پاسخ به ابهامات درباره فیلمهای فجر/تحریم مخاطب مهم است نه سینماگر

خبرگزاری مهر - گروه هنر- زهرا منصوری: حالا کمتر از یک هفته به آغاز مهمترین رویداد سینمایی کشور زمان باقی است و هر چه به زمان برگزاری این رویداد نزدیک‌تر می‌شویم طبیعتاً تنور اخبار و واکنش‌ها نسبت به فیلم‌های راه‌یافته به این دوره از جشنواره هم گرم‌تر می‌شود.

پس از اعلام فهرست رسمی ۲۴ فیلم حاضر در بخش اصلی جشنواره چهل‌ویکم، نکات و ابهاماتی درباره این ترکیب در فضای رسانه‌ای مطرح شد که رفع آن‌ها نیاز به توضیحات رسمی داشت، به همین بهانه سراغ محمدحسین نیرومند رفتیم که علاوه‌بر عضویت در هیأت انتخاب این دوره از جشنواره حکم مشاوره سینمایی از وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی هم دارد و از این جایگاه هم دیدگاه‌هایش درباره جشنواره امسال و تأثیرش بر سینمای ایران می‌توانست شنیدنی باشد.

آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گفتگویی صریح با محمدحسین نیرومند درباره فرآیند انتخاب فیلم‌ها و البته شرایط برگزاری یکی از متفاوت‌ترین دوره‌های جشنواره فیلم فجر است.

* خیلی صریح از مهمترین ابهام و انتقاد مطرح شده در فضای رسانه‌ای شروع کنیم؛ با توجه به انتشار فهرست نهایی ۲۴ فیلم حاضر در جشنواره امسال به‌عنوان یکی از اعضای هیأت انتخاب فکر نمی‌کنید وزن چهره‌های شناخته‌شده در این دوره کمتر است و با تعداد زیادی از اسامی گمنام در این دوره مواجهیم؟ این اتفاق را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

این مسئله بیش از آنکه به رویکرد فیلمسازان صاحب نام برای شرکت یا عدم شرکت در جشنواره فجر مرتبط باشد به مسئله تولید طی یک سال منتهی به جشنواره فجر امسال مربوط است تا آنجا که من مطلعم تقریباً همه آن‌هایی که حتی احتمال رسیدن فیلمشان به جشنواره فجر را می‌دادند، ثبت‌نام کردند و تا آخرین روزها برای رساندن فیلمشان تلاش کردند. البته این اتفاقات می‌تواند فرصت برای دیده شدن افرادی ایجاد کند که شما به آن‌ها گمنام می‌گویید.

همه چهره‌های شناخته شده روزی گمنام بوده‌اند. گرچه من منکر رونق‌بخشی چهره‌ها به جشنواره نمی‌شوم، ولی فکر می‌کنم برای یک جشنواره هنری و تخصصی مانند جشنواره فجر اثر باکیفیت از چهره‌های گمنام بر آثار متوسط چهره‌ها ترجیح دارد.

* نظرتان درباره تعداد بالای فیلم‌هایی که با سرمایه‌گذاری نهادهای دولتی به تولید رسیده‌اند و به فیلم‌های ارگانی معروفند، در این دوره از جشنواره چیست؟

در پاسخ به این سوال باید به چند نکته توجه کرد. همانطور که خدمتتان عرض شد مدت‌ها است که وضعیت فروش فیلم‌ها در اکران چندان خوب نیست. از طرفی حوادث و اتفاقات اخیر نیز این مشکل را تشدید کرد.

"البته این اتفاقات می‌تواند فرصت برای دیده شدن افرادی ایجاد کند که شما به آن‌ها گمنام می‌گویید.همه چهره‌های شناخته شده روزی گمنام بوده‌اند"طبیعتاً در چنین وضعی سرمایه‌گذار رغبت چندانی به تولید فیلم نشان نمی‌دهد. از سوی دیگر تولید فیلم در ایران بسیار گران شده است. متوسط هزینه تولید یک فیلم حدود ۱۰ میلیارد تومان است. یک فیلم باید در اکران حداقل ۳۰ میلیارد فروش کند که هزینه تولید آن برگردد. این در شرایطی است که تورم چنین افسارگسیخته نباشد.

در چنین شرایطی امکان ساخت فیلم و به ویژه فیلم‌های خوب برای بخش خصوصی کاهش یافته است.

سازمان سینمایی از ابتدای سال حتی قبل از حوادث اخیر بنا بر ارزیابی که از وضعیت نگران‌کننده تولید فیلم داشت آستین بالا زد و در بنیاد فارابی با جذب مشارکت از نهادهای دولتی و نیز درگیر ساختن بخش خصوصی پیگیری ساخت تعدادی فیلم را که اکثر آنها در جشنواره امسال حضور دارند را کلید زد. اما هدف سازمان سینمایی تنها تولید فیلم نبود بلکه سازمان خود را در قبال بیکاری دست‌اندرکاران فیلم و سینما مسئول می‌دانست. در تولید این فیلم‌ها هزاران نفر از اهالی سینما مشارکت داشته‌اند.

