انتخابات ترکیه؛ هدا-پار؛ متحد جنجالی کرد اسلامگرای اردوغان که زنان و سکولارها را در ترکیه نگران میکنند
بی بی سی فارسی
انتخابات ترکیه؛ هدا-پار؛ متحد جنجالی کرد اسلامگرای اردوغان که زنان و سکولارها را در ترکیه نگران میکنند
- چائول قصاباوغلو
- بیبیسی
منبع تصویر،
Getty Images
ضد سکولار و طرفدار حکومتی هستند که به خواست خدا بر اراده مردم اولویت میدهد و معتقدند نقش زنان در جامعه با تعریف سنتی نقشهای جنسیتی، باید منحصر به مادر و همسر بودن باشد.
اینها هواداران حزب مطالبه آزاد (هدا-پار)، متحد اسلامگرای کرد سنی حزب حاکم عدالت و توسعه هستند.
این حزب چهار نامزد دارد که برای تصدی کرسی پارلمان در فهرستهای عدالت و توسعه در استانبول، مرسین و شهرهای اکثراً کرد باتمان و غازیانتپه رقابت میکنند.
برای اولین بار در تاریخ احتمال دارد که حزب با حداقل یک کرسی وارد پارلمان شود.
هر چند هدا-پار حزبی نسبتاً کوچک است که عمدتاً برای اسلامگرایان کرد جذاب است، نفوذ بالقوه آنها در سیاست ترکیه و اهداف بنیادگرای آنها هماکنون یکی از موضوعات متعددی است که اپوزیسیون برای حمله به حزب حاکم عدالت و توسعه از آنها استفاده میکند.Skip مطالب پیشنهادی and continue reading
مطالب پیشنهادی
- بازگشت رئیسجمهور ترکیه به کارزار انتخاباتی، پس از چند روز بیماری
- آیا کلید پیروزی در انتخابات ترکیه دست رأی اولیها و زنان است؟
- نامزدهای ریاستجمهوری ترکیه کیستند؟
- انتخابات ترکیه؛ رقیب رئیس جمهوری وعده صلح و دموکراسی میدهد
End of مطالب پیشنهادی
ریشههای این حزب در سازمانهایی مرتبط با حزبالله ترکیه، یک گروه مبارزه اسلامگرای کرد تندرو است (که نباید با حزبالله لبنان اشتباه گرفته شود) و مسئول هزاران قتل سنگدلانه، شکنجه و آدمربایی در اواخر دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ است. حزبی که علیه پ ک ک و سازمانهای اسلامگرای لیبرال جنگیده است.
منبع تصویر،
Getty Images
توضیح تصویر،
رجب طیب اردوغان و زکریا یاپیچی اوغلو، رهبر حزب مطالبه آزاد
رها رهاویاوغلو، رئیس مرکز مطالعات کردی در شهر دیار بکر در جنوب شرق ترکیه میگوید: «حزبالله ترکیه در اواخر دهه ۱۹۷۰ با الهام از انقلاب اسلامی ایران شکل گرفت.»
برنامهای که در آن مهمانان برنامه به پرسشهای چالشی مربوط به جامعه امروز پاسخ میدهند
پادکست
پایان پادکست
این گروه ستیزهجوی اسلامگرا تا اوایل دهه ۲۰۰۰ به مبارزه مسلحانه ادامه داد. ترور غفار اوکان، مامور مهم پلیس در دیاربکر در سال ۲۰۰۱ باعث موجی از دستگیریهای اعضای این حزب شد و این گروه در نهایت از آن زمان زیرزمینی شد.
«این گروه اسلامگرا و هوادارانش دنبال راههایی برای ابراز نظرشان در چارچوبی قانونی میگشتند. ابتدا، سازمانهایی غیردولتی تأسیس کردند که برایشان کافی نبود چون نظارت دولت بر این سازمانها قوی بود.
"ابتدا، سازمانهایی غیردولتی تأسیس کردند که برایشان کافی نبود چون نظارت دولت بر این سازمانها قوی بود"در نتیجه سراغ ایجاد یک حزب سیاسی رفتند.»
چنین بود که حزب هدا-پار در سال ۲۰۱۲ متولد شد.
در آستانه انتخابات مهم آتی، مقامات هدا-پار هر گونه ارتباط با این گروه را انکار میکنند.
سرکان رمانلی که سخنگوی این حزب و همچنین نامزد پارلمان برای شهر باتمان است میگوید: «ما از این اتهامات دیگر خسته شدهایم.»
او با خودداری از آوردن اسم گروه اضافه کرد: «ما هیچ ارتباطی با هیچ سازمان تروریستی نداریم.»
منتقدان باور دارند که این حزب هنوز ارتباطهایی با گروه ستیزهجوی بدنام حزبالله دارد.
برین سونمز یک نویسنده اسلامگرای فمینیست میگوید: «اینکه این حزب ارتباطهایش را با حزبالله قطع کرده باشد جای شبهه دارد. آنها هیچ وقت حزبالله را سازمانی تروریستی نخواندهاند.»
احزاب مخالف نیز متقاعد نشدهاند.
توضیح تصویر،
برین سونمز یک نویسنده اسلامگرای فمینیست میگوید: «اینکه حزب هدا پار ارتباطهایش را با حزبالله قطع کرده باشد جای شبهه دارد»
اخیراً، اکرم اماماغلو، شهردار استانبول که در صورت برنده شدن ائتلاف احزاب مخالف معاون رئیسجمهور خواهد شد، در جریان یکی از راهپیماییهایاش در روز ۷ ماه مه، ویدیویی از ارتباطهای ادعایی حزب مطالبه آزاد با حزبالله به همراه تصاویری از فجایع و قتلهای آنها نشان داد. اماماوغلو در سخنرانی برای جمعیت فهرستی از قتلهایی را که این گروه مرتکب شده ذکر کرد و از رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه به خاطر تشکیل ائتلافی با آنها انتقاد کرد.
