حقوق ماهانه یکسوم بازنشستگان ایران تنها برای ۱۰ روز کفایت میکند
شمار سالمندان در ترکیب جمعیتی ایران در حال افزایش است. این در حالی است که سامانه اجتماعی این کشور قادر به تامین نیازهای سالمندان نیست. کسانی که پس از دهها سال کار و زحمت ناگزیر هستند در ایام سالخوردگی همچنان کار کنند.
به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید
روز اول اکتبر (نهم مهر) روز جهانی سالمندان است. رسانههای جمهوری اسلامی ایران نیز با انتشار گزارشهایی به گوشههایی از زندگی سالمندان در این کشور پرداختهاند.
روزنامه "همشهری" بر روی خروجی سایت خود گزارش تکاندهندهای از وضعیت زندگی شماری از سالمندان منتشر کرده است. حکایتی که آنها از زندگی و سرنوشت خود بیان میکنند نمونهای است از سرنوشت میلیونها شهروند سالخورده این کشور.
دستان لرزان و چشمان کمسو
خبرنگار این روزنامه پای صحبت چند تن از سالمندانی نشسته است که بهرغم داشتن «موهای سفید، دستانی لرزان، چشمانی کم سو و قدمهایی آهسته دستفروشی میکنند، مسافرکش هستند یا به کارگری در کارگاههای کوچک تن دادهاند.»
یکی از آنها "جمال آقا" است که میگوید امیدش را به بهبود شرایط از دست داده است.
"کسانی که پس از دهها سال کار و زحمت ناگزیر هستند در ایام سالخوردگی همچنان کار کنند.به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندیدروز اول اکتبر (نهم مهر) روز جهانی سالمندان است"او چند روز پیش سناش از مرز هفتاد گذشته است و آثار و عوارض بیماریهای متفاوتی را در پیکر خود حمل میکند. میگوید: «هم فشارخون و هم قند دارد و یکبار هم سکته قلبی کرده، دکتر به او گفته نباید خودش را زیاد خسته کند...آلودگی هوا برایش مثل سم است، باید برود یک جای خوش آب و هوا زندگی کند.»
سالمندان و پدیده فقر
خودش به خبرنگار این روزنامه گفته است که فاصلهاش تا رسیدن به خط فقر ۵ تا ۶ میلیون تومان است. مجبور به مسافرکشی شده است. میگوید در ایام سالخوردگی ناگزیر شده «چند برابر دوران جوانیاش» کار کند.
سالمند دیگر، با دستانی لرزان، جعبهای در دست گرفته و در مترو کلوچه میفروشد. او خیاط لباس زنانه بوده که پس از آنکه بیناییاش کاسته شده، ناگزیر به فروش کلوچه روی آورده است.
میگوید تردیدی ندارد و مطمئن است که باید تا «دم مرگ» کار کند.
خبرنگار از زنی مینویسد که ۸۰ ساله است و در زیر پل عابر پیاده یکی از میدانهای تهران لیف و اسکاچ میفروشد. برایش سرما و گرما مهم نیست. تابستان و زمستان همان جا میایستد و کار میکند. فلج هم شده است. پای چپش از کار افتاده.
"او چند روز پیش سناش از مرز هفتاد گذشته است و آثار و عوارض بیماریهای متفاوتی را در پیکر خود حمل میکند"میگوید ۱۵ سال پیش عمل جراحی داشته و از گردن تا کمر جراحی شده است. نه بیمه دارد و نه حقوق بازنشستگی.
او میگوید: «بیمه ندارم. مریض هم بشوم دکتر نمیروم. هزار درد دارم. چشمهایم هم آب مروارید آورده، اما هزینه جراحی و عمل زیاد است.
یک ساعت که لیف میبافم، چشمهایم از درد، به سردرد میرسد. اما چه کنم؟»
وضعیت دشوار زندگی
برای این وضعیت دشوار زندگی در بین سالخوردگان ایران واژهای پیشبینی شده است: «سالمند کارگری». علی دهقانکیا رئیس کانون بازنشستگان تامین اجتماعی استان تهران است.
