شورای نگهبان در واکنش به اقدام روحانی: مدعی قانونگذاری نیستیم

کشاکش‌ها بر سر مصوبه شورای نگهبان در تعیین شرایط ثبت نام داوطلبان شرکت در انتخابات ریاست جمهوری همچنان ادامه دارد.

با ادامه انتقادها از این مصوبه عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان سه‌شنبه ۲۱ اردیبهشت (۱۱ مه) تأکید کرد که با وجود این که برخی از اعتراضات به این مصوبه ممکن است درست باشد اما اقدام شورای نگهبان "یک امر درست برای ساماندهی انتخابات ریاست جمهوری" است.

او همچنین به اصلی‌ترین انتقاد به این مصوبه و اعتراض به "قانونگذاری" توسط شورای نگهبان واکنش نشان داد و گفت، "شورا مدعی قانونگذاری نیست".

کدخدایی همچنین اضافه کرد طبق مصوبه شورای نگهبان که به وزارت کشور هم ارسال شده "ثبت‌نام‌هایی که فاقد مدارک باشد، اعتباری ندارد و مورد بررسی قرار نمی‌گیرد." او گفت شورای نگهبان به وزارت کشور دستور داده تا بر اساس مصوبه مدارک تحویل گرفته شوند. به گفته کدخدایی با این حال چنانچه "وزارت کشور روش دیگری را دنبال کند شورای نگهبان نمی‌تواند مانع شود."

شورای نگهبان در اردیبهشت‌ماه مصوبه‌ای را برای اجرا به وزارت کشور ابلاغ کرد که در آن داشتن حداقل ۴۰ و حداکثر ۷۵ سال سن و برخورداری از مدرک کارشناسی ارشد یا معادل آن و همچنین حداقل چهار سال سابقه کار در سمت‌های ارشد مدیریتی، اعتقاد به قانون اساسی و نداشتن سابقه محکومیت کیفری از شروط کاندیداتوری اعلام شده است.

در حالی که طبق قانون اساسی، رئیس‌جمهور باید از میان "رجال مذهبی و سیاسی" انتخاب شود که این شرایط را داشته باشند: «ایرانی‌الاصل، تابع ایران، مدیر و مدبر، دارای حسن سابقه و امانت و تقوی، مومن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور.»

مهم‌ترین ایراد وارده بر این مصوبه این است که با توجه به تصریح شرایط نامزدی در انتخابات در اصل ۱۱۵ قانون اساسی اقدام شورای نگهبان فراتر از اختیارات این نهاد و دست بردن در قانون تلقی شده است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در آخرین واکنش‌ها حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران دوشنبه ۲۰ اردیبهشت به وزارت کشور دستور داد به قوانین موجود عمل کرده و در برگزاری انتخابات بر اساس جمع‌بندی نظریه تفسیری معاونت حقوقی ریاست جمهوری اقدام کند.

در این جمع‌بندی تاکید شده است: «وزارت کشور مکلف است وظایف اجرایی خود در زمینه انتخابات ریاست‌جمهوری را بر اساس قوانین موجود و آئین‌نامه‌ها و مقررات مربوط به آنها انجام دهد.»

در این جمع‌بندی با اشاره به اصل ۷۱ قانون اساسی صلاحیت وضع معیارهای نوعی یا قانونگذاری "صرفا" در حیطه اختیارات مجلس شورای اسلامی عنوان شده و تاکید می‌شود که "در صورت تصویب قانون از سوی مجلس هم ابلاغ آن برای اجرا با رئیس‌جمهور است".

به گفته کدخدایی اقدام و مصوبه مجلس شورای اسلامی برای تغییر قانون انتخابات ریاست جمهوری "به دلایلی" نتوانست به مرحله نهایی برسد.

