از خشم تا هیاهو ؛ بررسی کارنامه وزرا و مدیران دولت روحانی در فوتبال

گروه ورزش فردا: کارنامه مدیران دولت روحانی در ورزش و به طور خاص فوتبال کشور را با توجه به تحولات این دوره ۷ ساله می توان به دو بخش اصلی در بازه زمانی وزارت محمود گودرزی وزیر سابق و مسعود سلطانی فر وزیر فعلی ورزش تقسیم کرد. وزرایی که اگرچه به عنوان متولیان کلان امور ورزش و جوانان شناخته می شوند اما عملا نقش تعیین کننده ای در سرنوشت فوتبال ملی و باشگاهی ایران طی سال های گذشته داشته اند.
"دولت تدبیر و امید در زمینه ورزش نمی‌خواهد تصدی‌گری داشته باشد بلکه باید پشتیبان باشد." این شاید مهمترین شعار انتخاباتی حسن روحانی در حوزه ورزش تلقی می شود که مصداق و نمود عینی آن می بایست در فوتبال دیده می شد و البته نشد.

وزیر علیه فوتبال

محمود گودرزی وزیر سابق ورزش و جوانان در دولت اول حسن روحانی را باید از وزاری پاکدست دولت وی دانست. یک استاد دانشگاه تربیت بدنی به عنوان وزیر مرتبط و متخصص در این حوزه مورد اعتماد مجلس قرار گرفت. گودرزی علیرغم عملکرد نسبتا خوب در برخی حوزه ها به دلیل تعلق ویژه به رشته های ورزشی قدرتی و سنتی از جمله کشتی به عنوان یکی از مخالفان جدی فوتبال و یا به نوعی رواج سرمایه داری در فوتبال شناخته
می شد.
علنی کردن قیمت قرارداد بازیکنان و مربیان در باشگاههای وابسته به وزارت ورزش و در ادامه قطع کمک های دولتی ازجمله اقدامات انقلابی گودرزی در فوتبال بود. با این وجود نقد او به شرایط موجود، فوتبال در زمان خودش حاشیه های بزرگ و کم سابقه ای ایجاد کرد.
گودرزی شاید به فوتبال علاقمند نبود اما وزارتخانه او به دخالت در امور فوتبال مثل دولت های قبل علاقه چشمگیری نشان می دادند.

"یک استاد دانشگاه تربیت بدنی به عنوان وزیر مرتبط و متخصص در این حوزه مورد اعتماد مجلس قرار گرفت"به ویژه مدیران دولت احمدی نژاد که کاملا عیان در فوتبال ورود کردند. اختلافات مستمر وی با علی کفاشیان رئیس وقت فدراسیون فوتبال در خصوص همکاری با کارلوس کی روش و حتی چیدن مدیران میانی این فدراسیون با نظر مستقیم وزارتخانه نشان می داد وزارتخانه او بر خلاف نظر فیفا اعتقادی به ضرورت استقلال فدراسیون و عدم دخالت دولت در فوتبال ندارد.
این موضوع یکی از عواملی بود که موجب شد فشار افکار عمومی پایه های صندلی وزارت گودرزی را سست کند و در نهایت کار وزیر ورزش دولت روحانی در پاییز سال ۹۵ به پایان رسید.

