رویکرد مصدق «موازنه منفی» بود ، به قدرت های شرق و غرب باج نداد

فروزان آصف نخعی: بهروز طیرانی ، کارشنس تاریخ و نویسنده کتاب های »»حزب در ایران» و «دانشگاه»، معتقد است مرحوم مصدق بر اساس سوابق تاریخی مبارزات، ملت ایران مبارزه براساس موازنه منفی را در دستور کار خود قرار داده بود. در این باره دولت های روس و انگلیس و آمریکا همراه با عناصر وابسته داخلی شان همبسته با سرلشگر زاهدی علیه اش حرکت کردند. نکته آن که برای سرنگونی او از فواحش و الواط هم کمک گرفتند. طیرانی در گفت و گوی خبر آنلاین با او از نقش ملکه اعتضادی از سردسته های اوباش و فواحش در روز کودتا سخن می گوید و این که این نقش تنها به کودتا ختم نمی شود بلکه ملکه اعتضادی به طرز شگفت انگیزی به دادگاه مصدق راه می یابد و علیه مصدق شهادت می دهد. نکته تلخ ماجرا در این جاست که ضعیف ترین اقشار همواره عامل دست پلیس و نیروهای امنیتی نظامی در کودتای ۲۸ مرداد بودند.

"در این باره دولت های روس و انگلیس و آمریکا همراه با عناصر وابسته داخلی شان همبسته با سرلشگر زاهدی علیه اش حرکت کردند"این در حالی بود که او تا آخر عمر به اصول مذکور به ویژه قانونگرایی حتی در رژیم کودتا پایبند بود. این گفت و گو از نظرتان می گذرد:

مصدق چه نظمی را می خواست برهم بزند و چه نظمی را جایگزین کند؟

امروز سالگرد کودتای ۲۸ مرداد است. ۶۹ سال پیش در چنین روزی عوامل استعمار بریتانیا و آمریکا در ایران با رهبری کرومیت روزولت مامور ارشد سی آی ای و همکاری کریستین وودهاوس عامل «ام آی سیکس»، دولت ملی مرحوم دکتر مصدق را سرنگون کردند تا دولت دست نشانده شاه به رهبری سرلشگر زاهدی در ایران مستقر ، همینطور به استقرار ۲۵ سال خودکامگی، سانسور، حبس، شکنجه و اعدام بهترین جوانان ایران منتهی شود. از این رو پاسخ این سوال روشن است که او بر اساس منافع مردم و ایران مایل بود نهضت ملی شدن نفت را بر اساس تامین استقلال کشور با ابتناء حل استبداد داخلی حل کند.

رازماندگاری نهضت ملی نفت به رهبری مطرح مصدق در افکار عمومی چیست؟

این راز را باید در پاسخ به این سوال یافت که چرا نام نیک قائم مقام فراهانی، مصدق، بازرگان و ... باوجود همه حملات چپ و راست و داخلی و خارجی و نامردمی هایی که در طول زمان برآن ها رفته، کماکان در جامعه بر سر زبان ها است.

مصدق از شخصیت هایی است که از سوی عوامل غرب به عنوان مرتجع و عنصر ارتجاعی ، از سوی طرفداران چپ و کمونیسم جهانی و عواملش در ایران یعنی حزب توده به عنوان نوکر استعمار، از سوی شاه و عمله های استبداد در ایران به عنوان عنصری ضد پیشرفت و از سوی اقشار مذهبی به عنوان عامل استقرار کمونیزم و مخالف مذهب مطرح می شد.

با همه تبلیغاتی که از سوی این عوامل و جریان های مختلف علیه مصدق به عمل می آمد، اما مرحوم مصدق هنوز که هنوز است به عنوان سمبل آزادی و استقلال ایران و بلکه به عنوان یکی از پیشروان راه استقلال کشورهای جهان سوم شناخته می شود. همانطور که می دانید عبدالناصر رهبر فقید مصر اعلام کرده بود که ملی شدن کانال سوئز ملهم از ملی شدن صنعت نفت در ایران است. در جنبش عدم تعهد نیز نام مصدق به عنوان یکی از پیشروان فکری تفکر جنبش عدم تعهد شناخته می شود.

