تصویر دستنویس متن اولین فراخوان به قیام از سوی امام (ره) / ماجرای سیلی «آقا روح‌الله» به صورت اشغالگر حجره‌ها

کتاب «الف لام خمینی» به قلم هدایت‌الله بهبودی، زندگی‌نامه امام خمینی (ره) از بدو تولد تا روز پیروزی انقلاب اسلامی است. این کتاب در سال‌های گذشته منتشر شد و مورد استقبال علاقه‌مندان به بازار کتاب و تاریخ انقلاب اسلامی قرار گرفت.

این کتاب شامل بخش‌هایی همچون «خاندان»، «پا در میدان مبارزه»، «زندان»، «تبعید»، «هجرت» و «بازگشت» است که نویسنده در این بخش‌ها به بازخوانی زندگی امام خمینی در دوران رضاشاه، تحصیل و تدریس در حوزه علمیه قم، مبارزه با رژیم پهلوی، آغاز نهضت اسلامی در سال ۴۲، تبعید به ترکیه و عراق، حضور در کشور فرانسه و روزهای منتهی به پیروزی انقلاب پرداخته است.

بهبودی در ابتدای این کتاب نوشته است: «محدوده کار من در این کتاب، اسناد و مدارک بوده‌اند... در نوشتن کتاب با دو دشواری روبرو بودم؛ اول کمبود منابع از پیشینه صاحب ترجمه تا سال ۱۳۴۱ ش و دوم فراوانی منابع از این سال تا ۱۳۵۷ ش. در بخش اول، زبان اسناد چندان گویا نیست، چراکه شخصیت ما، تمام وقت در کار پیمایش علوم فقهی، عرفانی و فلسفی است؛ یا درس می‌خواند، درس می‌داد، یا آموخته‌هایش را به قالب کتاب درمی‌آورد و یا سر در مطالعات علمی خود داشت.»

به مناسبت فرارسیدن سالگرد ارتحال امام خمینی (ره) و قیام پانزدهم خرداد بخش‌هایی از این کتاب را در ادامه می‌خوانید:

یکی از کارهایی که در مورد سال‌های ابتدایی ورود آقا روح‌الله به حوزه علمیه قم نقل شده، اقدام او در بیرون راندن افراد نایاب از حجره‌های مدارس علمیه است. اشاره شد که پیش از ورود حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی به قم، دوره‌ای که بی‌رونقی علمی بر حوزه علمیه قم حاکم بود، حجره‌های مدارس فیضیه و دارالشفا تبدیل به انبار دکان‌های اطراف حرم حضرت معصومه سلام الله علیها و یا مسکن افراد معتاد و ناشناس شده بود.

با افزایش محصلان علوم دینی و استقرارشان در این مدارس، برخی حجره‌ها در اختیار آنان قرار گرفت، اما ساکنین بعضی اتاق‌ها مقاومت کرده و از تخلیه آن خودداری نمودند.آن زمان مدارس یاد شده ساماندهی و مدیریت درستی نداشت. گویا این موضوع خاطر آیت‌الله موسس را مکدر کرده بود. گفته شده، وقتی این خبر به گوش آقا روح‌الله می‌رسد، خود را به

آن زمان مدارس یاد شده ساماندهی و مدیریت درستی نداشت. گویا این موضوع خاطر آیت‌الله موسس را مکدر کرده بود. گفته شده، وقتی این خبر به گوش آقا روح‌الله می‌رسد، خود را به حیاط مدرسه می‌رساند.

آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی در سال ۱۳۰۱ حوزه علمیه قم را حیاتی مجدد بخشید و به همین دلیل او را آیت‌الله موسس نیز می‌نامند.

چند نفر از طلبه‌ها را صدا می‌زند؛ عبایش را کنار می‌گذارد؛ به حجره‌های اشغال شده می‌رود؛ با عتاب از اشغالگران می‌خواهد اتاق‌ها را خالی کنند؛ خود نیز اسباب آن‌ها را بیرون می‌ریزد؛ حجره‌ها را تحویل طلبه‌ها می‌دهد.

گویا یک سیلی هم به گوش گنده‌ترین آن‌ها می‌زند. گفته شده یکی از پادوهای متولی‌باشی که هم معمم بود و هم قوی‌هیکل، با این اقدام مخالفت می‌کند. مخالفت او با جسارتی به آیت‌الله حائری یزدی همراه می‌شود. آقا روح‌الله یک سیلی روانه گوش این پادو می‌کند و به وسیله دیگر طلبه‌هایی که به کمک او آمده بودند، از دست آن غول معمم نجات می‌یابد.

مقاومت برای دفاع از هویت حوزه‌های علمیه

اداره معارف قم در سال ۱۳۱۳ موظف شد نام مدرسان حوزه علمیه این شهر را تهیه کرده و به وزارت معارف اطلاع دهد. فهرستی ۲۲ نفره، به ضمیمه شماره طلاب، نام مدارس دایر و تعداد مدرسان هر مدرسه آماده شد. «آقای حاج آقا روح‌الله خمینی» در ردیف شانزدهم صورت اسامی مدرسان نوشته شده بود.

اجبار طلاب به دادن امتحان از نخستین ماه‌های سال ۱۳۰۸ شروع شده بود. بنا به گفته شاهدان، وزارت معارف در آزمون‌گیری رفتاری غیرمتعارف داشت. پرسش‌هایی از طلاب می‌شد که از علوم معمول حوزه‌ای نبود؛ از تاریخ، جغرافیا، ریاضی و زبان انگلیسی سوالاتی طرح می‌شد.

حاج آقا روح‌الله در این زمان یکی از ممتحنین حوزه علمیه قم بود. ماموری که از تهران برای ابلاغ مواد امتحانی به قم آمده بود، درصدد ملاقات با اعضای هیات ممتحنه بود. گویا آقای خمینی علاقه‌ای به حضور در این جلسه نداشت و به دیگرانی که قرار بود در آن شرکت کنند، گفت: «شما آقایان در آن جلسه حاضر نشوید {و اگر می‌خواهید حاضر شوید بگویید ما در اینجا قال الصادق (ع) می‌خوانیم... شما راجع به قال الصادق (ع) هر سوالی دارید بپرسید تا ما جواب بدهیم.. ما مخالف زبان خارجه نیستیم، منتها مُدرس بیاورید اینجا تا آن را به طلبه‌ها یاد بدهد.»

امام خمینی (ره) در دوره جوانی

بیشتر بخوانید :

• با خاطراتی از امام خمینی(ره) / می‌خواهید از من رضاشاه درست کنید؟‏