دخالت مستقیم در امور دو باشگاه

وزارتخانه گودرزی علاوه بر برخی تصمیم های نادرست و غیر کارشناسی در موضوعات مرتبط با فوتبال و فدراسیون مربوطه در سرنوشت دو باشگاه پرسپولیس و استقلال هم اتفاقات تلخی را رقم زد.
دوران وزارت او همراه بود با برخی اتفاق های تلخ در تاریخ باشگاه پرسپولیس از جمله ماجرای برکناری یکباره علی دایی و قدرت گرفتن برخی مدیران نزدیک به گودرزی از جمله منتقمی، سیاسی و یا علی اکبر طاهری. سرنوشت تلخ "سیاسی" ازجمله سیاه ترین بخش های کارنامه وزارتخانه به شمار
می رفت ، مدیری که بدون سبقه روشن در فوتبال عملا در پرسپولیس کودتا کرد و مدتی بعد به جرم برخی تخلفات تحت تعقیب قرار گرفت. سرخ پوشان در این مقطع بدترین فصل خود را تجربه می کردند تا اینکه با ورود برانکو ایوانکوویچ بعد از حمید درخشان خطر سقوط را پشت سر گذاشتند و البته با ورود طاهری که از دوستان قدیمی گودرزی بود پس از سال ها عنوان قهرمانی لیگ را با مربی کروات جشن گرفتند. دوران مدیریت طاهری هرچند با موفقیت های درخشانی همراه بود اما در کنار آن ، اتفاقات تلخی همچون قراردادهای زیانبار با دو بازیکن اوکراینی و بدهی های سنگینی را رقم زد که تبعات ناشی از آن باشگاه پرسپولیس را گرفتار چالش اقتصادی ساخت.

هر چند با وجود این انتقادها به طاهری، برخی دوران او را شروع درآمدزایی در پرسپولیس
می دانند.
شاخصه مدیریت گودرزی در دو باشگاه دولتی حتی در بعضی از کرسی های مدیریتی فدراسیون فوتبال اعتماد به مدیران قدیمی و تکیه بر مدیران آشنا بود. حمایت از مدیریت منتقمی ، سیاسی ، طاهری، افشارزاده ، اسدی و حتی افتخاری نشان می داد وزیر وقت ورزش نتوانست انقلابی در مدیریت ایجاد کند و راه را برای مدیران جوان در ورزش بگشاید.
حاصل این دوران به جز موفقیت های مقطعی برای پرسپولیس ، بدهی های سنگینی بود که هر دو باشگاه را دچار محرومیت های بی سابقه نقل و انتقالاتی کرد.
گودرزی شهرت داشت به عدم رواداری در مقابل مخالفین . او در تقابل با مخالفین که منجر به برخی برخوردهای دور از شان وزارت ورزش و فدراسیون فوتبال خصوصا در ماجرای مخالفت با فعالیت کی روش شد گاهی با خشم رفتار کرد. موضع گیری های تند دو طرف نشان
می داد وزیر وقت ورزش خشم کهنه از توجه همیشگی دولت ها به فوتبال را در این دوران به شکل دیگری آشکار ساخته و حتی برخی از فوتبالی ها معتقد بودند وزارتخانه در این دوران از فوتبال انتقام گرفت. در دوران او که روزگاری از منتقدان مهدی تاج بود، نایب رییس سابق ، رییس شد.

"سرنوشت تلخ "سیاسی" ازجمله سیاه ترین بخش های کارنامه وزارتخانه به شمار می رفت ، مدیری که بدون سبقه روشن در فوتبال عملا در پرسپولیس کودتا کرد و مدتی بعد به جرم برخی تخلفات تحت تعقیب قرار گرفت"گودرزی هیچ گاه درباره شایعه فشار از سوی مقامات ارشد دولتی برای حمایت از تاج سخن صریحی نگفته است.

