سامانه‌های درگیری متنوع و متعددی برای پاسخگویی به تهدیدات داریم

خبرگزاری مهر، گروه سیاست، هادی رضایی: اگرچه به دلیل مسئولیت مهمی که بر عهده دارد برنامه کاری فشرده با جلسات متعدد دارد و تلفن همراه و دفترش مدام در حال زنگ خوردن است اما مثل همیشه با مهربانی و روی گشاده و لبخندی که شاخصه شخصیتی او در میان هم‌رزمان و دوستانش است پذیرای ما در دفتر محل کارش بود. گفتگو با او تأخیر نیافت و رأس ساعت تعیین شده صحبت با او را آغاز کردیم. امیر سرتیپ «محمد خوش قلب» معاون هماهنگ کننده نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و معاون پیشین عملیات این نیرو است که در مسئولیت‌های مهم متعدد در سال‌های خدمتش ایفای نقش کرده است.

صحبت‌های بسیار مهمی درباره توانمندی‌های پدافندی کشورمان ارائه می‌دهد، هر چند در برخی حوزه‌ها مثل «دفاع لیزری، توانمندی مقابله با موشک‌های هایپرسونیک و جنگ الکترونیک» به دلیل برخی محذوریت‌های اطلاعاتی، از ارائه جزئیات خودداری می‌کند. او معتقد است که تهدیداتی که در حال حاضر برای هر کشوری متصور است در وهله اول در حوزه هوا و فضا است و تمامی تهدیدات در فاز اول از طریق هوا و فضا شکل می‌گیرد و می‌گوید، تنها نیرویی که می‌تواند با حجم اول تهدیدات مقابله و آن را مدیریت کند و یا بازدارندگی ایجاد کند، نیروی پدافند هوایی است.

امیر خوش قلب تاکید می‌کند؛ پدافند هوایی با تولید قدرت، اقتدار ایجاد می‌کند و ایجاد اقتدار برای کشور و پدافند هوایی در مقابل تهدیدات دشمن، بازدارندگی ایجاد می‌کند. او می‌گوید در دفاع لیزری هم ظرفیت‌های خوبی در کشور وجود دارد و تاکید می‌کند که در ارتش و نپاجا ظرفیت‌های خیلی خوبی داریم.

"او می‌گوید در دفاع لیزری هم ظرفیت‌های خوبی در کشور وجود دارد و تاکید می‌کند که در ارتش و نپاجا ظرفیت‌های خیلی خوبی داریم"هم از ظرفیت‌های جهاد خودمان و هم از ظرفیت‌های شرکت‌های دانش بنیان استفاده می‌کنیم. وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح نیز ظرفیت‌های ویژه‌ای را به سازمان‌های نیازمند ارائه می‌دهد.

وی تصریح می‌دارد که لیزر و استفاده از آن در پدافند هوایی یک مقوله ویژه است. اینکه بتوانیم از امکانات لیزر استفاده کنیم و در تأمین نیازمندی‌های تجهیزات لیزری خودکفا باشیم، بسیار مهم است. تکنولوژی لیزری در بخش دفاع هوایی مختص کشورهای خاصی است. او در عین حال تاکید می‌دارد که در طول سال‌های گذشته ما هم توانستیم در حوزه‌های خاص تهدیدات، مانند ریز پرنده‌ها، کروز، هواپیماهای بدون سرنشین و … امکانات خیلی خوبی در بحث دفاع لیزری ایجاد کنیم و تاکید می‌کند که ما در مقابله با بخشی از تهدیدات و حوزه‌های ویژه و با اولویت بندی این توانمندی‌ها را پیاده سازی کرده‌ایم.

پهپادهای پدافندی بخش دیگر توضیحات امیر محمد خوش قلب درباره حوزه پدافندی کشور است.

او در این باره می‌گوید؛ نیروی پدافند هوایی با پهپاد ناآشنا نیست و بیش از ۵۰ سال پهپاد در سازمان رزم تجهیزاتی نیرو قرار دارد. الحمدلله در طول سالیان گذشته در رابطه با پهپاد و استفاده از ظرفیت‌های پهپادی در حوزه پدافند هوایی، امکانات و ظرفیت‌های خیلی خوبی ایجاد شده است. همه این ظرفیت‌ها و امکانات بومی هستند و به دست توانمند و همکاری مشترک عزیزان دانشمند ما در نیروی پدافند هوایی و صنایع ساخته شده و در حال ساخت است.