به گفته رهاویاوغلو، صاحبنظر مطالعات کردی، «حزب عدالت و توسعه با ایجاد میثاقی با محافظهکاران به سوی این انتخابات میرود. و هدا-پار یکی از اعضای وفادار این میثاق محافظهکاری است. محبوبیت حزب عدالت و توسعه در مناطق جنوب شرقی اکثرا کردنشین بسیار پایین است و نمیتوانند آنگونه که میل دارند فعالانه عمل کنند.
هدا-پار خون تازهای در رگهای حزب عدالت و توسعه است تا آراء کردهای محافظهکار را جلب کند.»
احزاب دیگر درون ائتلاف مردم به رهبری اردوغان شامل حزب حرکت ملیگرا راست افراطی، حزب اتحاد بزرگ راست افراطی محافظهگرا و حزب رفاه نو است.
یکی از ارکان مهم این پیمان محافظهکارانه، تعریف نقش زنان در جامعه بر اساس ارزشهای سنتی خانواده است.
شنای جوشکون، رئیس کمیته امور زنان هدا-پار در باتمان میگوید: «خدا دو جنس مرد و زن را آفریده است که وجود بیولوژیک و فیزیولوژیکشان با هم فرق دارد [...] ما به مساوات میان مرد و زن اعتقاد نداریم.»
شنای جوشکون میافزاید که: بنا به اهداف این حزب، «نقش زن این است که همسر و مادری آرمانی باشد و نباید از ما انتظار داشت که به دگرباشان در ترکیه احترام بگذاریم. این خلاف عقاید ماست.»
منتقدان اهداف این حزب سیاسی را برای ترکیهای مترقی نگرانکننده میدانند.
برین سونمز نویسنده فمینیست میگوید: «آنها نه فقط به برابری زن و مرد اعتقاد ندارند که زن را مایه فتنه هم میبینند.»
یکی از قربانیان حزب اسلامگرای ستیزهجوی حزبالله، کونسا کورش بود. این زن فمینیست برجسته مسلمان در سال ۱۹۹۹ به دست این گروه به خاطر عقاید لیبرالاش درباره اسلام ربوده شد و به طرز سنگدلانهای شکنجه و سپس کشته شد.
سونمز با مقایسه رویکرد حزبالله و هدا-پار به زنان میگوید: «دلیل اینکه فمینیسم اسلامگرا در ترکیه از اواخر دهه ۱۹۹۰ پیشرفت کندی تا امروز داشته است، ترور کونسا کورش بوده است. آنها زنان را تهدید میکنند.»
اهداف ضدسکولار هم یک از پایههای دیگر این پیمان محافظهکارانه است که دولت عدالت و توسعه با هدا-پار شکل داده است.
قانون اساسی فعلی ترکیه یک قانون اساسی سکولار است و کشور هیچ دین رسمی ندارد. جدایی دولت از دین یکی از مؤلفههای مهم این کشور و قانون اساسی آن است.
اعضای پارلمان هنگام انتخاب، سوگندی رسمی یاد میکنند که حاکمیت مطلق مردم و جمهوری دموکراتیک سکولار را حفظ کنند.
این چیزی نیست که هدا-پار به آن اعتقاد داشته باشد.
توضیح تصویر،
شنای جوشکون، رئیس کمیته امور زنان هدا-پار در باتمان میگوید:«ما به مساوات میان مرد و زن اعتقاد نداریم»
وقتی میپرسند که در ترکیه حاکمیت با چه کسی است «با خدا یا با ملت»، سرکان رمانلی سخنگوی هدا-پار پاسخ میدهد: «حاکمیت همیشه از آن خداست.
"محبوبیت حزب عدالت و توسعه در مناطق جنوب شرقی اکثرا کردنشین بسیار پایین است و نمیتوانند آنگونه که میل دارند فعالانه عمل کنند"ولی البته ما ملت حکمرانی خواهیم کرد. هر چند اطمینان حاصل خواهیم کرد که تصمیمهایی که ما میگیریم خلاف اراده خدا نباشد.»
احزاب اپوزوسیون رابطه این حزب با ایران را نیز زیر سؤال میبرند. انور آیدین یکی از نامزدهای فهرست مخالفان در استانبول در رشته توییتی ادعا کرد که این حزب با سازمانهایی در ایران ارتباط دارد، بدون اینکه شواهدی مشخص ارایه دهد.
در پاسخ به پرسشی درباره حفظ ارتباط با ایران در صورت انتخاب شدن، سرکان رمانلی سخنگوی این حزب گفت: «همه کشورهای اسلامگرا برادر ما هستند از جمله ایران، افغانستان، مصر، شیعه سنی مهم نیست. نظر دادن درباره امور داخلی یک کشور واحد درست نیست. ما معتقدیم همه مسلمانها باید از حیث اقتصادی، سیاسی و نظامی متحد شوند.»
و موقعی که سؤال شد آیا با هیچ سازمانی در ایران ارتباط دارند، سخنگوی هدا-پار به سادگی گفت: «نه.»
برای منتقدان سکولار حزب عدالت و توسعه و هدا-پار، بیانیههای ضدسکولار این حزب و ادعاهایی درباره ارتباطشان با حزبالله نگرانکننده است.
برین سونمز میگوید: «فکر نمیکنم حزبی که آشکارا قانون اساسی و حقوق بشر را نقض میکند باید جایی در پارلمان داشته باشد.»
- سلین گیریت
- بیبیسی
منبع تصویر، Getty Images
رای دهندگان زن بیش از نیمی از رای دهندگان را تشکیل میدهند
پریت به بیبیسی میگوید: «اگر رجب طیب اردوغان دوباره پیروز شود، زندگی برای همه ما یک کابوس خواهد بود.»
