از نبرد برلین تا قرن تحقیر؛ شوروی چگونه جهان را دستخوش تغییر کرد؟

از نبرد برلین تا قرن تحقیر؛ شوروی چگونه جهان را دستخوش تغییر کرد؟
خبرگزاری مهر

به گزارش خبرگزاری مهر، اسپوتنیک در یکصدمین سالروز شکل‌گیری اتحاد جماهیر شوروی، در گزارشی جذاب به تاثیر چشمگیر ۷۰ ساله این کشور در پهنه جهان پرداخت. جفری رابرتس، پرفسور تاریخ در دانشگاه کالج کورک ایرلند و یکی از پژوهشگران پیشرو در تاریخ دیپلماتیک و نظامی شوروی، می‌گوید: (روسیه) نخستین کشور سوسیالیست جهان بود؛ نظامی بر پایه مالکیت دولتی، برنامه‌ریزی کشوری، رفاه اجتماعی و مساوات‌خواهی.

وی ادامه می‌دهد: این کشور نشان داد که چنین نظامی اوتوپیا (مدینه فاضله) نیست بلکه یک امکان عملی است؛ در واقع، نظام شوروی در مقاطعی این تهدید را متوجه اکثر کشورهای پیشرفته کاپیتالیست کرد که ممکن است از لحاظ اقتصادی از آنها پیشی بگیرد. بلشویک‌ها در ایجاد یک قدرت صنعتی جهانی موفق عمل کردند؛ قدرتی که آلمان نازی را شکست داد و سپس آمریکا را در جریان جنگ سرد، متوقف کرد: نظامی که قدرت نظامی، اقتصادی، علمی، فناوری و فرهنگی را بنا نهاد که شاکله قدرت روسیه معاصر را تشکیل می‌دهد.

اتحاد جماهیر شوروی پس از پایان جنگ داخلی روسیه (۱۹۱۸ تا ۱۹۲۲) و مداخله خارجی متعاقب آن، تشکیل شد. روسیه، اوکراین، بلاروس و جمهوری فدراتیو سوسیالیستی قفقاز جنوبی شوروی در ۳۰ دسامبر ۱۹۲۲، به یک کشور متحد با یک نهاد سیاسی واحد در مسکو، تبدیل شدند.

سایر جمهوری‌های شوروی که سابق بر آن بخشی از امپراتوری روسیه بودند، در سال‌های بعد به اتحاد جماهیر شوروی ملحق شدند. شوروی کنترل قلمرو امپراتوری روسیه که تا سال ۱۹۱۷ جمع‌آوری شده بود را به دست گرفت.

کشور نوپای شوروی در فضایی به شدت رقابتی و خصمانه شکل گرفت. کشورهای غربی تا سال‌ها از به رسمیت شناختن آن خودداری کردند. همانطور که یک مورخ کانادایی در سال ۲۰۱۵ به اسپوتنیک گفت، «سردمداران اروپایی و آمریکایی از همان روز اول به‌دنبال سرنگونی دولت شوروی بودند، زیرا شوروی جایگزینی برای کاپیتالسیم و هژمونی غربی معرفی کرده بود.»

کشورهای غربی، «جنبش سفید ضدشوروی» را تامین مالی و تسلیحاتی و نیروهای نظامی قابل توجهی را برای براندازی شوروی در جریان جنگ داخلی به این کشور اعزام کرده و جنگ اقتصادی گسترده‌ای را علیه مسکو به راه انداختند.

با این حال، شوروی ظرف ۳۰ سال نخست پیدایش، پیشرفت و رشد تولید صنعتی خود را حدود ۱۳ برابر افزایش داد. تا زمان جنگ جهانی دوم، ۹ هزار شرکت و کارخانه صنعتی بزرگ در شوروی احداث شد. صنایع جدید از همان ابتدا شکل گرفت که از جمله آنها می‌توان به ساخت ماشین ابزار، تراکتور، صنایع شیمیایی و هواپیماسازی اشاره کرد.

مالکیت اشتراکی شوروی، تجددگرایی و مکانیزه شدن نیروی کار بخش کشاورزی را تضمین کرد، تامین زنجیره‌های غذایی در سراسر کشور را بهبود بخشید و مشکل قحطی را برطرف ساخت؛ قحطی که از آغاز قرن نوزدهم، روسیه را در دام خود گرفتار کرده بود. همچنین ذخایر غذایی راهبردی نیز در این کشور ایجاد شد.

علاوه بر این، شوروی از طریق توسعه برابری جنسیتی، اصلاحات اجتماعی گسترده‌ای را اعمال و از هشت ساعت کاری در روز و مرخصی سالانه برای همه شهروندانش اطمینان حاصل کرد و علاوه بر این، حق تحصیل عمومی و حرفه‌ای به صورت رایگان و حق کار و مراقبت‌های بهداشتی رایگان برای تمام شهروندان محقق و تثبیت شد.

برخی از این اصلاحات برای نخستین بار در تاریخ اجرایی شد. وقتی پای سیاست خارجی شوروی به میان بیاید، به سختی می‌توان درباره مشارکت و کمک این کشور به استعمارزدایی جهان، اغراق «نکرد.»

مردم خاورمیانه، آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین با شوروی همکاری کرده و در عوض کمک‌های بشردوستانه و نظامی از مسکو دریافت کردند. مضاف بر تمام این‌ها، این شوروی بود که در سال‌های ۱۹۲۰ تا ۱۹۲۲، به مصطفی کمال آتاتورک، رهبر ترکیه برای مقابله با پیشروی مداخله‌گران یونان، انگلیس، فرانسه و ایتالیا کمک کرد.

در نتیجه، بنای ۱۱ متری جمهوری (یادبود جمهوریت) در میدان تقسیم استانبول، شمایل سمیون آرالوف، سفیر جمهوری فدراتیو سوسیالیستی روسیه شوروی در آنکارا و در جریان جنگ استقلال ترکیه را درست پشت سر آتاتورک به تصویر کشید. همچنین تصویر دو تن از افسران عالیرتبه شوروی به نام‌های کلیمنت وروشیلوف و میخائیل فرونزه نیز در استانبول به نمایش درآمد. این بنا برای گرامیداشت شکل‌گیری جمهوری ترکیه در سال ۱۹۲۳ ساخته شد.

شوروی به همین شکل به چین کمک کرد تا به «قرن تحقیر» پایان دهد؛ اصطلاحی که در چین برای توضیح دوران مداخله و انقیاد قدرت‌های غربی و ژاپن حدفاصل سال‌های ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۹ در امور دودمان کینگ و جمهوری چین استفاده می‌شود. اتحاد جماهیر شوروی همچنین از تلاش‌های حزب کمونیست چین و بنیانگذاری جمهوری خلق چین حمایت کرد.

ملاقات سربازان آمریکایی و شوروی در شهر تورگاو آلمان

منبع خبر: خبرگزاری مهر

اخبار مرتبط: از نبرد برلین تا قرن تحقیر؛ شوروی چگونه جهان را دستخوش تغییر کرد؟