معاون هماهنگ کننده نیروی پدافند هوایی در بخش‌های مختلفی از این گفتگو به صورت مصداقی، به توانمندی‌های پدافندی دلاورمردان ارتش می‌پردازد.

برای آشنایی بیشتر با مأموریت‌ها و عملکرد نیروی پدافند هوایی ارتش با امیر «محمد خوش قلب» معاون هماهنگ کننده نیروی پدافند هوایی ارتش به گفتگو نشستیم.

متن کامل این گفت‌وگو به شرح زیر است:

با توجه به توسعه تهدیدات هوایی و به روز بودن این تهدیدات، آمادگی نیروی پدافند هوایی ارتش برای پاسخگویی به این تهدیدات چگونه است؟ آیا توانسته‌اید با توجه به پیشرفت روز افزون تهدیدات به همان اندازه هم برای دفاع پیشرفت کنید؟

خداوند بزرگ را شاکرم که در شانزدهمین سالروز تشکیل نیروی پدافند هوایی، این افتخار نصیب بنده شد که همچنان این توان را داشته باشم که در کنار سایر هم‌رزمانم خدمتگزار نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران باشیم. در بحث دفاع هوایی، هدف نهایی این است که نیروی پدافند هوایی را در انتها به جایی برسانیم که یک دفاع نفوذ ناپذیر و یک چتر پدافندی قوی در آسمان نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران ایجاد کنیم.

سامانه‌ها، ظرفیت‌ها و امکاناتی که نیروی پدافند هوایی در اختیار دارد همگی بومی و ساخته شده در کشور است

امروز به قاطعیت می‌توانم بگویم بخش زیادی از سامانه‌ها، ظرفیت‌ها و امکاناتی که نیروی پدافند هوایی در اختیار دارد همگی بومی و ساخته شده در نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و همچنین استفاده از ظرفیت‌های علمی و دانشی در دانشگاه‌های صنعتی و شرکت‌های دانش بنیان است.

در حوزه پدافند هوایی ما چهار مأموریت کلی داریم، اینکه بتوانیم یک کشف دقیق، یک شناسایی خوب، یک رهگیری خوب و در انتها اگر اهداف، با چهارچوب‌های شناسایی، مجوزها، قوانین و مقررات دفاع هوایی کشور سازگار و مطابق نباشد؛ در حداقل زمان یک اقدام کمی و کیفی خیلی خوب برای اهداف هوایی غیر مجاز و یا احیاناً متخاصم انجام دهیم.

حداکثر دقت و حداقل خطاها را در حوزه کشف داریم

امروز در حوزه کشف وضعیت بسیار مطلوبی داریم. در بخش سامانه‌های راداری و کشف، از رادارهای در باندهای فرکانسی مختلف و در بردهای متفاوت استفاده می‌کنیم و حداکثر دقت و حداقل خطاها را در حوزه کشف داریم.

همانطور که می‌دانید کشور ما یک کشور وسیع و ذو عارضه است، ارتفاعات و عوارض طبیعی زیادی در کشور وجود دارد، وجود این عارضه‌ها نیازمند تنوع راداری است و ما از تنوع راداری خیلی خوبی بهره‌مندیم.

در بحث شناسایی نیز یک شناسایی چند لایه و مضاعف انجام می‌دهیم و فقط به مجوزها اکتفا نمی‌کنیم، چون معتقدیم هر چقدر شناسایی دقیق‌تر باشد، اقدام کیفی دقیق‌تری نیز صورت می‌گیرد.

سامانه‌های درگیری متنوع و متعددی برای پاسخگویی به تهدیدات متنوع و پر حجم داریم

در بحث رهگیری از همه ابزارها از جمله زمین پایه و هوا پایه استفاده می‌کنیم تا در نهایت در صورت ضرورت و نیاز، کار به یک اقدام تاکتیکی مناسب ختم شود.

