فلج مغزی در کودکان چگونه تشخیص داده می‌شود؟

ایسنا/خوزستان یک فوق‌تخصص ارتوپد اطفال با اشاره به علائم فلج مغزی در کودکان گفت: مشخصه این بیماری اختلالات تکاملی در کودک است، به عنوان مثال کودک به موقع و در زمان طبیعی غلت نمی‌خورد، نمی‌نشیند، راه نمی‌افتد و کلیه حرکات او همراه با تأخیر نسبت به همسن و سال‌های خودش است.

دکتر حمیدرضا آرتی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: بیماری فلج مغزی یا Cerebral Palsy طیفی از بیماری نوزادان و کودکان است که با صدمات مغزی در کودکان، سبب ایجاد وضعیت اختلال در حرکات اندام‌ها و یا تعادل بیمار می‌شود. این بیماری می‌تواند همراه با اختلالات بینایی، شنوایی، گفتاری و همچنین اختلالات مغزی به صورت اختلال در یادگیری و نیز بیماری‌هایی همانند تشنج باشد.

وی افزود: به طور عمده، علائم این بیماری به شکل اختلال در حرکات بیمار ظاهر می‌شود. این بیماری انواع گوناگون دارد که به صورت اسپاستیک یعنی حرکات کاملاً خشک و کند اندام‌ها، کورئواتتوز (تکانه‌های غیرارادی) و نیز ترکیبی از آن‌ها و یا به صورت اختلال تعادلی که به آن آتاکسیک می‌گویند، بروز می‌یابد، هر چند انواع نادر دیگری نیز از این بیماری وجود دارد.

وی گفت: مشخصه این بیماری اختلالات تکاملی در کودک است، به عنوان مثال کودک به موقع و در زمان طبیعی غلت نمی‌خورد، نمی‌نشیند، راه نمی‌افتد و کلیه حرکات او همراه با تأخیر نسبت به همسن و سال‌های خودش است.

فلج مغزی چگونه ایجاد می‌شود؟

این فوق‌تخصص ارتوپد اطفال گفت: مهم‌ترین عوامل به وجود آورنده فلج مغزی، آسیب‌های مغزی است که می‌تواند در دوران پیش از زایمان، حین زایمان و پس از زایمان اتفاق بیفتد. از عوامل مؤثر در دوران پیش از زایمان می‌توان به عفونت‌های مادر، مصرف سیگار، دخانیات، مصرف مشروبات الکلی در دوران بارداری و بیماری‌های زمینه‌ای مادر اشاره کرد.

وی افزود: مهم‌ترین عامل بروز فلج مغزی در نوزاد حین زایمان، طول کشیدن روند زایمان است که می‌تواند سبب اختلال در رسیدن اکسیژن به مغز کودک شود.

"در نوع خفیف بیماری معمولاً افراد در انجام کارهای روزمره اختلالی ندارند ولی در فعالیت‌های سریع دچار اختلال می‌شوند"همچنین مغز کودک در دو سال اول زندگی نسبت به کمبود اکسیرن بسیار حساس است؛ از عوامل ایجاد فلج مغزی در دوران پس از زایمان تا دو سالگی می‌توان به غرق شدن کودک، تشنج، مصرف برخی داروها، مسمومیت با گاز منواکسیدکربن و گاززدگی اشاره کرد.

آرتی افزود: وزن پایین کودک، چندقلو بودن فرزندان، نگه‌داری کودک در آی‌سی‌یو، نارس بودن کودک و بیماری‌های  عفونی پس از تولد کودک نیز، از دیگر عوامل به وجود آورنده این بیماری است که با کنترل این موارد می‌توان از بیماری فلج مغزی (Cerebral Palsy) جلوگیری کرد.

انواع اختلال‌های حرکتی در فلج مغزی کودکان

آرتی افزود: در هر حال فلج مغزی با هر عاملی ایجاد شده باشد، مهم‌ترین وضعیتی که بیمار با آن روبه‌رو است اختلال تکاملی است که به خاطر آن والدین بیمار به پزشک مراجعه می‌کنند.