رازماندگاری نام مصدق به نظر می رسد با آیه ۱۷ شریفه سوره رعد بهتر توضیح داده شود. آیه می فرماید أَنزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَت أَودِیَةٌ بِقَدَرِها فَاحتَمَلَ السَّیلُ زَبَدًا رابِیًا ۚ وَمِمّا یوقِدونَ عَلَیهِ فِی النّارِ ابتِغاءَ حِلیَةٍ أَو مَتاعٍ زَبَدٌ مِثلُهُ ۚ کَذٰلِکَ یَضرِبُ اللَّهُ الحَقَّ وَالباطِلَ ۚ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَیَذهَبُ جُفاءً ۖ وَأَمّا ما یَنفَعُ النّاسَ فَیَمکُثُ فِی الأَرضِ ۚ کَذٰلِکَ یَضرِبُ اللَّهُ الأَمثالَ﴿۱۷﴾

خداوند از آسمان آبی فرستاد؛ و از هر درّه و رودخانه‌ای به اندازه آنها سیلابی جاری شد؛ سپس سیل بر روی خود کفی حمل کرد؛ و از آنچه (در کوره‌ها،) برای به دست آوردن زینت آلات یا وسایل زندگی، آتش روی آن روشن می‌کنند نیز کفهایی مانند آن به وجود می‌آید -خداوند، حق و باطل را چنین مثل می‌زند!- امّا کفها به بیرون پرتاب می‌شوند، ولی آنچه به مردم سود می‌رساند [= آب یا فلز خالص] در زمین می‌ماند؛ خداوند اینچنین مثال می‌زند!

تاکید خدا این است که آنچه به نفع مردم است در زمین باقی می ماند. نام ، و روش مصدق باقی می ماند چون به نظر می آید نهضت ملی شدن نفت به نفع ناس و مردم عمل کرده است.

منفعت حرکت مصدق برای «ناس» و مردم چه بوده است؟

منفعتی که حرکت مصدق برای مردم داشت، برگرفته شده از اصول و موازینی است که او به آن ها اعتقاد داشت شامل کرامت انسان، سربلندی و استقلال ایران، نفی استبداد و استعمار و پایبندی به قانون.

"نکته تلخ ماجرا در این جاست که ضعیف ترین اقشار همواره عامل دست پلیس و نیروهای امنیتی نظامی در کودتای ۲۸ مرداد بودند"برای مصدق قدرت نه هدف که ابزاری بود برای رفاه انسان به قصد سربلندی و استقلال. این وحدت رویه نه تنها در زمان صدارت ۲۸ ماهه اش بلکه قبل از آن در دورانی که والی فارس بود و چه در دورانی که وکالت مجلس را به عهده داشت و حتی در دوران تبعیدش هم در باقی عمر، به آن ها وفادار بود.

مصادیق هر یک از برهه هایی که از آن ها نام بردید ، کدامند؟

مصدق در دورانی که والی فارس بود کنسول انگلیس برای سرکوب تنگستانی ها از او درخواست کمک کرد. زمانی که کنسول می گوید پلیس جنوب را مامور کرده تا آن عده ای از خوانین تنگستانی را تنبیه کنند، بی اختیار دچار ناراحتی شدید می شود و در جواب کنسول که چرا حالش تغییر کرد می گوید با این بیانات هر کسی می شنید حالش از این هم بدتر می شد.

در دورانی که در مجلس چهاردهم وکیل مجلس بود، استالین رهبر شوروی برای این که از دولت های غربی عقب نماند و نصیبی از سفره نفتی ایران به چنگ بیاورد «سرگه کافتارادزه» معاون وزارت خارجه شوروی را برای دریافت امتیاز نفت شمال به ایران فرستاد. نمایندگان عضو حزب توده در مجلس شورای ملی دوره چهاردهم امثال دکتر رادمنش و ...

تلاش بسیاری کردند که این امتیاز به شوروی واگذار شود.

احسان طبری تئوریسین حزب توده در «نامه مردم» در مقاله هایی از سیاست واگذاری امتیاز به این صورت دفاع می کرد که حالا که انگلیسی ها امتیاز نفت جنوب رادریافت کرده اند ، برای ایجاد تعادل و موازنه ، درست آن است که امتیاز نفت شمال را به روس ها بدهیم. دکتر مصدق در برابر توده ای و طرفداران دولت وقت در واگذاری امتیاز نفت شمال به روس این گونه مطرح کرد که واگذاری امتیاز نفت شما به روس ها به مثابه این است که فردی که یک دستش قبلا قطع شده (با واگذاری امتیاز نفت جنوب به انگلیس) اکنون برای این که موازنه برقرار بشود دست چپ اش را هم قطع کنیم. از این رو به شدت به مقابله با واگذاری امتیاز نفت شمال پرداخت و در نتیجه آن تلاش هایش نتیجه گرفت و امتیاز نفت شمال ملغی شد.