"هم از ظرفیت‌های جهاد خودمان و هم از ظرفیت‌های شرکت‌های دانش بنیان استفاده می‌کنیم"امروز سامانه‌های درگیری متنوع و متعددی برای پاسخگویی به تهدیدات متنوع و پر حجم داریم که در بردها، لایه‌های ارتفاعی متغیر و فرکانس‌های متفاوت هستند. برای ارتباط برقرار کردن بین همه سامانه‌های پدافندی و تجمیع اطلاعات بخش‌های کشف و درگیری، نیازمند یک شبکه یکپارچه جامع و منسجم هستیم که به لطف خداوند و همت والای متخصصین، شبکه یکپارچه نیروی پدافند هوایی یک شبکه اختصاصی بومی هوشمند و منطبق با قوانین و آئین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های جاری است و یک ارتباط بسیار منطقی را در شبکه یکپارچه پدافند هوایی بین سامانه‌ها و اجزای مختلف شبکه در همه بخش‌ها و مناطق مأموریتی، هم سامانه‌های کشف، هم سامانه‌های درگیری در ابعاد پسیو و اکتیو برقرار می‌کند. در نهایت مجموع اینها و برآیند فعالیت‌ها، ما را به جایی می‌رساند که یک دفاع نفوذ ناپذیر و اطمینان بخش با کشف و دقت چند لایه در پدافند هوایی داشته باشیم و دفاع و پوشش کامل و همه جانبه، در داخل و خارج مرزهای خود ایجاد کنیم.

پیش از این شاهد رونمایی از طرح رسول بودیم در خصوص پیشرفت‌های این سامانه بفرمائید؟

همانطور که قبلاً هم رسانه‌ای شده بود سال گذشته این پروژه منحصر به فرد رسماً با حضور فرمانده محترم کل ارتش به سازمان رزم نیروی پدافند هوایی ملحق شد. تمامی تست‌های تحقیقاتی، فنی و عملیاتی سامانه پشت سر گذاشته شده بود و روزی که بحث الحاق پیش آمد این سامانه به عنوان یک پرنده رهگیر، مجهز به موشک هوا به هوا، به صورت کاملاً عملیاتی در اختیار ما قرار گرفت و ما بلافاصله این پرنده را به مناطق پدافند هوایی و مأموریتی خود گسیل کردیم و در اختیار شبکه یکپارچه پدافند هوایی قرار گرفت.

برد راداری و اپتیک پرنده کرار طرح رسول را افزایش دادیم و آن را به یک پرنده شبکه پذیر تبدیل کردیم

اتفاقی که از آن روز تاکنون و در مدت زمان کمتر از یک سال رخ داده، این است که ما هم برد راداری و اپتیک پرنده کرار طرح رسول را افزایش دادیم و هم آن را به یک پرنده شبکه پذیر تبدیل کردیم. این بدین معنی است که با شبکه یکپارچه پدافند هوایی و با سامانه فرماندهی کنترل شبکه می‌تواند به صورت اختصاصی کار کند و با همه سامانه‌های راداری و درگیری لینک شود.

تجهیز کرار به انواع موشک‌ها

ما در ارتباط با افزایش ارتفاع و برد عملیاتی این سامانه توانسته‌ایم اقدامات خیلی خوبی انجام دهیم.

روزی که این سامانه رونمایی شد از یک نوع موشک استفاده می‌کرد ولی امروز تقریباً این پرنده از تنوع موشکی برخوردار است؛ یعنی با توجه به نیاز عملیاتی، سرزمینی و منطقه جغرافیایی که قرار است مأموریت در آنجا انجام شود از چندین نوع موشک استفاده می‌کند.

آیا پهپادهای دیگری هم به این سامانه تجهیز شده است؟

گزینه‌های زیادی وجود دارد که بر روی آن کار می‌کنیم ولی آن چیزی که امروز در شبکه یکپارچه پدافند هوایی استفاده می‌کنیم، پهپاد کرار مجهز به موشک هوا به هوا است که به عنوان طرح رسول از آن یاد می‌کنیم.

تعداد موشک‌ها محمول بر کرار افزایش پیدا کرده است؟

بله، ما با توجه به نیاز مناطق پدافندی و با توجه به اهمیت مناطق، هم تنوع و هم تعداد موشک‌ها را افزایش داده‌ایم.

پرنده کرار قابلیت درگیری با چه پرنده‌هایی را دارد؟

از کرار برای درگیری با هر هدفی که در برد و ارتفاع درگیری عملیاتی آن قرار گیرد می‌توان استفاده کرد

تعریف اولیه‌ای که برای این پرنده مطرح شده، بحث مقابله با پرنده‌های پرسه زن و پرنده‌های مهاجم با و بدون سرنشین بوده است، در این حوزه هر هدفی که در برد و ارتفاع درگیری عملیاتی آن قرار بگیرد می‌توان از پرنده کرار بر علیه آن و طی یک عملیات غافلگیرانه استفاده کرد.