بد نیست بدانید که در چهار دوره گذشته جشنواره فجر میانگین آثاری که شما آن‌ها را ارگانی می‌دانید، بیش از ۵۰ درصد فیلم‌های بخش سودای سیمرغ را به خود اختصاص می‌داده‌اند بنابراین تقریباً این رویه همیشگی تولیدات سینمایی ایران در همه سال‌های گذشته بوده است

تقریباً اکثر ۲۴ فیلم جشنواره با کمک بخش خصوصی و تولید آن هم طبیعتاً توسط اهالی سینما انجام شده است. به نظرم قشنگ نیست با معرفی این فیلم‌ها به عنوان فیلم ارگانی نقش اصلی تولیدکنندگان آن را خدشه‌دار کنیم. با این حال بد نیست بدانید که در چهار دوره گذشته جشنواره فجر میانگین آثاری که شما آن‌ها را ارگانی می‌دانید، بیش از ۵۰ درصد فیلم‌های بخش سودای سیمرغ را به خود اختصاص می‌داده‌اند بنابراین تقریباً این رویه همیشگی تولیدات سینمایی ایران در همه سال‌های گذشته بوده است.

* شائبه‌ای به‌وجود آمده است که برخی فیلم‌ها با پروانه ساخت ویدئویی به تولید رسیده‌اند و طبق آیین‌نامه جشنواره نباید در بخش سودای سیمرغ پذیرفته می‌شدند؛ مانند فیلم «هفت بهار نارنج» که طبق اطلاعات سایت سازمان سینمایی پروانه آن به‌صورت ویدئویی و با عنوان «هفت» صادر شده بود.

"همانطور که خدمتتان عرض شد مدت‌ها است که وضعیت فروش فیلم‌ها در اکران چندان خوب نیست"چه توضیحی درباره پذیرش آن وجود دارد؟

این شائبه درباره فیلمی که نام بردید غلط است و فیلم مذکور دارای پروانه سینمایی بوده و حدود دو ماه قبل برای این فیلم پروانه نمایش سینمایی هم صادر شده است. ضمناً در خصوص موضوعی که مطرح کردید باید عرض کنم یک روال معمول در سازمان سینمایی است که سال‌هاست انجام می‌گیرد و آن اینکه برخی از فیلم‌هایی که پروانه ویدئویی دارند از اداره کل نظارت و ارزشیابی درخواست می‌کنند تا فیلمشان در شورایی که به این منظور طراحی شده بازبینی شود.

کار این شورا این است که اگر فیلمی از این دست را واجد کیفیت فنی و هنری لازم بداند به آن پروانه سینمایی می‌دهد. بنابراین آثار متقاضی در شورای مخصوص بازبینی شدند که از آن میان فکر می‌کنم ۴ یا ۵ فیلم شایسته معرفی به هیات انتخاب تشخیص داده شدند و از این میان دو فیلم که واجد مولفه‌های سینمایی بود مجوز حضور در بخش سودای سیمرغ را دریافت کرد.

* علیرضا معتمدی پیش‌تر عنوان کرده بود که فیلمش به دلیل حضور در جشنواره‌های خارجی به لحاظ قانونی امکان حضور در فجر را ندارد، با توجه به اینکه در دوره‌های گذشته فجر فیلم‌های بسیاری به همین دلیل امکان حضور در جشنواره را نداشته‌اند، چگونه این فیلم در ترکیب فیلم‌های جشنواره قرار گرفته است؟

متاسفانه من اطلاع دقیقی از این مسئله ندارم. خوب است این سوال را با دوستان روابط عمومی جشنواره فجر مطرح کنید.

* بلافاصله پس از انتشار فهرست فیلم‌ها کیومرث پوراحمد با انتشار متنی از حضور در جشنواره انصراف داد و احتمال واکنش مشابه از سوی چهره‌های دیگر هم وجود دارد؛ به‌عنوان یکی از مدیران سینمایی چه واکنشی به این تصمیم‌ها دارید و اساساً آیا از نظر قانونی، فیلم‌ها از این مرحله به بعد امکان انصراف و کناره‌گیری دارند؟

بنده مدیر سینمایی نیستم بنابراین تصمیمی هم نمی‌توانم در این زمینه بگیرم! اما تا آنجا که مطلعم فیلم‌ها توسط تهیه‌کنندگان که مسئولیت اصلی فیلم‌ها را بر عهده دارند برای شرکت در جشنواره ثبت‌نام می‌کنند. هنگام ثبت‌نام از تهیه کنندگان تعهد کتبی گرفته می‌شود که پس از اعلام اسامی سودای سیمرغ حق انصراف و کنارگیری از جشنواره را ندارند.

از ابتدا تهیه‌کنندگان با این شرط در جشنواره شرکت می‌کنند. این شرط تقریباً در آیین نامه همه دوره‌های جشنواره بوده است.