او افزود، "در نتیجه شورای نگهبان با توجه به اصل ۹۹ قانون اساسی که نظارت بر انتخابات را بر عهده این شورا گذاشته و سیاست‌های کلی انتخابات که از سوی علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ابلاغ شده بود، مصوبه‌ای را در سال ۹۶ ارائه داد".

آن مصوبه را شورای نگهبان اینک اصلاح کرده و شروط سنی، تحصیلی و سابقه کار به آن اضافه شده است.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

کدخدایی گفت: «شورای نگهبان ابدا مدعی قانونگذاری نیست و اساسا تصوری از این موضوع ندارد که مصوبه اخیر قانونگذاری است، بلکه در راستای صلاحیت‌هایی که شورای نگهبان دارد این مصوبه لازم‌الاجرا است.»

مصوبه شورای نگهبان تا کنون با انتقادهای بسیاری از سوی حقوقدانان و فعالان سیاسی مواجه شده است. با این همه ۲۰۳ نماینده مجلس روز یک‌شنبه ۱۹ اردیبهشت (۹ مه) با امضای بیانیه‌ای از این مصوبه دفاع کرده و بر منتقدان آن تاخته‌اند.

آن‌ها این مصوبه را "گامی در جهت شفافیت انتخاباتی و حفظ حرمت داوطلبان واقعی و معتقد به رهنمودهای" رهبر جمهوری اسلامی خوانده‌اند که "بر اساس اختیارات این شورا مطابق قانون اساسی انجام شده است".

در این بیانیه اقدام منتقدان تلاش برای وارد کردن "خدشه در برگزاری انتخاباتی پرشور" خوانده شده است.

انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ در روز ۲۸ خرداد ماه برگزار خواهد شد. ثبت نام داوطلبان شرکت در این انتخابات سه‌شنبه ۲۱ اردیبهشت آغاز شده و تا شنبه ۲۵ اردیبهشت ادامه خواهد داشت.

انتخابات سال ۱۴۰۰ در شرایطی برگزار می‌شود که نه تنها رویگردانی مردم از انتخابات به دلیل مشکلات گوناگون به حدی بی‌سابقه رسیده، بلکه "ورود غیر قانونی" شورای نگهبان به حیطه قانونگذاری نیز بر آتش مشکلات دمیده است.

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  تبلیغات انتخاباتی در ایران به مرور زمان از بسترهای رسمی یا "ارزشی" فاصله گرفته‌اند. کارزار‌ها و شعارهای نامزدهای انتخابات ۹۶ را می‌توان نقطه عطفی در شکسته شدن کلیشه‌های معمول سیاسی دانست.

  " پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶ تبلیغات انتخاباتی در ایران به مرور زمان از بسترهای رسمی یا "ارزشی" فاصله گرفته‌اند"

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  تبلیغات ادوار نخست انتخابات ریاست جمهوری به پوسترهایی سیاه و سفید با ادبیات مذهبی و ایدئولوژیک محدود بود. مثلا ابوالحسن بنی‌صدر مبشر اقتصاد توحیدی و علی خامنه‌ای، مرد محراب و جبهه معرفی می‌شدند. از دوره چهارم به بعد، دولت‌ها القابی عرفی چون سازندگی، اصلاحات، مهرورزی یا تدبیر و امید گرفتند. ابراهیم رئیسی نام دولت احتمالی خود را دولت کار و کرامت گذاشته است.

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  با رشد وسایل ارتباط جمعی و به موازات مشارکت مستقیم شهروندان در خبررسانی، تبلیغات انتخابات مجلس، شوراهای شهر و روستا و ریاست جمهوری از جنبه خشک و "انقلابی" فاصله گرفته‌ و در فرم و محتوا دگرگون شده است. شعارها زمینی‌، غلو‌آمیز و "پوپولیستی‌" شده‌اند.

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  دیده شدن: پدیده انتخابات دوازدهم از روز ثبت‌نام‌ها بروز کرد.