پرنده کرار به عنوان یک پرنده کاملاً چابک، نیاز به یک منطقه عملیاتی خاص ندارد و هر کجا که نیاز شبکه یکپارچه پدافند هوایی باشد می‌توانیم از این پرنده مجهز به موشک هوا به هوا استفاده کنیم و محدودیت‌هایی مرتبط با باند و منطقه جغرافیایی خاص وجود ندارد.

با توجه به اینکه پدافند هوایی ارتش در عرصه پهپاد پیشگام بوده است، وضعیت امروز پهپادی این نیرو به چه شکل است؟ آیا توان رقابت و مقابله با تهدیدات در این عرصه را دارد؟

پیشینه استفاده از پهپاد در نیروی پدافند هوایی به دوران هشت سال دفاع مقدس باز می‌گردد. ما از پهپاد با توجه به نیاز خودمان به شکل‌های متفاوت استفاده می‌کردیم، سامانه‌های دفاعی دشمن را مشغول می‌کردیم و یا با استفاده از پهپاد مأموریت‌های اختصاصی انجام می‌دادیم.

محدودیتی در ساخت و به کارگیری انواع پهپاد نداریم

در این حوزه چون تکنولوژی و دانش ساخت پهپاد، در نیروی پدافند هوایی، شرکت‌های دانش بنیان و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح وجود دارد، محدودیتی در ساخت و به کارگیری پرنده‌های پهپاد نداریم. از طرفی استفاده از پهپاد بنا به مأموریت سازمانی است، شاید استفاده از پهپاد در نیروی زمینی و نیروی هوایی و نیروی دریایی به شکل دیگری باشد اما در حوزه پدافند هوایی تعریف خاص خود را دارد. پهپاد کرار یا طرح رسول مجهز به موشک هوا به هوا، با توجه به نیاز مأموریتی نیروی پدافند هوایی استفاده می‌شود.

به دنبال به کارگیری پهپاد مجهز به رادار هستیم تا از پهپادها به عنوان یک رادار هواپایه استفاده کنیم

امروز ما به دنبال به کارگیری پهپاد مجهز به رادار هستیم تا از پهپادها به عنوان یک رادار هواپایه استفاده کنیم و در حال انتقال ظرفیت‌های اپتیک بر روی پهپاد هستیم. همچنین از پهپاد به عنوان یک رله ارتباطی و پرنده‌ای که در حوزه جنگ و دفاع الکترونیک به ما کمک کنند، استفاده می‌شود.

به لطف الهی امروز پیشرفت‌های بسیار خوبی در بخش‌های پهپاد با توجه به نیاز پدافند هوایی انجام شده و به زودی نیز خبرهای خوبی در ارتباط با به کارگیری پهپاد با تنوع مأموریتی، توسط فرماندهان عالی رتبه رسانه‌ای خواهد شد.

با توجه به اینکه سامانه‌های موشکی و پدافندی می‌توانند مورد حمله و تهاجم پهپادها قرار بگیرند، در حوزه دفاع از سامانه‌ها در برابر پهپاد وضعیت نیروی پدافند به چه شکل است؟

یکی از تهدیداتی که برای سامانه‌های پدافندی اعم از راداری، درگیری و … وجود دارد؛ بحث دفاع از خود است.

"وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح نیز ظرفیت‌های ویژه‌ای را به سازمان‌های نیازمند ارائه می‌دهد.وی تصریح می‌دارد که لیزر و استفاده از آن در پدافند هوایی یک مقوله ویژه است"یک زمان، دفاع از خود، در حوزه جنگالی و سیگنالی است و باید در حوزه جنگ الکترونیک از خود دفاع کند که با توجه به این موضوع یکسری قابلیت‌های ویژه‌ای در همه سامانه‌های پدافندی ما وجود دارد. اما زمانی هم، سامانه‌های پدافندی در مقابل تهدید گرم قرار می‌گیرند و باید امکاناتی در اختیار داشته باشند که بتواند در مقابل این گونه تهدید از خود دفاع کنند.