او یکی از دانشجویان دانشگاه معتبر بغازیچی ترکیه است که به انتصاب رئیس دانشگاه حامی دولت اعتراض کرده بود. این جوان ۲۳ ساله، بازداشت شده و ۹۴ روز زندانی بود. او نزدیک به دو ماه را در سلول انفرادی گذراند و به یک سال و نیم حبس تعلیقی محکوم شد.
پریت قبلا فقط یک بار رأی داده است و دوستانش سوده و امرو که هر دو ۲۰ ساله هستند برای اولین بار رأی میدهند. هیچ کدام از آنها رهبر دیگری جز آقای اردوغان نمیشناسند.
منبع تصویر، Getty Images
اکثر کسانی که برای اولین بار رای میدهند، پس از به قدرت رسیدن اردوغان در سال ۲۰۰۳ متولد شدهاند
امرو میگوید که با توجه به افزایش اخیر تورم که در حال حاضر طبق آمار رسمی ۴۴ درصد است، زندگی برای جوانان در ترکیه به طور فزایندهای دشوار شده است.
او میگوید: «شما نمیتوانید فقط تحصیل کنید، باید تمام وقت کار کنید تا بتوانید امرار معاش کنید.»
پریت، سوده و امرو تصمیم گرفتهاند در انتخابات آتی به کاندیدای مخالفان رای دهند
ترکیه در ۱۴ مه انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری را برگزار میکند و انتظار میرود رقابت بسیار فشرده باشد.
رئیسجمهور رجب طیب اردوغان که از سال ۲۰۰۳ - ابتدا به عنوان نخستوزیر و سپس به عنوان رئیسجمهور - در قدرت بوده است، قرار است با بزرگترین چالش خود، کمال قلیچداراوغلو، نامزد اصلی بلوک اپوزیسیون روبرو شود، که بسیاری او را نقطه مقابل آقای اردوغان از هر حیث میدانند.
کلید پیروزی در دستان نزدیک به پنج میلیون رأیاولی است که تقریباً ۸ درصد از رأیدهندگان را تشکیل میدهند. بسیاری میگویند که آنها بزرگترین گروه رأیدهندگان مردد هستند.
منبع تصویر، Getty Images
طرفداران اردوغان
برای صالح ۲۰ ساله، انتخاب روشنتر از این نمیتوانست باشد. او میگوید: «من فکر میکنم رجب طیب اردوغان یک رهبر کاریزماتیک است، داشتن چنین کاریزمایی در سیاست ترکیه مهم است.»
او معتقد است که آقای اردوغان میتواند روی دستاوردهای گذشتهاش حساب کند و بر همان اساس جلو برود.
او میگوید: «سرمایهگذاریها ادامه خواهند داشت. قبلا مشکلاتی در تامین انرژی وجود داشت و ترکیه از نظر نظامی به کشورهای دیگر وابسته بود. اما اکنون ما در حال تولید خودرو، پهپاد و هواپیماهای خود هستیم. آقای اردوغان همه مشکلات ما را حل کرد.»
همه نامزدهای ریاست جمهوری در حال تلاش بودهاند تا رأیدهندگان جوان را جذب خود کنند.
آقای اردوغان تأکید ویژهای بر پیشرفتهای دفاعی و فناوری داشته است، در حالی که آقای قلیچداراوغلو به جوانان وعده آزادیهای بیشتر و چشمانداز شغلی بهتر را میدهد.
اما گیزم که ۲۰ ساله است، میگوید که این آقای اردوغان است که آزادیها را در ترکیه بهبود بخشیده است.
منبع تصویر، Getty Images
کمال قلیچداراوغلو، نامزد اصلی بلوک اپوزیسیون و سلوی، همسرش در میان جوانان محبوبیت دارند
او میگوید: «اکنون هرکسی آزاد است هر کاری که دوست دارد انجام دهد. این اپوزیسیون بودند که آزادیها را چندین دهه پیش محدود کردند. دخترانی که مانند من روسری به سر دارند اجازه ورود به دانشگاهها را نداشتند.»
یکی از اصلاحات مهم آقای اردوغان لغو ممنوعیت چند دههای حجاب در دانشگاهها و خدمات دولتی بود.
گیزم میگوید: «اگر امروز در این کشور معلمان، پزشکان، مهندسانی داریم که روسری بر سر دارند، همه اینها به لطف آزادیهایی است که آقای اردوغان داده است. اگر او نبود، هنوز به نام سکولاریسم تحت ظلم قرار میگرفتیم.»
آقای قلیچداراوغلو سال گذشته لایحهای را برای تضمین حقوق زنان محجبه کارمند دولت به مجلس ارائه کرد. آقای اردوغان در واکنش به این موضوع پیشنهاد داده بود که به جای آن موضوع را به همهپرسی بکشاند. این بحث از آن زمان دیگر پی گرفته نشده است.
دو نامزد دیگر ریاست جمهوری هم در انتخابات شرکت میکنند: محرم اینجه، سیاستمدار چپ میانه ناسیونالیست و سنان اوغان، سیاستمدار ملیگرای راست.
نظرسنجیهای اخیر نشان میدهند که این نامها برای اکثر رأیدهندگان جوان جذاب است و حامیان اصلی اپوزیسیون بیم دارند که آرای آقای قلیچداراوغلو را تضعیف کنند و انتخابات را به دور دوم بکشانند.
هر نامزدی که بیش از نیمی از آرا را کسب کند، پیروز انتخابات ریاست جمهوری خواهد بود. در غیر این صورت، این رقابت دو هفته بعد به دور دوم خواهد رفت.
گیزم که رای اولی است میگوید سپاسگذار آقای اردوغان برای برداشتن ممنوعیت حجاب در مراکز آموزشی است
نحوه تصمیمگیری رأیدهندگان زن نیز در انتخابات آینده بسیار مهم خواهد بود. آنها ۵۰.۶ درصد کل رأیدهندگان را تشکیل میدهند.
