای مجازی منتشر شد که در آن شبه‌نظامیان شیعه مورد حمایت ایران در عراق آمادگی خود برای نبرد در کنار "برادران فلسطینی" را اعلام کرده‌اند.

حماس بلافاصله این مسئله را قاطعانه رد کرد و به صراحت اعلام کرد که در باریکه غزه یک جنگجوی شیعه هم حضور ندارد.

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  اعتراض در اورشلیم (بیت المقدس)

  تظاهرات در اعتراض به حکم دادگاه اسرائیلی برای تخلیه خانه‌های فلسطینیان در محله شیخ جراح در شرق اورشلیم (بیت المقدس) به خشونت کشیده شد و به درگیری بین تظاهرکنندگان و پلیس اسرائیل انجامید که شمار زیادی مجروح شدند.

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  حمله به مزارع گندم

  آتش‌سوزی در مزارع گندم "نیر عام" واقع در جنوب اسرائیل همزمان با اعتراض‌ها در اورشلیم (بیت‌المقدس). عامل این آتش‌سوزی‌ها بالن‌های آتش‌زای دست‌سازی هستند که از سوی نوار غزه بسوی اسرائیل فرستاده می‌شوند.

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  عبور از "خط قرمز"

  در پی شلیک د‌ه‌ها راکت به خاک اسرائیل که گردان‌ عزالدین قسام، شاخه نظامی جنبش مقاومت اسلامی فلسطین مسئولیت آن را بر عهده گرفت، نخست وزیر اسرائیل وعده داد که انتقام سختی از آنها خواهد گرفت.

  بنیامین نتانیاهو حماس را به دلیل حمله راکتی به سوی بیت‌المقدس به عبور از "خط قرمز" متهم کرد و وعده داد که این اقدام با پاسخ سخت و قاطع همراه خواهد شد.

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  بمباران ساختمان ۱۳ طبقه

  ارتش اسرائیل شامگاه سه‌شنبه ۱۱ مه (۲۱ اردیبهشت) یک ساختمان ۱۳ طبقه با نام برج "حنادی" را در نوار غزه منهدم کرد. در این برج دفتر رهبری سیاسی حماس قرار داشت. ساعتی بعد، اسرائیل برج‌های مرتفع "الجوهره"، "السعده" و «الظفار» را هدف قرار داد.

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  پرتاب ۱۳۰ راکت در جواب بمباران ساختمان ۱۳ طبقه

  حماس در بیانیه‌ای اعلام کرد:‌ « گردان‌های عزالدین قسام در پاسخ به حملات دشمن به ساختمان‌های مسکونی، بزرگ‌ترین حمله راکتی را با شلیک ۱۳۰ راکت به تل آویو و حومه‌اش آغاز کرده‌اند.»

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  گنبد آهنین

  حماس اعلام کرد که طی ۵ دقیقه ۱۳۷ موشک به سمت شهر اشکلون و بندر اشدود در جنوب اسرائیل شلیک کرده است. شمار زیادی از این موشک‌ها توسط سیستم پدافند هوایی "گنبد آهنین" (عکس از اشکلون) رهگیری شد، اما شمار دیگری خساراتی ببار آوردند.

  "عامل این آتش‌سوزی‌ها بالن‌های آتش‌زای دست‌سازی هستند که از سوی نوار غزه بسوی اسرائیل فرستاده می‌شوند"به گزارش رسانه‌ها دو زن ۶۰ و ۸۰ ساله در اشکلون کشته و یک نفر دیگر هم زخمی شده است.

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  تاسیسات نفتی اشکلون

  اصابت راکت به تاسیسات نفتی در اشکلون، ستونی از دود سیاه در آسمان شهر دیده می‌شود.

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  اصابت راکت به حولون

  میکی روزنفلد، سخنگوی پلیس اسرائیل، به خبرگزاری فرانسه گفت در شهر حولون واقع در حومه تل آویو هم یک موشک به یک اتوبوس خالی اصابت کرد که باعث زخمی شدن سه نفر شد.

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  حمله اسرائیل به نوار غزه

  آویو کوخاوی، فرمانده ارتش اسرائیل گفت: «در شبانه روز گذشته به بیش از ۵۰۰ هدف در نوار غزه حمله شده و شمار زیادی از سران تروریست‌ها کشته شده‌اند.» او افزود این روند ادامه خواهد یافت. (عکس از بمباران خان یونس)

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  افزایش شمار قربانیان

  وزارت بهداشت فلسطین در غزه اعلام کرد که در بمباران‌های اسرائیل ۳۵ نفر از جمله ۱۲ کودک و سه زن کشته و ۲۳۳ تن نیز زخمی شدند.

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  "جنگ داخلی" در لود

  شهردار لود اوضاع شهر را به جنگ داخلی تشبیه کرده است. اعراب ساکن اسرائیل در اقدامی کم‌سابقه رستوران‌ها، اتومبیل‌ها، خانه‌ها، یک هتل، مرکز پلیس و کنیسه‌ها را به آتش کشیدند. (عکس: یاکوب سیمونا مبهوت در کنار خودروی به آتش کشیده شده‌اش را نشان می‌دهد)

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  "جنگ داخلی" در لود

  مقامات اسرائیلی در شهر لود پس از کشته شدن یک عرب اسرائیلی حالت فوق‌العاده اعلام کرد‌ه‌اند. سه کنیسه و مدارس مذهبی (عکس) شمار زیادی خودرو به آتش کشیده شده‌اند.

  شهر لود ۷۷ هزار نفر جمعیت دارد که ۴۷ هزار نفر یهودی و ۲۳ هزار نفر عرب اسرائیلی هستند. پلیس ساکنان عرب شهر را مسئول خشونت‌ها می‌داند.

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  حمله موشکی جهاد اسلامی

  "سرایا القدس"، شاخه نظامی سازمان جهاد اسلامی سحرگاه چهارشنبه ۱۲ مه (۲۲ اردیبهشت) با صدور بیانیه‌ای از حمله‌ای قدرتمند خبر داد و اعلام کرد ۱۰۰ راکت بسوی اسرائیل شلیک کرده است.

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  حمله به تل‌آویو، تعطیلی فرودگاه بن‌گورویون

  شدت حملات اخیر موشکی جهاد اسلامی و حماس به اسرائیل تاکنون بی‌سابقه بوده است. تعدادی از موشک‌ها در تل‌آویو خساراتی ببار آوردند. صدای آژیر خطر هر لحظه در شهرهای اسرائیل شنیده می‌شوند.

  "بنیامین نتانیاهو حماس را به دلیل حمله راکتی به سوی بیت‌المقدس به عبور از "خط قرمز" متهم کرد و وعده داد که این اقدام با پاسخ سخت و قاطع همراه خواهد شد"پروازهای فرودگاه بین‌المللی بن‌گوریون کاملا متوقف شدند و هواپیماها بسوی قبرس هدایت شدند.

• تصاویری از حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی و پاسخ اسرائیل

  پاسخ اسرائیل

  صبح چهارشنبه حملات سنگین نیروهای اسرائیلی به نوار غزه ادامه یافت. ساختمان‌های دستگاه امنیت داخلی، اداره گذرنامه و مراکز حکومتی در نوار غزه هدف حمله قرار گرفتند. ارتش اسرائیل صبح چهارشنبه اعلام کرد که دو مسئول اطلاعات حماس در این حملات کشته شده‌اند. شاخه نظامی جهاد اسلامی فلسطین نیز از "شهادت" سه عضو "سرایا القدس" خبر داد.
  
  نویسنده: محمود صالحی