سلطانی فر؛ هیاهو در ورزش

فصل دوم عملکرد دولت حسن روحانی با مدیریت مسعود سلطانی فر رقم خورد ، وزیری که از جهت تصدی گری در ورزش و خصوصا فوتبال نه تنها ادامه دهنده بلکه مکمل روش های مدیریتی گودرزی بود.
وزارت ورزش بیش از قبل به دخالت مستقیم در امور داخلی فدراسیون ها خصوصا فوتبال علاقه نشان می داد. گرچه در این میان استدلال وزارت ورزش ، پاسخگو بودن این نهاد در دولت و مجلس درباره وضعیت ورزش و فوتبال کشور بود که دخالت وزارتخانه را توجیه می کرد.
کار به جایی رسید که سخنگوی جنجالی وزارت ورزش رسما مواضع شخصی خودش را در قبال سرنوشت فوتبال ملی و آینده تیم ملی رسانه ای می کرد و حتی نام های مورد علاقه خودش و وزیر برای جانشینی کی روش را مطرح می کرد.
برخی می گویند وزارتخانه سلطانی فر در تقابل با سرمربی پرتغالی تیم ملی ادامه دهنده راه گودرزی بود آنچنان که کی روش، او را عامل جدایی خودش از فوتبال ایران دانست. گرچه برخی ورود او به این موضوعات را برای کنترل کی روش لازم می دانستند.
در این دوره البته وزارت تصدی گری مستقیم در امور باشگاهها را نیز ادامه داد خصوصا با توجه به انتخاب پرانتقاد کارگزاران مالی یا اسپانسرهایی که موظف به تامین هزینه های دو باشگاه پرسپولیس و استقلال بودند اما رسانه ها از جزئیات قابل توجه و سوال برانگیزی در خصوص نحوه تعامل این شرکت ها با دو باشگاه شناخته شده فوتبال ایران سخن گفتند و ادعاهایی کردند که باید توسط مدیران باشگاه ها پاسخ داده شود تا ابعاد آن کاملا روشن شود.
برخی رسانه ها و أشخاص اما از ورود مستقیم وزارتخانه در امور جزئی باشگاهها سخن گفتند. ادعای برخی رسانه ها در خصوص عزل و نصب مدیران بخش های مختلف دو باشگاه ادامه داشت.

این ادعا البته نیازمند شفافیت کامل از جانب مدعیان و وزارت ورزش است. در کنار این موضوع عدم ثبات مدیریتی هم از جمله اصلی ترین انتقادها است.
وزارت ورزش در تصدی گری، شعارهای دولت روحانی را جلو نبرد گرچه در این میان ، خود روحانی هم چندان در حوزه ورزش سخن نگفت.
ثبات مدیریت هم از جمله موضوعاتی بود که همچون چهار سال اول در دولت دوم روحانی هم در فوتبال دولتی ایران نایاب شد.
ادامه انتصابات سوال برانگیز در مدیریت پرسپولیس و استقلال موجب شد اشخاص گمنام و ناشناخته دیگری هم مدتی هرچند کوتاه عنوان سرپرست یا مدیرعامل را در این دو باشگاه تجربه کنند. از جمله این موارد می توان به نام خلیل زاده یا رسول پناه سرپرست فعلی باشگاه پرسپولیس اشاره کرد که برخی اهالی فوتبال او را با سمت دندانپزشک شخصی وزیر ورزش معرفی می کنند. گذشته از صحت یا عدم صحت این ادعا، این فرد و افراد مشابه دیگری در ساختار مدیریتی دو باشگاه منصوب شدند که سابقه زیاد و تجربه قابل قبولی در حوزه ورزش و فوتبال نداشته اند.

روزهای تلخ فوتبال

انتصاب های سوال برانگیز در باشگاهها ، تنظیم نشدن رابطه با فدراسیون، روزهای تلخی برای فوتبال ملی وباشگاهی ایران را در دوره دولت دوم حسن روحانی رقم زد.