بسیاری میگویند که این حمایت زنان محافظهکار بود که آقای اردوغان را دو دهه پیش به قدرت رساند و اکنون این حمایت در حال کاهش است.
تصمیم آقای اردوغان برای خروج ترکیه از کنوانسیون استانبول - یک توافق بینالمللی که برای حمایت از زنان در برابر خشونت خانگی طراحی شده است - بسیاری از زنان را از او دور کرده است و اعتراضات گستردهای را برانگیخته است.
او در گذشته زنانی را که مادر نیستند «نیم زن» خطاب کرده بود، به زنان توصیه کرده بود که حداقل سه فرزند داشته باشند و گفته بود که نمیتوان با زنان و مردان یکسان رفتار کرد.
منبع تصویر، Getty Images
اعتراضاتی در ترکیه برگزار شده است
اتحاد انتخاباتی اخیر او با حزب مطالبه آزاد، یک حزب اسلامگرای افراطی، نگرانیهایی را حتی در میان نمایندگان زن حزب حاکم ایجاد کرده است.
گلسوم کاو یک زن فمینیست میگوید که زنان در زندگی روزمره خود از هر جهت تحت فشار قرار میگیرند.
او میگوید: «آزادیهای آنها محدود شده است، به دلیل پوشیدن شلوارک مورد حمله قرار میگیرند، نوازندگان زن به خاطر نحوه لباس پوشیدنشان تهدید به زندان میشوند و هنرمندان به دلیل انتقاد از یک پرونده تجاوز جنسی محکوم میشوند.»
«این دولت به برابری زن و مرد اعتقادی ندارد. آنها میخواهند زنان در خانه بنشینند و کاری انجام ندهند. اما زنان تغییر کردهاند. آنها ترکیه را نیز تغییر خواهند داد.»
- سلین گیریت
- بیبیسی
منبع تصویر، Getty Images
رای دهندگان زن بیش از نیمی از رای دهندگان را تشکیل میدهند
پریت به بیبیسی میگوید: «اگر رجب طیب اردوغان دوباره پیروز شود، زندگی برای همه ما یک کابوس خواهد بود.»
او یکی از دانشجویان دانشگاه معتبر بغازیچی ترکیه است که به انتصاب رئیس دانشگاه حامی دولت اعتراض کرده بود. این جوان ۲۳ ساله، بازداشت شده و ۹۴ روز زندانی بود. او نزدیک به دو ماه را در سلول انفرادی گذراند و به یک سال و نیم حبس تعلیقی محکوم شد.
پریت قبلا فقط یک بار رأی داده است و دوستانش سوده و امرو که هر دو ۲۰ ساله هستند برای اولین بار رأی میدهند. هیچ کدام از آنها رهبر دیگری جز آقای اردوغان نمیشناسند.
منبع تصویر، Getty Images
اکثر کسانی که برای اولین بار رای میدهند، پس از به قدرت رسیدن اردوغان در سال ۲۰۰۳ متولد شدهاند
امرو میگوید که با توجه به افزایش اخیر تورم که در حال حاضر طبق آمار رسمی ۴۴ درصد است، زندگی برای جوانان در ترکیه به طور فزایندهای دشوار شده است.
او میگوید: «شما نمیتوانید فقط تحصیل کنید، باید تمام وقت کار کنید تا بتوانید امرار معاش کنید.»
پریت، سوده و امرو تصمیم گرفتهاند در انتخابات آتی به کاندیدای مخالفان رای دهند
ترکیه در ۱۴ مه انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری را برگزار میکند و انتظار میرود رقابت بسیار فشرده باشد.
رئیسجمهور رجب طیب اردوغان که از سال ۲۰۰۳ - ابتدا به عنوان نخستوزیر و سپس به عنوان رئیسجمهور - در قدرت بوده است، قرار است با بزرگترین چالش خود، کمال قلیچداراوغلو، نامزد اصلی بلوک اپوزیسیون روبرو شود، که بسیاری او را نقطه مقابل آقای اردوغان از هر حیث میدانند.
کلید پیروزی در دستان نزدیک به پنج میلیون رأیاولی است که تقریباً ۸ درصد از رأیدهندگان را تشکیل میدهند. بسیاری میگویند که آنها بزرگترین گروه رأیدهندگان مردد هستند.
منبع تصویر، Getty Images
طرفداران اردوغان
برای صالح ۲۰ ساله، انتخاب روشنتر از این نمیتوانست باشد. او میگوید: «من فکر میکنم رجب طیب اردوغان یک رهبر کاریزماتیک است، داشتن چنین کاریزمایی در سیاست ترکیه مهم است.»
او معتقد است که آقای اردوغان میتواند روی دستاوردهای گذشتهاش حساب کند و بر همان اساس جلو برود.
او میگوید: «سرمایهگذاریها ادامه خواهند داشت. قبلا مشکلاتی در تامین انرژی وجود داشت و ترکیه از نظر نظامی به کشورهای دیگر وابسته بود. اما اکنون ما در حال تولید خودرو، پهپاد و هواپیماهای خود هستیم. آقای اردوغان همه مشکلات ما را حل کرد.»
همه نامزدهای ریاست جمهوری در حال تلاش بودهاند تا رأیدهندگان جوان را جذب خود کنند.
آقای اردوغان تأکید ویژهای بر پیشرفتهای دفاعی و فناوری داشته است، در حالی که آقای قلیچداراوغلو به جوانان وعده آزادیهای بیشتر و چشمانداز شغلی بهتر را میدهد.
اما گیزم که ۲۰ ساله است، میگوید که این آقای اردوغان است که آزادیها را در ترکیه بهبود بخشیده است.
منبع تصویر، Getty Images
کمال قلیچداراوغلو، نامزد اصلی بلوک اپوزیسیون و سلوی، همسرش در میان جوانان محبوبیت دارند
او میگوید: «اکنون هرکسی آزاد است هر کاری که دوست دارد انجام دهد. این اپوزیسیون بودند که آزادیها را چندین دهه پیش محدود کردند. دخترانی که مانند من روسری به سر دارند اجازه ورود به دانشگاهها را نداشتند.»