او میگوید، آمار دقیقی از سالمندان شاغل وجود ندارد. به خبرنگار همشهری گفته است که «بیشتر از یکسوم بازنشستگان تامین اجتماعی حداقلبگیر هستند. یعنی باید با ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان در یک ماه زندگی کنند.»
خودش میگوید، این پول برای تنها ۱۰ روز کفایت میکند و بازنشستگان ناگزیرند برای ۲۰ روز دیگر ماه کار کنند.
"میگوید در ایام سالخوردگی ناگزیر شده «چند برابر دوران جوانیاش» کار کند.سالمند دیگر، با دستانی لرزان، جعبهای در دست گرفته و در مترو کلوچه میفروشد"اوضاع در بخشهایی از ایران حتی وخیمتر از آن است.
احمد دلبری، رئیس انجمن سالمندان ایران حتی گفته است که ۵۵ درصد سالمندان درآمد و مستمری ندارند. خبرنگار خبرگزاری کار ایران "ایلنا" در گزارشی که به مناسبت روز جهانی سالمندان منتشر کرده فقر در جامعه سالمندی را دو برابر سایر ردههای سنی در ایران میداند.
میزان فقر در بین زنان سالمند بیشتر از مردان است. ۴۰ درصد زنان سالمند در فقر زندگی میکنند. شمار سالمندان تهیدست در برخی از استانها بهمراتب بیشتر از استان مرکزی است.
در سیستان و بلوچستان ۷۰ درصد سالمندان زیر خط فقر روزگار میگذرانند و حدود ۸۸ درصد ساکنان روستاها از بیمه بازنشستگی بیبهرهاند.
این در حالی است که سهم سالمندان در کل جمعیت ایران در حال افزایش است. فرشاد شریفی، معاون پژوهشی مرکز تحقیقات سلامت سالمندان میگوید که نرخ جمعیت سالمندان ایران در پنج دهه گذشته دو برابر شده و از ۵ درصد به ۱۰ درصد در کل جمعیت کشور رسیده است.
او حتی پیشبینی کرده است که نرخ جمعیت سالمندان در ۵۰ سال آینده سه برابر شده و «در سال ۱۴۵۰ به حدود ۳۰ درصد برسد.»
به کانال اینستاگرام دویچه وله فارسی بپیوندید
این در حالی است که مسئولان جمهوری اسلامی هیچ برنامهای برای تامین نیازهای سالمندان ندارند.
باید یادآور شد که تورم شدید حاکم بر کشور، با گذشت زمان بر فقر و فاقه سالمندان میافزاید.
"جمال آقا" گفته است که پیش از آن یک روز مسافرکشی برای خرید یک کیلو گوشت کفایت میکرد، اما این روزها با این پول تنها میتواند دو کیلو میوه بخرد.
مشکلات و فقر سالمندان در سایه پیامدهای همهگیری کرونا ابعاد بس وسیعتری یافته است. برخی حتی قادر به مسافرکشی و دستفروشی نیز نبودهاند.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
تنها جایی که رهبر جمهوری اسلامی "اشتباهی" را پذیرفته، سیاست کنترل جمعیت در دهه ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ شمسی است. او با استغفار از این رویکرد، در بهار ۱۳۹۳ از قوای سه گانه و زیرمجموعههای آنها خواست به قصد رشد "اقتدار ملی" برای افزایش نرخ رشد جمعیت بکوشند. با وجود تغییر یکشبه برنامههای دولتی تنظیم خانواده، منحنی تولد طبق انتظار بالا نرفت. در مقابل، هشدارها نسبت به منحنی سنی جمعیت ایران رساتر میشود.
