ایران در فهرست سیاه FATF؛ منابع بلوکه شده ایران در ایتالیا آزاد شده اما دسترسی به آنها ممکن نیست

 ایران در فهرست سیاه FATF؛ منابع بلوکه شده ایران در ایتالیا آزاد شده اما دسترسی به آنها ممکن نیست

معاون حقوقی و امور مجلس بانک مرکزی قرار داشتن ایران در فهرست سیاه FATF و پیرو آن نداشتن روابط کارگزاری بانکی را علت عدم امکان دسترسی به پول‌های بلوکه شده ایران در کشورهای دیگر دانسته است. سید ابراهیم رئیسی معروف به «قاضی مرگ» و «آیت‌الله اعدام» و رئیس گزینش شده جمهوری اسلامی برای دولت سیزدهم هنوز موضع رسمی و آشکار درباره سیاست دولت آینده در رابطه با لوایح مقابله با پولشویی اعلام نکرده است.

به نوشته کیهان لندن، امیرحسین طیبی‌فرد معاون حقوقی و امور مجلس بانک مرکزی در گفتگویی درباره اقدامات این نهاد برای رفع توقیف اموال ایران در بانک های اروپایی گفته که ۶ میلیارد دلار ایران که در بانک مرکزی ایتالیا بلوکه شده بود، آزاد شده و این مبلغ دیگر در توقیف نیست اما به‌دلیل تحریم‌ها و اجرا نشدن توصیه‌های FATF و پیرو آن نداشتن روابط کارگزاری بانکی، این مبالغ فعلاً قابلیت انتقال به کشور را ندارند.

امیرحسین طیبی‌فرد افزوده که «در زمان صدور دستور توقیف اموال به مبلغ ۶ میلیارد دلار در ایتالیا، چنین مبلغی در حساب‌های بانک مرکزی در ایتالیا وجود نداشت ولی تأیید همین رأی در دادگاه‌های بالاتر می‌توانست منجر به اخراج بانک مرکزی از فعالیت‌های پولی در اروپا و عدم‌امکان برقراری روابط کارگزاری بانکی در آن قاره باشد که بسیار زیانبار و خطرناک بود.»

در توضیح معاون حقوق و امور مجلس بانک مرکزی آمده که «به موازات صدور دستور توقیف دارایی ایران در لوکزامبورگ، ورثه قربانیان حادثه ۱۱ سپتا‌مبر در سال ۲۰۱۸، با مراجعه به دادگاه ایتا‌لیا و استناد به رای دادگاه آمریکایی، موفق شدند دستور توقیف دارایی‌های بانک مرکزی به مبلغ ۶ میلیارد دلار را تحصیل کنند. با توجه به تاثیر اولیه‌ رای دادگاه‌های آمریکایی بر قضات دادگاه ایتا‌لیا، دستور توقیف اولیه اموال بانک به گونه‌ای صادر شده بود که خود دلالت بر ایراد اتهامات متعددی به دولت و بانک مرکزی ایران داشت چنانکه ایران را به نقض فاحش حقوق بشر و حقوق بین‌الملل و بانک مرکزی را نیز متهم به تامین مالی تروریسم کرده بود.»

بر اساس گزارش دنیای اقتصاد اما به نظر می‌رسد رقم کامل این وجود ۹.۴ میلیارد دلار باشد: «بعد از صدور رای دادگاه آمریکایی در پرونده پیترسون به محکومیت دولت و بانک مرکزی ایران (به اتهام دست داشتن دولت ایران در حادثه انفجار مقر تفنگداران آمریکایی در بیروت در سال ۱۹۸۳)، در سال ۲۰۱۲ میلادی، قانونی در آمریکا به تصویب رسید و موجب اجرای رای دادگاه آمریکایی شد و به این ترتیب، مبلغ ۸/ ۱ میلیارد دلار دارایی بانک مرکزی که در اختیار کلی‌یراستریم قرار داشت، توقیف و توسط آمریکا مصادره شد. البته برای محکومیت دولت آمریکا و استرداد مبلغ مزبور، دعوایی نزد دیوان بین‌المللی دادگستری مطرح شد که پس از مرحله احراز صلاحیت، پرونده مزبور تحت رسیدگی دیوان قرار دارد. علاوه‌بر این، در اجرای آرای صادره از دادگاه‌های آمریکا به نفع ورثه قربانیان حادثه یازدهم سپتا‌مبر و به اتهام دست‌داشتن دولت ایران و بانک مرکزی در حادثه مزبور، دادگاه‌های لوکزامبورگ و ایتا‌لیا نیز به درخواست طرف آمریکایی دستور توقیف دارایی‌های بانک مرکزی به ترتیب معادل ۶/ ۱ و ۶ میلیارد دلار را صادر کردند.»

محدودیت‌های ایجاد شده برای تجارت و تبادلات مالی خارجی به دلیل قرار داشتن ایران در فهرست سیاه FATF پیشتر نیز بارها از سوی فعالان و کارشناسان اقتصادی مطرح شده بود.