یکی از اصلاحات مهم آقای اردوغان لغو ممنوعیت چند دههای حجاب در دانشگاهها و خدمات دولتی بود.
گیزم میگوید: «اگر امروز در این کشور معلمان، پزشکان، مهندسانی داریم که روسری بر سر دارند، همه اینها به لطف آزادیهایی است که آقای اردوغان داده است. اگر او نبود، هنوز به نام سکولاریسم تحت ظلم قرار میگرفتیم.»
آقای قلیچداراوغلو سال گذشته لایحهای را برای تضمین حقوق زنان محجبه کارمند دولت به مجلس ارائه کرد. آقای اردوغان در واکنش به این موضوع پیشنهاد داده بود که به جای آن موضوع را به همهپرسی بکشاند. این بحث از آن زمان دیگر پی گرفته نشده است.
دو نامزد دیگر ریاست جمهوری هم در انتخابات شرکت میکنند: محرم اینجه، سیاستمدار چپ میانه ناسیونالیست و سنان اوغان، سیاستمدار ملیگرای راست.
نظرسنجیهای اخیر نشان میدهند که این نامها برای اکثر رأیدهندگان جوان جذاب است و حامیان اصلی اپوزیسیون بیم دارند که آرای آقای قلیچداراوغلو را تضعیف کنند و انتخابات را به دور دوم بکشانند.
هر نامزدی که بیش از نیمی از آرا را کسب کند، پیروز انتخابات ریاست جمهوری خواهد بود. در غیر این صورت، این رقابت دو هفته بعد به دور دوم خواهد رفت.
گیزم که رای اولی است میگوید سپاسگذار آقای اردوغان برای برداشتن ممنوعیت حجاب در مراکز آموزشی است
نحوه تصمیمگیری رأیدهندگان زن نیز در انتخابات آینده بسیار مهم خواهد بود. آنها ۵۰.۶ درصد کل رأیدهندگان را تشکیل میدهند.
بسیاری میگویند که این حمایت زنان محافظهکار بود که آقای اردوغان را دو دهه پیش به قدرت رساند و اکنون این حمایت در حال کاهش است.
تصمیم آقای اردوغان برای خروج ترکیه از کنوانسیون استانبول - یک توافق بینالمللی که برای حمایت از زنان در برابر خشونت خانگی طراحی شده است - بسیاری از زنان را از او دور کرده است و اعتراضات گستردهای را برانگیخته است.
او در گذشته زنانی را که مادر نیستند «نیم زن» خطاب کرده بود، به زنان توصیه کرده بود که حداقل سه فرزند داشته باشند و گفته بود که نمیتوان با زنان و مردان یکسان رفتار کرد.
منبع تصویر، Getty Images
اعتراضاتی در ترکیه برگزار شده است
اتحاد انتخاباتی اخیر او با حزب مطالبه آزاد، یک حزب اسلامگرای افراطی، نگرانیهایی را حتی در میان نمایندگان زن حزب حاکم ایجاد کرده است.
گلسوم کاو یک زن فمینیست میگوید که زنان در زندگی روزمره خود از هر جهت تحت فشار قرار میگیرند.
او میگوید: «آزادیهای آنها محدود شده است، به دلیل پوشیدن شلوارک مورد حمله قرار میگیرند، نوازندگان زن به خاطر نحوه لباس پوشیدنشان تهدید به زندان میشوند و هنرمندان به دلیل انتقاد از یک پرونده تجاوز جنسی محکوم میشوند.»
«این دولت به برابری زن و مرد اعتقادی ندارد. آنها میخواهند زنان در خانه بنشینند و کاری انجام ندهند. اما زنان تغییر کردهاند. آنها ترکیه را نیز تغییر خواهند داد.»
- چائول قصاباوغلو
- بیبیسی
منبع تصویر، Getty Images
ضد سکولار و طرفدار حکومتی هستند که به خواست خدا بر اراده مردم اولویت میدهد و معتقدند نقش زنان در جامعه با تعریف سنتی نقشهای جنسیتی، باید منحصر به مادر و همسر بودن باشد.
اینها هواداران حزب مطالبه آزاد (هدا-پار)، متحد اسلامگرای کرد سنی حزب حاکم عدالت و توسعه هستند.
این حزب چهار نامزد دارد که برای تصدی کرسی پارلمان در فهرستهای عدالت و توسعه در استانبول، مرسین و شهرهای اکثراً کرد باتمان و غازیانتپه رقابت میکنند.
برای اولین بار در تاریخ احتمال دارد که حزب با حداقل یک کرسی وارد پارلمان شود.
هر چند هدا-پار حزبی نسبتاً کوچک است که عمدتاً برای اسلامگرایان کرد جذاب است، نفوذ بالقوه آنها در سیاست ترکیه و اهداف بنیادگرای آنها هماکنون یکی از موضوعات متعددی است که اپوزیسیون برای حمله به حزب حاکم عدالت و توسعه از آنها استفاده میکند.
ریشههای این حزب در سازمانهایی مرتبط با حزبالله ترکیه، یک گروه مبارزه اسلامگرای کرد تندرو است (که نباید با حزبالله لبنان اشتباه گرفته شود) و مسئول هزاران قتل سنگدلانه، شکنجه و آدمربایی در اواخر دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ است. حزبی که علیه پ ک ک و سازمانهای اسلامگرای لیبرال جنگیده است.
منبع تصویر، Getty Images
رجب طیب اردوغان و زکریا یاپیچی اوغلو، رهبر حزب مطالبه آزاد
رها رهاویاوغلو، رئیس مرکز مطالعات کردی در شهر دیار بکر در جنوب شرق ترکیه میگوید: «حزبالله ترکیه در اواخر دهه ۱۹۷۰ با الهام از انقلاب اسلامی ایران شکل گرفت.»
