ذبیح‌الله مجاهد: زن‌های افغانستان در خانه‌ بمانند

چرخشی آشکار در مواضع طالبان نسبت به زنان؛ آن هم پس از ادعاهای متفاوت و میانه‌روانه در روزهای نخست. سخنگوی طالبان از زنان افغانستان خواست در خانه‌ها بمانند تا از خطرات احتمالی مصون باشند. ذبیح‌الله مجاهد دلیل این فراخوان را "پیشگیری از سوءرفتارها" و ناآزمودگی شبه‌نظامیان در نحوه برخورد با زنان عنوان کرد.

نیویورک تایمز به نقل از این سخنگو نوشت: «نیروهای ما تازه‌کار هستند و آموزش چندانی ندیده‌اند. ما نگرانیم آنها زنان را اذیت و آزار کنند و خدای نکرده به انها آسیب برسانند.»

این سخنان که می‌توانند تهدیدی علیه زنان و تاییدی بر خشونت‌ نیروهای طالبان تلقی شوند، در تضاد آشکار با ادعاهای پیشین اسبامگرایان قرار دارند. آنها گفته بودند که زن‌ها نباید نگران شغل و تحصیل باشند و حق خروج از خانه به تنهایی را نیز خواهند داشت.

ذبیح‌الله مجاهد که به عنوان وزیر فرهنگ طالبان معرفی شده، در اولین کنفرانس مطبوعاتی خود اعلام کرده بود که حقوق زنان، تحصیل، کار و فعالیت اقتصادی آنها در چارچوب شرع محترم خواهد بود.

در دوران پنج ساله سیطره طالبان بر افغانستان در فاصله سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱، زن‌ها از آموزش یا مشارکت اجتماعی و اقتصادی محروم بودند و برای هر کاری در اجتماع، ملزم بودند یک همراه مذکر ولو یک پسر بچه در کنار خود داشته باشند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در حال حاضر در کابل، هم‌چنان زن‌ها بدون برقع و به تنهایی به خیابان می‌آیند و مدارس دخترانه در ولایات مختلف هم کماکان باز هستند. ذبیح‌الله مجاهد تاکید کرده که خانه نشینی زنان، جنبه موقتی و حمایتی دارد اما توصیه صریح او می‌تواند مهر تاییدی بر تردید و بدبینی نسبت به تغییر رویکردهای طالبان باشد. آنها مدعی شده‌اند که در سیاست‌های قبلی خود تجدیدنظر کرده‌اند اما شواهد زیادی وجود دارند که خوش‌باوری در این زمینه را کم‌رنگ می‌کنند.

طالبان به زنان افغانستان اطمینان داده که کاری به آنها نداشته باشد اما کمتر کسی کارنامه سیاه آنها را فراموش کرده است. در کارنامه طالبان فهرست طویلی از باید و نبایدها برای زنان و دختران وجود دارد. مدرسه رفتن، کار کردن، شنیدن موسیقی، پوشیدن صندل و بیرون رفتن از خانه بدون یک مرد جزو ممنوعیت‌هاست. ازدواج اجباری، پوشیدن برقع، شلاق در ملاءعام و سنگسار نیز در شمار مقررات.

دیده‌بان حقوق بشر با مرور رویدادهای قبلی افغانستان، یادآوری کرده که طالبان در دوره قبلی حاکمیت بر این کشور نیز از زن‌ها خواست در خانه بمانند تا وضع بهتر شود؛ اما به سرعت مشخص شد که این رویکردی ثابت برای حذف زنان از جامعه است.

هیتر بار، مدیر امور زنان در سازمان دیده‌بان حقوق بشر به نیویورک تایمز گفته است: «آن زمان هم می‌گفتند زنان در خارج خانه تحت خطر قرار دارند و توجیه‌شان این بود که زن‌ها آسیب نبینند. این بار هم می‌توان اطمینان داشت که وضعیت مورد نظر اسلامگرایان هرگز  فرا نخواهد رسید.»

هم‌زمان با ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر نیز، ضمن ادعای رعایت حقوق زنان به خبرگزاری آناتولی گفته است: «زنان حق آموزش، اشتغال، مالکیت و حق انتخاب زندگی خود را دارند. اما وضعیت در یکی دو روز بهتر نمی‌شود. ما فرصت می‌خواهیم.»

محمد نعیم وردک افزوده که که تلاش "اشغالگران" طی ۲۰ سال گذشته برای تغییر باورها و سنت‌های مردم افغانستان ناکام مانده و طالبان کشور را بر اساس اسلام اداره خواهد کرد. خبرگزاری آناتولی به نقل از او نوشت: «در جهان اسلام، هیچ راه واحد و مشخصی از نظر مدیریت و عمل به اسلام وجود ندارد، انتخابات یا راه‌های دیگر هدف نیستند بلکه وسیله هستند.»

پیش از این، وحیدالله هاشمی، فرمانده ارشد طالبان به خبرگزاری رویترز گفته است که وضعیت زنان و حقوق مدنی و قانونی آنها در آینده، از سوی شورای علمای دینی تعیین و تبیین خواهد شد: «علما باید در نهایت در باره تحصیل یا اشتغال زنان تصمیم بگیرند. آنها باید بگویند دختران می‌توانند به مدرسه بروند یا پوشش و لباس‌شان چه باشد.»