"او خیاط لباس زنانه بوده که پس از آنکه بیناییاش کاسته شده، ناگزیر به فروش کلوچه روی آورده است"
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
تا میانه دهه ۱۳۸۰ شمسی که هفتاد درصد جمعیت ایران زیر ۳۰ سال سن داشت، رسانهها از چهل و چند سالهها باعنوان پیرمرد و پیرزن یاد میکردند. تعریف جهانی سالمند، فرد بالای ۶۰سال است و بر این اساس، تعداد سالمندان در ایران ۷میلیون و ۴۰۰هزار نفر اعلام میشود. طبق آمار وزارت بهداشت، ۱۷درصد این افراد بدون هرگونه درآمد و حمایت مالی زندگی میکنند؛ ۲۷درصد بیکارند یا حقوق بازنشستگی ندارند.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
۹درصد سالمندان ایران تنها زندگی میکنند. ۵۲درصدشان از احساس تنهایی رنج میبرند و فقط ۳۲درصد آنها از وضعیت اقتصادی خودشان رضایت دارند.
رئیس سابق دبیرخانه شورای ملی سالمندان ایران میگوید یک میلیون و ۸۰۰ هزار سالمند در کشور از هیچ نوع پوشش دستگاههای حمایتی و صندوقهای بازنشستگی برخوردار نیستند.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
رسانهها و محافل کارشناسی نسبت به گسترش دامنه سالمندی هشدار میدهند. دامنه سالمندی یعنی وقتی که ۱۵ درصد جمعیت کشور ۶۰ تا ۶۵ ساله باشند. این هشدارها در حالی است که هیچ تجربهای در ایران برای مواجهه مدیریت شده با چنین پدیدهای وجود ندارد. نه در ساختارها، نه در آمادگی بیمهها، نهادها، مراکز نگاهداری و رسیدگی، شهرسازی و نه در مناسبات انسانی درون خانوادگی.
"میگوید تردیدی ندارد و مطمئن است که باید تا «دم مرگ» کار کند.خبرنگار از زنی مینویسد که ۸۰ ساله است و در زیر پل عابر پیاده یکی از میدانهای تهران لیف و اسکاچ میفروشد"
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
جامعهشناسان نسبت به جابهجایی "ارزشها" در جامعه متحول ایرانی هشدار میدهند؛ همان ارزشهایی که مراقبت از سالخوردگان را به نسل جوانتر واگذار میکرد و "احترام به حرمت بزرگترها" را وظیفهای اخلاقی میدانست. حالا با تغییر سبک زندگی، جوانها چنین بار نمیآیند تا "عصای دست پدر و مادر و سالخوردگان" باشند. خارج از خانواده هم سازوکاری برای تامین منزلت انسانی و اجتماعی سالمندان دیده نمیشود.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
سرپرست دانشگاه علوم پزشکی مازندران با نظر به پیشبینیهای متکی بر سرشماری سال ۱۳۹۵ میگوید، در سال ۲۰۵۰، درصد جمعیت سالمند ایران از میانگین جهان و آسیا بیشتر میشود و از هر سه نفر یک نفر سالمند خواهد بود. عباس موسوی ابراز امیدواری کرده که کیفیت زندگی سالمندان با ارتقای زیرساختها و خدمات به شکل مطلوب توسعه یابد و ایجاد نظام ارجاع و پرونده الکترونیک سلامت مورد توجه قرار گیرد.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
خانه سالمندان هنوز در ایران تابو و به منزله "طردشدگی" و "بیکسی" است. در کهریزک که یکی از قدیمیترین مراکز مردمنهاد برای مراقبت از سالخوردگان است، "فقر و بیکسی" معیار پذیرش معرفی میشود.