این گروه ستیزهجوی اسلامگرا تا اوایل دهه ۲۰۰۰ به مبارزه مسلحانه ادامه داد. ترور غفار اوکان، مامور مهم پلیس در دیاربکر در سال ۲۰۰۱ باعث موجی از دستگیریهای اعضای این حزب شد و این گروه در نهایت از آن زمان زیرزمینی شد.
«این گروه اسلامگرا و هوادارانش دنبال راههایی برای ابراز نظرشان در چارچوبی قانونی میگشتند. ابتدا، سازمانهایی غیردولتی تأسیس کردند که برایشان کافی نبود چون نظارت دولت بر این سازمانها قوی بود. در نتیجه سراغ ایجاد یک حزب سیاسی رفتند.»
چنین بود که حزب هدا-پار در سال ۲۰۱۲ متولد شد.
در آستانه انتخابات مهم آتی، مقامات هدا-پار هر گونه ارتباط با این گروه را انکار میکنند.
سرکان رمانلی که سخنگوی این حزب و همچنین نامزد پارلمان برای شهر باتمان است میگوید: «ما از این اتهامات دیگر خسته شدهایم.»
او با خودداری از آوردن اسم گروه اضافه کرد: «ما هیچ ارتباطی با هیچ سازمان تروریستی نداریم.»
منتقدان باور دارند که این حزب هنوز ارتباطهایی با گروه ستیزهجوی بدنام حزبالله دارد.
برین سونمز یک نویسنده اسلامگرای فمینیست میگوید: «اینکه این حزب ارتباطهایش را با حزبالله قطع کرده باشد جای شبهه دارد. آنها هیچ وقت حزبالله را سازمانی تروريستی نخواندهاند.»
احزاب مخالف نیز متقاعد نشدهاند.
برین سونمز یک نویسنده اسلامگرای فمینیست میگوید: «اینکه حزب هدا پار ارتباطهایش را با حزبالله قطع کرده باشد جای شبهه دارد»
اخیراً، اکرم اماماغلو، شهردار استانبول که در صورت برنده شدن ائتلاف احزاب مخالف معاون رئیسجمهور خواهد شد، در جریان یکی از راهپیماییهایاش در روز ۷ ماه مه، ویدیویی از ارتباطهای ادعایی حزب مطالبه آزاد با حزبالله به همراه تصاویری از فجايع و قتلهای آنها نشان داد. اماماوغلو در سخنرانی برای جمعیت فهرستی از قتلهایی را که این گروه مرتکب شده ذکر کرد و از رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه به خاطر تشکیل ائتلافی با آنها انتقاد کرد.
به گفته رهاویاوغلو، صاحبنظر مطالعات کردی، «حزب عدالت و توسعه با ایجاد میثاقی با محافظهکاران به سوی این انتخابات میرود. و هدا-پار یکی از اعضای وفادار این میثاق محافظهکاری است. محبوبیت حزب عدالت و توسعه در مناطق جنوب شرقی اکثرا کردنشین بسیار پایین است و نمیتوانند آنگونه که میل دارند فعالانه عمل کنند. هدا-پار خون تازهای در رگهای حزب عدالت و توسعه است تا آراء کردهای محافظهکار را جلب کند.»
احزاب دیگر درون ائتلاف مردم به رهبری اردوغان شامل حزب حرکت ملیگرا راست افراطی، حزب اتحاد بزرگ راست افراطی محافظهگرا و حزب رفاه نو است.
یکی از ارکان مهم این پیمان محافظهکارانه، تعریف نقش زنان در جامعه بر اساس ارزشهای سنتی خانواده است.
شنای جوشکون، رئیس کمیته امور زنان هدا-پار در باتمان میگوید: «خدا دو جنس مرد و زن را آفریده است که وجود بیولوژیک و فیزيولوژیکشان با هم فرق دارد [...] ما به مساوات میان مرد و زن اعتقاد نداریم.»
شنای جوشکون میافزاید که: بنا به اهداف این حزب، «نقش زن این است که همسر و مادری آرمانی باشد و نباید از ما انتظار داشت که به دگرباشان در ترکیه احترام بگذاریم. این خلاف عقاید ماست.»
منتقدان اهداف این حزب سیاسی را برای ترکیهای مترقی نگرانکننده میدانند.
برین سونمز نویسنده فمینیست میگوید: «آنها نه فقط به برابری زن و مرد اعتقاد ندارند که زن را مایه فتنه هم میبینند.»
یکی از قربانیان حزب اسلامگرای ستیزهجوی حزبالله، کونسا کورش بود. این زن فمینیست برجسته مسلمان در سال ۱۹۹۹ به دست این گروه به خاطر عقاید لیبرالاش درباره اسلام ربوده شد و به طرز سنگدلانهای شکنجه و سپس کشته شد.
سونمز با مقایسه رویکرد حزبالله و هدا-پار به زنان میگوید: «دلیل اینکه فمینیسم اسلامگرا در ترکیه از اواخر دهه ۱۹۹۰ پیشرفت کندی تا امروز داشته است، ترور کونسا کورش بوده است. آنها زنان را تهدید میکنند.»
اهداف ضدسکولار هم یک از پایههای دیگر این پیمان محافظهکارانه است که دولت عدالت و توسعه با هدا-پار شکل داده است.
قانون اساسی فعلی ترکیه یک قانون اساسی سکولار است و کشور هیچ دین رسمی ندارد. جدایی دولت از دین یکی از مؤلفههای مهم این کشور و قانون اساسی آن است.
اعضای پارلمان هنگام انتخاب، سوگندی رسمی یاد میکنند که حاکمیت مطلق مردم و جمهوری دموکراتیک سکولار را حفظ کنند.
این چیزی نیست که هدا-پار به آن اعتقاد داشته باشد.