رویکرد «موازنه منفی» مصدق در دوران حکومت اش هم ادامه یافت و هرگز به قدرت های شرق و غرب ، باج نداد زیرا صرف باقی ماندن در قدرت برای مصدق مطرح نبود. به همین دلیل هم هست که در این دوران به شدت به مقابله با خواسته های امریکایی ها و انگلیسی ها پرداخت و تلاش کرد که منافع ملت ایران را حفظ کند.

روش های تبلیغاتی علیه مصدق چه بودند؟

سال ۱۳۲۸ یعنی قبل از حکومت مصدق سفارت آمریکا در ایران به کمک سرویس های اطلاعاتی شان یک شبکه ای را در ایران ایجاد کردند که معروف است به شبکه «پدآمن» «Pedamn». این شبکه باتوجه به فضای آن روز جهان که اوج جنگ سرد بود، هدف اش تبلیغ علیه جریان چپ و کمونیسم در کشورهای پیرامونی اتحاد جماهیر شوروی بود.

"این در حالی بود که او تا آخر عمر به اصول مذکور به ویژه قانونگرایی حتی در رژیم کودتا پایبند بود"این جریان در دوران حکومت مصدق به کمک سفارت بریتانیا در ایران تبلیغات شدیدی علیه مرحوم مصدق راه انداخت مبنی بر این که مصدق عامل کمونیسم است و ادامه حکومت مصدق موجب روی کار آمدن توده ای ها در ایران می شود. در این تبلیغات حرکت توده ای ها علیه مصدق این بود که مصدق نوکر استعمار است، و روزنامه چلنگر با کاریکاتورهای بسیار مستهجن، علیه مصدق کار می کرد و در همان حال سفارت بریتانیا و اشخاصی مانند لمپتون و زینر و شبکه آمریکایی پدامن تبلیغ می کردند که مصدق عامل روی کار آمدن ارتجاع و کمونیست ها در ایران است.

مصدق نخست وزیر بود در برابر این همه فشار تبلیغاتی چه رویکردی داشت؟

با این همه مرحوم مصدق شیوه و پای فشاری اش بر قانون گرایی را از دست نمی دهد. زیرا مصدق آمده بود که علیه خودکامگی ، بی قانونی و بی نظمی و آن چیزی که آن هرج و مرج و آنارشیسم را در جامعه ایران ایجاد کرده بود و با اصطلاح با سیستم خان خانی مقابله کند. بنابراین در ابتدای حکومتش به منظور حفظ قدرتش همچون تمام قدرتمندان به بگیر و ببند و بستن فضا شروع نکرد. از این رو نه تنها فضا را نبست بلکه به شهربانی دستور داد کسانی که علیه نخست وزیر و شخص آقای مصدق و دولتش تبلیغ می کنند، حق بازداشت و برخورد با آن ها ندارد.

مصدق علاوه بر این دستورات ، در ۲۳ تیر یعنی حدود سه ماه بعد از به قدرت رسیدنش که تظاهراتی توسط توده ای در تهران علیه سفر هریمن ریاست جمهوری آمریکا به ایران در خیابان شاه آباد سابقه و جمهوری کنونی سازمان دهی شده بود، در جریان این تظاهرات ماموران شهربانی به روی مردم تیراندازی کردند. مصدق بلافاصله رئیس شهربانی را تغییر می دهد. او حتی اجازه نمی دهد که ماموران دولتی به تظاهرات توده ای ها و مخالفان دولت ، تعرضی داشته باشند یا مزاحمتی ایجاد کنند. این در حالی بود که هدف این جنس تظاهرات ، اغلب کارشکنی در کار دولت مصدق بود تا او در اداره امور موفق نباشد. این روش مصدق نشان می داد که می خواهد نظم پیشین را که همه چیز را به نفع دولت رقم می زند می خواهد تغییر بدهد.

می خواهد نظم را به نفع مردم تغییر دهد.

بیشتر بخوانید:

• 
  
  مصدق ، تاوان تلاش برای برگزاری انتخابات آزاد را داد
  
  
• 
  
  روز کودتای ۲۸ مرداد چند نفر کشته شدند ؟ / واکنش مصدق به درخواست توزیع سلاح بین هوادارنش چه بود؟
  
  

• 
  
  شعبوون «بی مخ» چگونه «تاج بخش» شد؟ / جعفری ، از حامی مصدق تا میدان داری کودتای زاهدی + عکس ها