"البته برای محکومیت دولت آمریکا و استرداد مبلغ مزبور، دعوایی نزد دیوان بین‌المللی دادگستری مطرح شد که پس از مرحله احراز صلاحیت، پرونده مزبور تحت رسیدگی دیوان قرار دارد"فعالان تجاری تأکید کرده بودند که در صورت ماندن ایران در فهرست سیاه FATF حتی لغو تحریم‌ها نمی‌تواند سبب افزایش درآمدهای ارزی و ایجاد گشایش اقتصادی شود.

مرتضی افقه کارشناس مسائل اقتصادی پس از مشخص شدن نتایج سیزدهمین انتخابات ریاست جمهوری گفته که «احیای برجام و رفع تحریم‌ها نیاز امروز اقتصاد ایران است و بدون حل این موضوع وضعیت اقتصادی هیچ تغییری پیدا نخواهد کرد. در داخل نیز باید تکلیف FATF مشخص شود، در صورتی که در لیست سیاه FATF قرار داشته باشیم، مبادلات بانکی نمی‌تواند انجام شود و پول فروش نفت نیز به داخل کشور نمی‌آید.»

علی‌اکبر فرازی سفیر پیشین ایران در رومانی امروز پنجشنبه دهم تیرماه در گفتگو با روزنامه آرمان ملی گفته است: «باید هر چه زودتر و یک بار برای همیشه مشخص کنیم قصد عضویت در FATF را داریم یا خیر. امروز عدم‌تصویب این لوایح برای ما مشکلاتی را ایجاد کرده است. رئیس جدید بانک مرکزی نیز روز گذشته منصوب شده و امید است مــدیریت جدید بانک مرکـزی درایـن خصـــوص اقدامات جدی انجام دهد و دست‌اندرکاران را مجاب کند این لوایح تصویب شود. باید حساسیت موضوع درک و برای مقامات عالی‌رتبه تبیین شـود.

ایــن احتـمال نیز وجود دارد که تصویب این لوایح به دولت سیزدهم برسد. این اهمیت ندارد که آیا دولت سیزدهم ظرفیت تصویب این لوایح را دارد یا نه یا اینکه تمایلی به این کار دارد یا خیر. مهم این است که تصویب این لوایح یک ضرورت است. یا باید طبق مقررات مالی عمل کرد یا باید تاوان آن را داد. امید است این لوایح تصویب شود.»

مسعود پزشکیان نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی و نامزد اصلاح‌طلب رد صلاحیت شده در سیزدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری اسلامی با کنایه به سیدابراهیم رئیسی و هوادارانش گفته «آنها که ادعا کردند مشکل مسکن و سوء مدیریت هست و سفره مردم رنگی نیست، گفتند که برجام و FATF بد است؛ خب این‌ دو مورد را حل نکنند و با طرف‌های مقابل هم دعوا کنند و مشکلات کشور را حل کنند، ببینند شدنی است؟ امکان ندارد که چنین امری محقق شود.

"رئیس جدید بانک مرکزی نیز روز گذشته منصوب شده و امید است مــدیریت جدید بانک مرکـزی درایـن خصـــوص اقدامات جدی انجام دهد و دست‌اندرکاران را مجاب کند این لوایح تصویب شود"آنها که می‌گفتند برجام و اف‌ای‌اتی‌اف بد است، حالا سفره مردم را رنگین کنند.»

با اینهمه بسیاری معتقدند سیدابراهیم رئیسی نگاه مثبتی به تصویب لوایح مبارزه با پولشویی نخواهد داشت. برخی دیگر از تحلیلگران نیز معتقدند در شرایط اضطرار دیدگاه‌ها تغییر می‌کند. از جمله قاسم محبعلی تحلیلگر ارشد مسائل منطقه و مدیرکل سابق اداره خاورمیانه وزارت امور خارجه در گفتگو با «امتداد» گفته که «رئیسی و اطرافیان او مواضع اعلامی نهاد میدان را تکرار کرده و مواضع خودشان، فاقد یک نظریه و پلن سیاسی تعریف شده هستند. اصولا، جریانات محافظه‌کار، فاقد نظریه و استراتژی بوده و در مقابل تحولات تا زمانی مقاومت می‌کنند که تحولات بر آنها تحمیل شود. الان هم، نه در مورد احیای برنامه هسته‌ای، نه در مورد FATF و نه در مورد سایر مسائل سیاست خارجی، یکسری تصمیم از پیش تعیین شده وجود ندارد.

بلکه آنها رفتار را تا زمانی که به مانع جدی برنخورده، ادامه می‌دهند و هر زمان به مانع خورد، آن را عوض می‌کنند.»

قاسم محبعلی افزوده که «درباره FATF، همان کسانی که خودشان اپوزیسیون بوده و مواضع نهادهای میدانی را تکرار می‌کردند، امروز مواضع دیگری در این باره مطرح می‌کنند. از این رو نمی‌توان گفت که یک نظریه از پیش تعیین شده وجود داشته و رفتار آنها روزمره بوده و بر اساس شرایط روز تصمیم می‌گیرند.»
 
فیلمها و خبرهای بیشتر در کانال تلگرام پیک ایران