  هجوم و نام‌نویسی مردم عادی؛ نه برای نیل به دومین مقام سیاسی بلکه برای دیده شدن و به حساب آمدن. از میان ۱۶۳۶ نفر، شش داوطلب از فیلتر شورای نگهبان عبور کردند.

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  جنگ دو دستار: نام و کنیه و رنگ عمامه دو رقیب اصلی انتخابات ۹۶ دستمایه تبلیغات و شعارهاست. حامیان رئیسی او را "ابراهیم زمان" و "سید مظلوم" می‌خوانند و خبرهای مربوط به این دو با عباراتی چون رویارویی"شیخ و سید" تیتر می‌خورند. شعار برخی هواداران رئیسی: «ابراهیم بت شکن، بت بزرگ رو بشکن»

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  همسران در برابر همسران: ابراهیم رئیسی در بخشی از فیلم تبلیغاتی خود همسرش را معرفی کرد تا اصولگراها روی عضویت جمیله علم‌الهدی در هیات علمی دانشگاه بهشتی سرمایه‌گذاری کنند و استادیاری دانشگاه و تالیفات او را امتیازی در برابر خانه‌دار بودن همسر روحانی بخوانند.

  "کارزار‌ها و شعارهای نامزدهای انتخابات ۹۶ را می‌توان نقطه عطفی در شکسته شدن کلیشه‌های معمول سیاسی دانست"همسر رئیسی در همایش‌های مربوط به شوهرش نیز سخنرانی کرد و از جمله در همدان، حق برابری جنسیتی برای زنان را به معنای پرداخت حق نفقه آنها دانست.

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  حرف‌های جمیله علم‌الهدی پاسخی بود به روحانی که گفت برخی می‌خواهند در پیاده‌‌روها هم بین زن و مرد دیوار بکشند. حسین شریعتمداری در کیهان نوشت کسی چنین ادعایی را می‌کند که همسران رقیبانش استاد دانشگاه هستند اما همسر خودش خانه‌‌دار است.» صاحبه عربی فعالیت سیاسی ندارد. دیپلمه است و به گفته اطرافیانش در مسائل خیریه و نیکوکاری فعالیت می‌کند.

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  زنان و جوانان: روحانی در ورزشگاه شیرودی از جناح رقیب پرسید: «حاضرید حرف‌هایی را که در جلسات خصوصی در باره اشتغال زنان می‌زنید به زبان بیاورید؟» تمرکز رئیسی روی کرامت زنان و حقوق اسلامی آنهاست. هر دو کاندیدا وعده کرده‌اند در کابینه‌شان وزیر زن داشته باشند. وزیر ورزش وعده کرده که دولت بعدی روحانی فرصت حضور زنان در ورزشگاه‌ها را فراهم کند.

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  جلوه‌های ویژه: کاندیدای موتلفه در مناظره‌ها به تدریج تهاجمی‌تر شد اما ظاهر متفاوتش بیشتر مورد توجه بود.

  اگر کاپشن محمود احمدی‌نژاد به یک آرم داخلی و جهانی مبدل شد، کت مصطفی میرسلیم، لباس سیاستمداران هندی و پاکستانی را تداعی می‌کرد. مصطفی میرسلیم روز ثبت‌نام با کلاه ایمنی و لباس کار به وزارت کشور رفت و در اولین نشست مطبوعاتی خودش نیز پیامی به زبان فرانسه فرستاد.

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  کنسرت زنده در مشهد: ورود سلبریتی‌ها به کارزار حمایت از این یا آن کاندیدا. اکثر هنرمندان، ورزشکاران و نویسندگان از کاندیداتوری روحانی حمایت کردند. بخشی با بیانیه و برخی در همایش‌ها و میتینگ‌های انتخاباتی.

  " پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶ تبلیغات ادوار نخست انتخابات ریاست جمهوری به پوسترهایی سیاه و سفید با ادبیات مذهبی و ایدئولوژیک محدود بود"سالار عقیلی در همایش مشهد آواز خواند. اجرای موسیقی با پیامی ویژه در شهری که کنسرت در آن ممنوع و مذموم اعلام شده بود.