شنای جوشکون، رئیس کمیته امور زنان هدا-پار در باتمان میگوید:«ما به مساوات میان مرد و زن اعتقاد نداریم»
وقتی میپرسند که در ترکیه حاکمیت با چه کسی است «با خدا یا با ملت»، سرکان رمانلی سخنگوی هدا-پار پاسخ میدهد: «حاکمیت همیشه از آن خداست. ولی البته ما ملت حکمرانی خواهیم کرد. هر چند اطمینان حاصل خواهیم کرد که تصمیمهایی که ما میگیریم خلاف اراده خدا نباشد.»
احزاب اپوزوسیون رابطه این حزب با ایران را نیز زیر سؤال میبرند. انور آیدین یکی از نامزدهای فهرست مخالفان در استانبول در رشته توییتی ادعا کرد که این حزب با سازمانهایی در ایران ارتباط دارد، بدون اینکه شواهدی مشخص ارایه دهد.
در پاسخ به پرسشی درباره حفظ ارتباط با ایران در صورت انتخاب شدن، سرکان رمانلی سخنگوی این حزب گفت: «همه کشورهای اسلامگرا برادر ما هستند از جمله ایران، افغانستان، مصر، شیعه سنی مهم نیست. نظر دادن درباره امور داخلی یک کشور واحد درست نیست. ما معتقدیم همه مسلمانها باید از حیث اقتصادی، سیاسی و نظامی متحد شوند.»
و موقعی که سؤال شد آیا با هیچ سازمانی در ایران ارتباط دارند، سخنگوی هدا-پار به سادگی گفت: «نه.»
برای منتقدان سکولار حزب عدالت و توسعه و هدا-پار، بیانیههای ضدسکولار این حزب و ادعاهایی درباره ارتباطشان با حزبالله نگرانکننده است.
برین سونمز میگوید: «فکر نمیکنم حزبی که آشکارا قانون اساسی و حقوق بشر را نقض میکند باید جایی در پارلمان داشته باشد.»
- چائول قصاباوغلو
- بیبیسی
منبع تصویر، Getty Images
ضد سکولار و طرفدار حکومتی هستند که به خواست خدا بر اراده مردم اولویت میدهد و معتقدند نقش زنان در جامعه با تعریف سنتی نقشهای جنسیتی، باید منحصر به مادر و همسر بودن باشد.
اینها هواداران حزب مطالبه آزاد (هدا-پار)، متحد اسلامگرای کرد سنی حزب حاکم عدالت و توسعه هستند.
این حزب چهار نامزد دارد که برای تصدی کرسی پارلمان در فهرستهای عدالت و توسعه در استانبول، مرسین و شهرهای اکثراً کرد باتمان و غازیانتپه رقابت میکنند.
برای اولین بار در تاریخ احتمال دارد که حزب با حداقل یک کرسی وارد پارلمان شود.
هر چند هدا-پار حزبی نسبتاً کوچک است که عمدتاً برای اسلامگرایان کرد جذاب است، نفوذ بالقوه آنها در سیاست ترکیه و اهداف بنیادگرای آنها هماکنون یکی از موضوعات متعددی است که اپوزیسیون برای حمله به حزب حاکم عدالت و توسعه از آنها استفاده میکند.
ریشههای این حزب در سازمانهایی مرتبط با حزبالله ترکیه، یک گروه مبارزه اسلامگرای کرد تندرو است (که نباید با حزبالله لبنان اشتباه گرفته شود) و مسئول هزاران قتل سنگدلانه، شکنجه و آدمربایی در اواخر دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ است. حزبی که علیه پ ک ک و سازمانهای اسلامگرای لیبرال جنگیده است.
منبع تصویر، Getty Images
رجب طیب اردوغان و زکریا یاپیچی اوغلو، رهبر حزب مطالبه آزاد
رها رهاویاوغلو، رئیس مرکز مطالعات کردی در شهر دیار بکر در جنوب شرق ترکیه میگوید: «حزبالله ترکیه در اواخر دهه ۱۹۷۰ با الهام از انقلاب اسلامی ایران شکل گرفت.»
این گروه ستیزهجوی اسلامگرا تا اوایل دهه ۲۰۰۰ به مبارزه مسلحانه ادامه داد. ترور غفار اوکان، مامور مهم پلیس در دیاربکر در سال ۲۰۰۱ باعث موجی از دستگیریهای اعضای این حزب شد و این گروه در نهایت از آن زمان زیرزمینی شد.
«این گروه اسلامگرا و هوادارانش دنبال راههایی برای ابراز نظرشان در چارچوبی قانونی میگشتند. ابتدا، سازمانهایی غیردولتی تأسیس کردند که برایشان کافی نبود چون نظارت دولت بر این سازمانها قوی بود. در نتیجه سراغ ایجاد یک حزب سیاسی رفتند.»
چنین بود که حزب هدا-پار در سال ۲۰۱۲ متولد شد.
در آستانه انتخابات مهم آتی، مقامات هدا-پار هر گونه ارتباط با این گروه را انکار میکنند.
سرکان رمانلی که سخنگوی این حزب و همچنین نامزد پارلمان برای شهر باتمان است میگوید: «ما از این اتهامات دیگر خسته شدهایم.»
او با خودداری از آوردن اسم گروه اضافه کرد: «ما هیچ ارتباطی با هیچ سازمان تروریستی نداریم.»
منتقدان باور دارند که این حزب هنوز ارتباطهایی با گروه ستیزهجوی بدنام حزبالله دارد.
برین سونمز یک نویسنده اسلامگرای فمینیست میگوید: «اینکه این حزب ارتباطهایش را با حزبالله قطع کرده باشد جای شبهه دارد. آنها هیچ وقت حزبالله را سازمانی تروريستی نخواندهاند.»
احزاب مخالف نیز متقاعد نشدهاند.