• روایت تصویری تباه شدن زندگی زنی پاکستانی در تاخت و تاز طالبان

  زندگی پر از مشقت

  زندگی برای زنان قبایل پاکستان در شرایط عادی نیز به اندازه کافی سخت است. اما وقتی باسوالیها، بیوه‌ای ۵۵ ساله‌ از همین خطه پسر و همسرش را در حملات تروریستی سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ از دست داد زندگی‌اش دردناک‌تر شد. او در غالانائی در ناحیه قبیله‌ای مهمند پاکستان که با افغانستان هم‌مرز است زندگی می‌کند. این منطقه بعد از حمله نیروهای تحت رهبری ‌آمریکا در سال ۲۰۰۱ به‌شدت از سوی شبه‌نظامیان طالبان آسیب دید.

• روایت تصویری تباه شدن زندگی زنی پاکستانی در تاخت و تاز طالبان

  حملاتی‌ از همه طرف

  باسوالیها به دویچه وله گفته است که عمران خان، پسر ارشدش در سن ۲۳ سالگی به ظن کمک به تروریست‌ها توسط یک کمیته محلی ضد طالبان به نام "کمیته صلح" کشته شد. به گفته او، عملیات ارتش پاکستان ‌توانست آرامشی نسبی در این منطقه برقرار کند اما قدرت گرفتن دوباره طالبان افغانستان همزمان با عقب‌نشینی نیروهای ناتو به کابوسی برای او تبدیل شده است.

• روایت تصویری تباه شدن زندگی زنی پاکستانی در تاخت و تاز طالبان

  موج خشونت

  باسوالیها به دویچه وله گفت، یک سال بعد عبدالغفران، همسرش را از دست داد. همسر او هنگامی که برای دریافت غرامت کشته شدن پسرش در ۶ دسامبر سال ۲۰۱۰ به یک ساختمان دولتی مراجعه کرده بود بر اثر حمله دو بمب‌گذار انتحاری کشته شد. تعداد زیادی در این حمله جان خود را از دست دادند. این زن پاکستانی می‌گوید، زندگی در نواحی قبیله‌ای بدون وجود همسر و پسر ارشد خیلی سخت و پرخطر است.

• روایت تصویری تباه شدن زندگی زنی پاکستانی در تاخت و تاز طالبان

  "امیدم را از دست ندادم"

  باسوالیها همواره در تلاش است، مخارج زندگی‌اش را تأمین کند. روستای او فاقد امکانات اولیه‌ مانند گاز، برق و اینترنت است. با این همه مرگ پسر و همسر باعث نشد که او امیدش را از دست بدهد. او نمی‌خواست با مقرری ناچیز دولت که ۱۰هزار روپیه در ماه (۵۳ یورو/ ۶۲ دلار) بود زندگی کند. این مستمری در سال ۲۰۱۴ قطع شد.

• روایت تصویری تباه شدن زندگی زنی پاکستانی در تاخت و تاز طالبان

  گذران زندگی با خیاطی

  باسوالیها می‌خواهد فرزندانش از آموزش مناسب برخوردار شوند. او به دویچه وله می‌گوید: «آسان نبود. زمانی رسید که فکر کردم زندگی‌ام بی‌حاصل است و نمی‌توانم در این جامعه زنده بمانم.» او افزود که زنان حتی اجازه ندارند به تنهایی وارد بازار محلی مهمند شوند. این زن خیاطی را تنها چاره خود خوانده و می‌گوید، برای دوخت یک پیراهن زنانه بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ روپیه مزد می‌گیرد.

• روایت تصویری تباه شدن زندگی زنی پاکستانی در تاخت و تاز طالبان

  همراهی اجباری مردان

  باسوالیها می‌گوید: «بعد از مرگ شوهرم شروع به پخت نان کردم و دختران کوچکم نان‌ها را در جاده اصلی منطقه می‌فروختند.» بعد دخترها کمی‌ بزرگ‌تر شدند و به این دلیل که حضور آن‌ها در خیابان‌ها "بد" تلقی می‌شد دیگر نمی‌توانستند نان بفروشند. از این زمان بود که او شروع به دوخت لحاف و پتو کرد و آن‌ها را به مردم محلی فروخت. اما بدون مشایعت یک مرد، خواه‌ نوجوان و خواه‌ مسن‌تر نمی‌توانست به بازار برود.

• روایت تصویری تباه شدن زندگی زنی پاکستانی در تاخت و تاز طالبان

  نگرانی از خشونت‌های بیش‌تر

  هزاران خانواده در مناطق قبیله‌ای در شمال و شمال غرب پاکستان قربانی خشونت افراط‌گرایان شده‌اند. عبدالرزاق، شوهرخواهر باسوالیها می‌گوید، روز کشته شدن عبدالغفران در حمله طالبان را به‌خوبی به یاد می‌آورد. او ابراز امیدواری می‌کند که مناطق قبیله‌ای دوباره به جولانگاه آشوب و خشونت تبدیل نشود.