"او در تقابل با مخالفین که منجر به برخی برخوردهای دور از شان وزارت ورزش و فدراسیون فوتبال خصوصا در ماجرای مخالفت با فعالیت کی روش شد گاهی با خشم رفتار کرد"البته در این میان نباید از ناکارآمدی و مدیریت بد در فدراسیون گذشت و تمام تقصیرها را متوجه یک نهاد دانست. درگیری دو باشگاه در پرونده های متعدد مالی ازجمله بدهی به شفر، کالدرون و برانکو همچنین ماجرای برکناری کی روش در تیم ملی و انتخاب ویلموتس با قرارداد ۸ میلیون یورویی که فوتبال ایران را می تواند در آستانه ورشکستگی مطلق قرار دهد حاصل نگرش های نادرست و تصدی گری های غیرمنطقی است که قرار بود در دولت روحانی تکرار نشود که بخشی از آن به فدراسیون فوتبال مربوط می شود.
مهدی تاج عامل اصلی انعقاد قرارداد مارک ویلموتس، وزیر را به ارائه مشورت در انتخاب این مربی بلژیکی متهم کرد و حتی بر این نکته تاکید داشت که بخش هایی از قرارداد با نظر مسعود سلطانی فر تنظیم شده ، مسئله ای که ورود روشن وزارت ورزش در جزئی ترین موضوعات مرتبط با فعالیت های فدراسیون فوتبال را نشان می داد. گرچه خود تاج مشورت وزیر درباره قرارداد ویلموتس را مفید و موثر دانست.
وقتی کارلوس کی روش، وزیر ورزش را عامل جدایی خودش در تیم ملی دانست ، مهدی تاج، وزیر را به عنوان عامل تاثیرگذار در انتخاب ویلموتس معرفی کرد ، نزدیکان برانکو، وزارتخانه را به عنوان یکی از عوامل موثر در جدایی مربی کروات معرفی کردند و حتی وینفرد شفر یا فرهاد مجیدی از تصمیمات وزارت ورزش در مدیریت باشگاه استقلال انتقاد کردند.

البته همچنان انتظار می رود که سلطانی فر به این انتقادها پاسخ دهد تا افکارعمومی پاسخ سوال های خود را بگیرد. منتقدان وزارت ورزش تصدی مستقیم فدراسیون و این دو باشگاه را اولویت اصلی وزارت می دانند و می گویند که رئیس، دبیرکل یا مدیرعامل باشگاه های استقلال و پرسپولیس از استقلال کافی برخوردار نیستند. البته در این میان موافقان عملکرد سلطانی فر معتقدند که استقلال و پرسپولیس بدون بودجه دولتی أداره شدند و خود به درآمدزایی رسیدند و از این نقاط مثبت وزیر ورزش به عنوان رییس مجمع دو باشگاه است. همین گروه تعلق گرفتن ٣٠ درصد از حق پخش به ورزش کشور در بودجه سال ٩٩ را از اقدامات موثر سلطانی فر می دانند. البته این پاسخ ها چندان به کم شدن انتقادها از او منجر نشده است.

"در کنار این موضوع عدم ثبات مدیریتی هم از جمله اصلی ترین انتقادها است.وزارت ورزش در تصدی گری، شعارهای دولت روحانی را جلو نبرد گرچه در این میان ، خود روحانی هم چندان در حوزه ورزش سخن نگفت"

ابهام در اجرای وعده خصوصی سازی

آخرین وعده وزارت ورزش که قرار است در سال ۱۳۹۹ اجرایی شود واگذاری دو باشگاه از طریق بورس است اما با توجه به آنکه در سالیان گذشته سوالاتی در انتصاب مدیران دو باشگاه و حتی کارگزاران و حامیان مالی وجود داشته، این نگرانی به شکل جدی وجود دارد که پروسه واگذاری نیز سرنوشتی مشابه با مدیریت سال های اخیر داشته باشد و آنچه از دو باشگاه پرطرفدار پایتخت در پایان این دوران باقی می ماند، مجموعه هایی است بدهکار که با توجه به وضعیت اقتصادی کشور و سیر صعودی قیمت ارز توان پرداخت بدهی های سنگین باقیمانده را نخواهند داشت. البته در این میان برخی به تمجید از ورود وزارتخانه به موضوع خصوصی شدن این دو باشگاه
می پردازند.
مردم منتظرند که ورزش از وضع فعلی که در ٧ سال گذشته وجود داشته رهایی یابد و فوتبال دوباره روزهای خوبش را ببیند. آنچه در این میان می توان به عنوان نقد اصلی به مدیریت ورزش در ٧ سال گذشته مورد توجه قرار داد، نبود چشم انداز پیشرفت در ورزش کشور و به خصوص فوتبال است که موجب روزمرگی و هیاهو در مدیریت ورزش کشور شده است.