برین سونمز یک نویسنده اسلامگرای فمینیست میگوید: «اینکه حزب هدا پار ارتباطهایش را با حزبالله قطع کرده باشد جای شبهه دارد»
اخیراً، اکرم اماماغلو، شهردار استانبول که در صورت برنده شدن ائتلاف احزاب مخالف معاون رئیسجمهور خواهد شد، در جریان یکی از راهپیماییهایاش در روز ۷ ماه مه، ویدیویی از ارتباطهای ادعایی حزب مطالبه آزاد با حزبالله به همراه تصاویری از فجايع و قتلهای آنها نشان داد. اماماوغلو در سخنرانی برای جمعیت فهرستی از قتلهایی را که این گروه مرتکب شده ذکر کرد و از رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه به خاطر تشکیل ائتلافی با آنها انتقاد کرد.
به گفته رهاویاوغلو، صاحبنظر مطالعات کردی، «حزب عدالت و توسعه با ایجاد میثاقی با محافظهکاران به سوی این انتخابات میرود. و هدا-پار یکی از اعضای وفادار این میثاق محافظهکاری است. محبوبیت حزب عدالت و توسعه در مناطق جنوب شرقی اکثرا کردنشین بسیار پایین است و نمیتوانند آنگونه که میل دارند فعالانه عمل کنند. هدا-پار خون تازهای در رگهای حزب عدالت و توسعه است تا آراء کردهای محافظهکار را جلب کند.»
احزاب دیگر درون ائتلاف مردم به رهبری اردوغان شامل حزب حرکت ملیگرا راست افراطی، حزب اتحاد بزرگ راست افراطی محافظهگرا و حزب رفاه نو است.
یکی از ارکان مهم این پیمان محافظهکارانه، تعریف نقش زنان در جامعه بر اساس ارزشهای سنتی خانواده است.
شنای جوشکون، رئیس کمیته امور زنان هدا-پار در باتمان میگوید: «خدا دو جنس مرد و زن را آفریده است که وجود بیولوژیک و فیزيولوژیکشان با هم فرق دارد [...] ما به مساوات میان مرد و زن اعتقاد نداریم.»
شنای جوشکون میافزاید که: بنا به اهداف این حزب، «نقش زن این است که همسر و مادری آرمانی باشد و نباید از ما انتظار داشت که به دگرباشان در ترکیه احترام بگذاریم. این خلاف عقاید ماست.»
منتقدان اهداف این حزب سیاسی را برای ترکیهای مترقی نگرانکننده میدانند.
برین سونمز نویسنده فمینیست میگوید: «آنها نه فقط به برابری زن و مرد اعتقاد ندارند که زن را مایه فتنه هم میبینند.»
یکی از قربانیان حزب اسلامگرای ستیزهجوی حزبالله، کونسا کورش بود. این زن فمینیست برجسته مسلمان در سال ۱۹۹۹ به دست این گروه به خاطر عقاید لیبرالاش درباره اسلام ربوده شد و به طرز سنگدلانهای شکنجه و سپس کشته شد.
سونمز با مقایسه رویکرد حزبالله و هدا-پار به زنان میگوید: «دلیل اینکه فمینیسم اسلامگرا در ترکیه از اواخر دهه ۱۹۹۰ پیشرفت کندی تا امروز داشته است، ترور کونسا کورش بوده است. آنها زنان را تهدید میکنند.»
اهداف ضدسکولار هم یک از پایههای دیگر این پیمان محافظهکارانه است که دولت عدالت و توسعه با هدا-پار شکل داده است.
قانون اساسی فعلی ترکیه یک قانون اساسی سکولار است و کشور هیچ دین رسمی ندارد. جدایی دولت از دین یکی از مؤلفههای مهم این کشور و قانون اساسی آن است.
اعضای پارلمان هنگام انتخاب، سوگندی رسمی یاد میکنند که حاکمیت مطلق مردم و جمهوری دموکراتیک سکولار را حفظ کنند.
این چیزی نیست که هدا-پار به آن اعتقاد داشته باشد.
شنای جوشکون، رئیس کمیته امور زنان هدا-پار در باتمان میگوید:«ما به مساوات میان مرد و زن اعتقاد نداریم»
وقتی میپرسند که در ترکیه حاکمیت با چه کسی است «با خدا یا با ملت»، سرکان رمانلی سخنگوی هدا-پار پاسخ میدهد: «حاکمیت همیشه از آن خداست. ولی البته ما ملت حکمرانی خواهیم کرد. هر چند اطمینان حاصل خواهیم کرد که تصمیمهایی که ما میگیریم خلاف اراده خدا نباشد.»
احزاب اپوزوسیون رابطه این حزب با ایران را نیز زیر سؤال میبرند. انور آیدین یکی از نامزدهای فهرست مخالفان در استانبول در رشته توییتی ادعا کرد که این حزب با سازمانهایی در ایران ارتباط دارد، بدون اینکه شواهدی مشخص ارایه دهد.
در پاسخ به پرسشی درباره حفظ ارتباط با ایران در صورت انتخاب شدن، سرکان رمانلی سخنگوی این حزب گفت: «همه کشورهای اسلامگرا برادر ما هستند از جمله ایران، افغانستان، مصر، شیعه سنی مهم نیست. نظر دادن درباره امور داخلی یک کشور واحد درست نیست. ما معتقدیم همه مسلمانها باید از حیث اقتصادی، سیاسی و نظامی متحد شوند.»
و موقعی که سؤال شد آیا با هیچ سازمانی در ایران ارتباط دارند، سخنگوی هدا-پار به سادگی گفت: «نه.»
برای منتقدان سکولار حزب عدالت و توسعه و هدا-پار، بیانیههای ضدسکولار این حزب و ادعاهایی درباره ارتباطشان با حزبالله نگرانکننده است.
برین سونمز میگوید: «فکر نمیکنم حزبی که آشکارا قانون اساسی و حقوق بشر را نقض میکند باید جایی در پارلمان داشته باشد.»
- ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۲
- ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ 