محمدرضا صوفینژاد، مدیر آسایشگاه خیریه کهریزک میگوید سیاستگذاری کلان کشور باید مولفههای مختلفی در این زمینه را لحاظ کند، زیرا صرفا نمیتوان آسایشگاه ساخت.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
مدیر کهریزک جدا کردن سالمند از خانواده را مرگ تدریجی خوانده و گفته که بهترین آسایشگاهها از بدترین خانهها بدتر است. صداوسیما، مدارس و رسانهها نقشی در تبادل آگاهی پیرامون چالشهای سالمندی ندارند.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
۷۰ درصد سالمندان کشور بیمه تکمیلی ندارند. این در حالی است که بیماریهای مفصلی، مشکلات کلیوی و عروقی و ضعف بینایی و شنوایی از جمله بیماریهای رایج در دوران سالمندی یا سالخوردگی هستند و درمان بسیاری از آنها به صورت سرپایی میسر نیست.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
بیش از نیمی از زنان سالمند و حدود یک چهارم مردان سالمند از نظر اقتصادی به اطرافیان خود متکی هستند. تعداد زیادی از آنها زیر پوشش هیچ بیمهای قرار ندارند و اگر هم دارند، خدماتی چون توانبخشی، مراقبت در منزل یا مراقبتهای آسایشگاهی دریافت نمیکنند.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
کارشناسان میگویند فضاهای شهری در ایران سالمندان را خانهنشین کرده است. سالمندان در بهترین حالت در پارکها جمع میشوند و گپ میزنند.
"اما چه کنم؟»وضعیت دشوار زندگیبرای این وضعیت دشوار زندگی در بین سالخوردگان ایران واژهای پیشبینی شده است: «سالمند کارگری»"در حوزه خدمات داوطلبانه، عامالمنفعه و فعالیتهای اجتماعی از نیرو یا تجربه و دانش آنها استفاده نمیشود. فعالیتهای محدود در این عرصه، ناشی از ابتکار و ارتباطهای شخصی سالمندان است، نه مبتنی بر طرحریزی کلان و فرهنگ سازی حمایت شده.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
بیمه پایه در برگیرنده خدمات پایه پزشکی اعم از معاینه، تشخیص و درمان بیماریهاست و بیمه تکمیلی شامل خدمات پاراکلینیکی، آزمایشگاهی، عمل جراحی و خدمات مربوط به بستری شدن در بیمارستان میشود. معاون توانبخشی سازمان بهزیستی میگوید اگر وضع اقتصادی سالمند خراب باشد و با بازنشسته شدن امید به زندگی نداشته باشد و از چند نوع بیماری رنج ببرد، جمعیتی خواهیم داشت که مفید نیست و نمیدانیم با آن چه کنیم.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
کارشناسان امور شهری نیز یادآوری میکنند که سالمندان شرایط مشارکت در جامعه را ندارند. از جمله آن که خیابان و اماکن عمومی و پارکها مناسبسازی نشدهاند. به اندازه کافی سرویس بهداشتی در سطح شهر نیست، استفاده از مترو و اتوبوس دشوار است، کوچهها ناهموارند.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
کارگری و دستفروشی پیرمردان و پیرزنان به ویژه در تهران و شهرهای بزرگ صحنهای آشناست.
شورای ملی سالمندان ایران اعلام کرده که حدود یکسوم سالخوردگان کشور از فقیرترین قشرهای جامعه هستند.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
گرچه پیرم دل جوانی میکند... حتی اسباب تفریح و شادی در آسایشگاههای سالمندی را ابتکارهای مردمی فراهم میآورند. یک گروه موسیقی به نام "ترنم" در سال ۱۳۹۴ با رفتن به خانههای سالمندان، لحظاتی از شوق زندگی را آفرید.
-
سالمندی در ایران؛ فصل فراغت یا انباشت مشکلات؟
حس بطالت و عزلت در بازنشستگی، مشکلات مالی، غم از دست دادن شریک زندگی و پراکنده شدن اعضای خانواده، ضریب افسردگی نزد سالخوردگان را بالا میبرد. سالمندی فصل انباشت مشکلات است یا دوران آرامش، میوهچینی از باغ زندگی و انتقال تجربه به نسلهای بعدی؟
نویسنده: مهیندخت مصباح
اخبار مرتبط
دیگر اخبار این روز
حق کپی © ۲۰۰۱-۲۰۲۶ - Sarkhat.com - درباره سرخط - آرشیو اخبار - جدول لیگ برتر ایران
