تلاش کلینتون برای جبران ناکامی در نخستین گام تور شرقی

تلاش کلینتون برای جبران ناکامی در نخستین گام تور شرقی گروه تحقیق و تفسیر خبر- وزیر امور خارجه آمریکا در حالی به سفر آسیایی خود ادامه می دهد که در نخستین گام این تور شرقی در پکن نتوانست دستاورد قابل توجهی را نصیب واشنگتن سازد.

'هیلاری کلینتون' وزیر امور خارجه آمریکا پس از دو روز دیدار و گفتگو با مقامات چینی در چارچوب چهارمین دور مذاکرات سالانه راهبردی و اقتصادی چین و آمریکا، پکن را به مقصد بنگلادش ترک کرد و برای ملاقات با رهبران این کشور در روز شانزدهم اردیبهشت ماه وارد 'داکا' پایتخت بنگلادش شد.

کلینتون قرار است پس از بنگلادش در هفته جاری به هند سفر کرده و مذاکرات راهبردی خود با رهبران این کشور را در دهلی نو پی گیری کند. گفتنی است که در سفر آسیایی وزیر امور خارجه آمریکا، 'تیموتی گایتنر' وزیر خزانه داری و شماری از دیپلمات های بلند پایه آمریکایی وی را همراهی می کنند.

** کلینتون و پیگیری همزمان اهداف راهبردی و میانبرد

...............................................................................

"کلینتون قرار است پس از بنگلادش در هفته جاری به هند سفر کرده و مذاکرات راهبردی خود با رهبران این کشور را در دهلی نو پی گیری کند"

سفر به آسیا برای کلینتون صرف نظر از دیدار با مقامات بنگلادشی، تلاشی جدی برای اشتراک نظر و جلب همراهی دو غول آسیایی با واشنگتن به حساب می آید که اهدافی بلند مدت و میانبرد را دنبال می کند.

در سطح کلان چین و هند به عنوان دو کشور مهم آسیایی توانسته اند با رشد اقتصادی خیره کننده، با صعود در سلسله مراتب اقتصاد بین الملل و بازار تجارت آزاد جهانی، جایگاه خود را به رخ رقبای غربی به ویژه آمریکایی ها کشیده و در تعامل با قدرت های سنتی در اقتصاد جهان خود را به عنوان شرکایی راهبردی مطرح سازند.

در این پیوند می توان گفت که چین در وضعیت کنونی شریک استراتژیک چین در حوزه تجارت و مبادلات اقتصادی و مالی به شمار می رود. علاوه بر این به همان میزان که چین در زمینه های اقتصادی توانسته با آمریکا شراکت راهبردی برقرار سازد، به رقیبی سرسخت برای واشنگتن در ابعاد سیاسی و امنیتی به شمار می رود که اهداف و سیاست های مستقل و متفاوتی را در زمینه تحولات جهانی دنبال می کند.

هند نیز از نگاه کارشناسان به واسطه توان و مزیت های ملی این کشور، مقصد انتخاب راهبردی آمریکا در منطقه جنوب آسیا به شمار می رود و لزوم هماهنگی و اشتراک نظر واشنگتن و دهلی نو در روابط دو جانبه و رخدادهای منطقه ای و بین المللی از دید مقامات کاخ سفید بیش از پیش ضروری به نظر می رسد.

** مذاکرات با چینی ها در سایه بحران گریز پناهجوی چینی به سفارت آمریکا

..........................................................................................

در شرایطی که دستگاه دیپلماسی آمریکا از مدت ها قبل به فرصت گفتگوهای راهبردی با چین چشم دوخته و به دنبال دستیابی به نقاط تفاهم چشمگیری با این رقیب بین المللی در جریان مذاکرات اخیر بود، اما در عمل نتوانست به اهداف مورد نظر خود در پکن دست یابد.

به باور بسیاری از تحلیل گران، پناهندگی فعال حقوق بشر چینی به سفارت آمریکا در پکن و حمایت واشنگتن از این پناه جو که نارضایتی شدید مقامات حزب کمونیست را برانگیخت به عنوان مهمترین دلیل سردی فضای مذاکرات موجب شد تا توافقات مورد نظر زیر شعاع مذاکرات پیدا و پنهان حقوق بشری مقامات آمریکایی با چینی ها قرار گیرد.

در عرصه تعاملات اقتصادی و تبادلات تجاری، موضوعاتی نظیر پایین نگه داشتن نرخ 'یوان' واحد پول ملی چین در برابر دلار آمریکا و اعمال تدابیر و قوانین گمرکی برای جلوگیری از ورود برخی کالاهای آمریکایی به چین در ماه های اخیر همواره مورد اعتراض آمریکایی بوده است. از این رو تلاش برای کاهش میزان کسری ۲۰۰ میلیارد دلاری در تجارت با چین از جمله مهمترین اهدافی بود که از سوی کلینتون در پکن دنبال می شد.

"گفتنی است که در سفر آسیایی وزیر امور خارجه آمریکا، 'تیموتی گایتنر' وزیر خزانه داری و شماری از دیپلمات های بلند پایه آمریکایی وی را همراهی می کنند"

در چارچوب تحولات جاری بین المللی، رسیدن جریان مذاکرات گروه پنج به علاوه یک به مرحله حساس مذاکرات بغداد موجب شد تا کلینتون به امید همراه سازی بیشتر چینی ها در اعمال فشار بر جمهوری اسلامی ایران، خواستار همکاری بیشتر پکن با واشنگتن شده و اعلام دارد که همسویی بیشتر چین با آمریکا به بهترین وجه راه حل مناقشات پیرامون پرونده هسته ای جمهوری اسلامی ایران را هموار خواهد کرد.