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  موسیقی زیرزمینی: کمتر چهره‌ شناخته‌‌شده‌ هنری یا اجتماعی از رئیسی حمایت کرده و برای همین پشتیبانی امیر تتلو، خواننده جنجالی از او خبرساز شد. تتلو گفت انتخابش قالیباف بود اما «با اینکه همه چیزم و حتی پیج اینستامو از دست دادم، هنوزم به نظر ایشون احترام میذارم و رای بنده با وجود نداشتن اطلاعات کافی جناب آقای رئیسی هستند.» تتلو نوشته که در نهایت نوکر منتخب مردم خواهد بود.

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  پاسخگویی مردمی: واکنش طرفداران رئیسی به انتقاد روحانی از جمع کردن مردم با اتوبوس و نهار دادن در پادگان‌ها. روحانی در مناظره سوم نیز به رئیسی گفته بود اگر نبات و پارچه سبز می‌خواهید برای روستاییان بفرستید بگذارید برای بعد انتخابات.

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  ناکامی سه باره: آرای قالیباف پس از آن که روحانی به تلاش او برای "لوله کردن" دانشجویان اشاره کرد، ریزشی جدی داشت و او از رقابت‌ها کنار کشید. اصولگراها اقدام قالیباف را عملی انقلابی خواندند اما حسام‌الدین آشنا، مشاور روحانی نوشت: «شمع ریخته‌ای نذر امام زاده‌ای شد. آبروی رفته‌ای فدای آینده‌ای مبهم شد ولی معادل‌های چندمجهولی حل شد. عمل انقلابی یعنی یا معاون اولی یا نایب تولیتی».

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  دور زدن ممنوعیت‌ها: انتشار نام و تصویر خاتمی و یاد کردن از موسوی و رهنورد و کروبی در رسانه‌های رسمی قدغن است اما میتینگ‌های انتخاباتی روحانی در ورزشگاه شیرودی و آزادی، فرصتی برای طرح شعار رفع حصر، آزادی زندانیان سیاسی و حمایت از خاتمی بود. با این همه حتی رسانه‌های اصلاح‌طلب در پوشش خبری این میتینگ‌ها تصاویر افراد یاد شده را محو کردند.

  " پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶ دیده شدن: پدیده انتخابات دوازدهم از روز ثبت‌نام‌ها بروز کرد"

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  تقدیر فرهنگی: ربنای شجریان و سرود ای ایران، در بحبوحه رقابت‌های انتخاباتی به عنوان میراث ملی ثبت شدند. همایون شجریان در اینستاگرام نوشت افرادی با روش خودجوش می‌کوشند من و پدرم را به اعلام موضع وادار کنند اما اجازه بدهید موضع من بماند برای خودم: «هرچند که مردم صلاح خود را بهتر می‌دانند زیرا این روزها و آن روزها هر آنچه که باید می‌دیدند و می‌شنیدند را دیده و شنیده‌اند و بر همان اساس تصمیم می‌گیرند.»

• پدیده‌ها و عجایب انتخابات ۹۶

  تیغ و تبلیغ: روحانی در میتینگ‌هایش با صراحتی غافلگیرکننده به کاسبان تحریم تاخته و از سپاه و بسیج خواسته که در انتخابات دخالت نکنند. او در آخرین سخنرانی در اردبیل به دستگیری عوامل پاره کردن عکس‌هایش در استان‌های مختلف اشاره کرد و گفت: «دو چیز می‌خواهم بگویم. این چاقو‌کش‌هایی که فرستادید عکس را پاره کنند، چرا نرخ را بالا بردید آخر یک ساعت عکس پاره کردن یک میلیون تومان؟»
  
  نویسنده: مهیندخت مصباح