این فوق‌تخصص ارتوپد اطفال افزود: فلج مغزی طیف وسیعی از علائم را شامل می‌شود که می‌تواند به طور خفیف یا شدید در بدن بیمار بروز کند. در نوع خفیف بیماری معمولاً افراد در انجام کارهای روزمره اختلالی ندارند ولی در فعالیت‌های سریع دچار اختلال می‌شوند. در نوع دوم بیماری معمولاً افراد در بالا رفتن از پله اختلال دارند. در نوع سوم افراد معمولاً در راه‌ رفتن‌های کوتاه اختلال ندارند اما برای طی کردن مسیرهای طولانی نیاز به استفاده از وسیله‌هایی مانند واکر یا عصا پیدا می‌کنند. در نوع چهارم بیمار حتماً نیاز به استفاده از وسایل کمکی برای راه رفتن دارد و در نوع پنجم معمولاً بیمار روی ویلچر می‌نشیند و حتی بر سر و گردن خود نیز کنترل ندارد.

وی گفت: مهم‌ترین دخالت‌ها و کمک‌هایی که می‌توان به بیماران کرد در انواع یک و دو و سه بیماری است.

در انواع چهار و پنج معمولاً از نظر پزشکی تنها در مرحله‌ای می‌توان دخالت کرد که بیمار دچار عارضه‌ای شده و یا بهداشت او دچار مشکل شده باشد مانند شخصی که پاهای او ضربدری روی هم قرار گرفته است و مانع از نظافت ناحیه پرینه یا ناحیه تناسلی او است که در این حالت پزشک عضلات ناحیه لگن را آزاد کرده و پاها را از هم باز می‌کند تا این مشکل رفع شود و امکان نظافت برای او به وجود آید.

فلج مغزی چگونه در کودک تشخیص داده می‌شود؟

وی گفت: نوزادی که با عارضه فلج مغزی متولد می‌شود معمولاً حرکات محدودی دارد در حالی که نوزاد باید به تدریج در سیر تکامل خود برخی علائم را نشان دهد مانند گردن گرفتن، غلت خوردن، نشستن و راه رفتن. حال اگر نوزاد و کودک این حرکات را با تأخیر انجام دهد باید متوجه شویم که ممکن است کودک دچار بیماری فلج مغزی یا تغییر تکاملی از انواع دیگر باشد.

این فوق‌تخصص ارتوپد اطفال افزود: نوزادان یک سری رفلکس‌ها دارند مانند رفلکس مورو؛ این رفلکس این گونه است که اگر بچه را درون تخت بگذاریم و به کنار تخت ضربه بزنیم، بچه باید دست و پاهای خود را جمع کند. این رفلکس باید در شش ماهگی از بین برود ولی در کودکان مبتلا به بیماری فلج مغزی این رفلکس تا مدت زمان طولانی‌تری باقی می‌ماند و همچنین رفلکس‌های دیگری که به تدریج جای خودشان را از دست می‌دهند.

وی گفت: زمانی که این رفلکس‌های نوزادی به مدت طولانی‌تری باقی می‌مانند نشان‌دهنده عدم تکامل سیستم عصبی مرکزی به ویژه مغز در این نوزادان است. این عدم تکامل باید والدین را نسبت به بیماری مشکوک کند و باید به پزشک مراجعه کنند.

درمان فلج مغزی

آرتی افزود: درمان اولیه بیماری فلج مغزی کودکان مبتنی بر کاهش اسپاستیک است که با تمرین‌هایی که توسط کاردرمان یا والدین آموزش‌دیده با کودک انجام می‌دهند، همراه می‌شود.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: مرحله بعد استفاده از تزریقات دارویی (دیسپورت یا بوتاکس) در عضلات و یا اعصاب نزدیک به آن‌ها است که این تزریق، به طور موقت و به مدت حدود سه تا شش ماه موجب رفع اسپاسم عضلات درگیر می‌شود و در مرحله بعد عمل‌های جراحی روی این بیماران انجام می‌شود.

انتهای پیام