در پیوند با تحولات سوریه، واشنگتن در ماه های اخیر به صورت مکرر مسوولان چینی را به انفعال متهم کرده است. کلینتون در سفر اخیر دو روزه خود به پکن اظهار داشت که در شرایط کنونی بایستی اعضای جامعه بین الملل از جمله چین و آمریکا با وادار سازی رژیم سوریه به انجام وظایف و تعهدات بین المللی و نیز مسوولیت در قبال حقوق اساسی شهروندان این کشور، از به خطر افتادن اعتبار شورای امنیت جلوگیری به عمل آورند.

در رابطه با تحولات سودان نیز، کلینتون ضمن ستایش از رای مثبت چین به قطعنامه شورای امنیت در حمایت از طرح صلح اتحادیه آفریقا، خواستار همراهی بیشتر پکن با مواضع و سیاست های جامعه جهانی در خصوص تحولات سودان شد.

و اما نرمش و به عبارتی عقب نشینی کلینتون در برابر حکومت پیونگ یانگ که در بیانیه پایانی مذاکرات راهبردی چین و آمریکا آشکار شد، از دید بسیاری از ناظران در تعامل و مذاکره با دولت چین به عنوان بزرگترین حامی بین المللی حکومت کره شمالی حاصل شده است.

در این رابطه وزیر امور خارجه آمریکا روز جمعه اعلام کرد در صورتی که کره شمالی مسیر خود را تغییر دهد، آمریکا آماده همکاری با این کشور است. همچنین رهبری جدید در پیونگ یانگ هنوز فرصت این را دارد که مسیر خود را تغییر داده و منافع مردم کشور خود را در اولویت قرار دهد.

با توجه به اظهارت مقامات دیپلماتیک چین و آمریکا در بیانیه پایانی که در قالب تعارفات معمول دیپلماتیک چیزی جز تاکید بر لزوم همکاری و همگرایی بیشتر در سطوح مختلف و بیان دیدگاه های دو کشور در خصوص موضوعات بین المللی و منطقه ای در آن به چشم نمی خورد، بسیاری از ناظران تعاملات دو کشور، سفر کلینتون به پکن را فاقد دستاورد عملی برای دستگاه دیپلماسی آمریکا دانسته اند.

به نظر می رسد که چینی ها همچنان بر مواضع خود در قبال ایران، سوریه و کره شمالی تاکید داشته و از آن به عنوان برگ برنده ای در برابر واشنگتن استفاده خواهند کرد. در زمینه تعاملات دو جانبه اقتصادی نیز چینی ها در مذاکرات جاری خود چنین استدلال کرده اند که آمریکا در روابط اقتصادی با ده ها کشور دیگر نیز دارای کسری تراز تجاری است و پکن حاضر نیست به خاطر حساسیت های بی مورد آمریکا از مزیت های اقتصادی و تجاری خود در روابط دو جانبه تجاری- اقتصادی چشم پوشی کند.

"** کلینتون و پیگیری همزمان اهداف راهبردی و میانبرد .............................................................................."

علاوه بر آنچه گفته شد به گمان این تحلیل گران به موازات سایه گستر شدن ابرهای تنش زای تحمیل شده بر فضای مذاکرات به واسطه بحران دعوای حقوق بشری اخیر، کلینتون در ازای ارایه درخواست های خود به مقامات پکن، هیچ امتیاز، مشوق یا کارت برنده ای با خود به پکن نبرده بود تا نظر مساعد چینی ها را نسبت به همراهی و همگرایی بیشتر با واشنگتن جلب نماید.

** کلینتون و تلاش برای جبران ناکامی های سفر به پکن

................................................................................

وزیر امور خارجه آمریکا با توجه به دستاوردهای کم مقدار مذاکرات پکن امیدوار است تا در جریان سفر خود به هند در هفته جاری، ناکامی های گفتگوهای راهبردی با چین را به فراموشی بسپارد.

علاوه بر گفتگوهای راهبردی واشنگتن- دهلی نو بر سر مولفه های همکاری های دو جانبه اقتصادی و نظامی- امنیتی، موضوع جلب مشارکت بیشتر هندی ها در اعمال فشار بر جمهوری اسلامی ایران از جمله مهمترین دستورکار های سفر کلینتون به هند خواهد بود.

در شرایطی که چینی ها حتی حاضر نشدند برای همراهی بیشتر با واشنگتن اعلام نمایند که از بیمه کشتی های حامل محموله های سوختی ایران به مقصد شرق آسیا چشم پوشی خواهد کرد، آمریکایی ها در صددند تا پروژه کاهش مبادلات تجاری تهران- دهلی نو و خرید نفت ایران توسط هند را در این کشور کلید بزنند.

بنابر تحلیل برخی رسانه های غربی، دستیابی تهران و دهلی نو به برخی توافقات تجاری در جریان سفر دو ماه پیش هیات بلند پایه اقتصادی هند به ایران و همچنین حضور هیات بازرگانی جمهوری اسلامی ایران در هند برای پیگیری توافقات پیشین و گسترش روابط، موجب تکاپوی دستگاه سیاست خارجی آمریکا برای جلوگیری نزدیک شدن بیش از پیش تهران و دهلی نو شده است.

در حالی که آمریکا و هند دارای روابطی گسترده و نزدیک در زمینه های مختلف هستند و از ماه ها پیش از این، موضوعات متعددی در زمینه های مختلف در دستور کار مذاکرات این دو کشور قرار گرفته، اما در این دور از گفتگوهای مقامات آمریکایی و هندی موضوع روابط دهلی نو- تهران و همراهی بیشتر هند با تحریم های غرب خواسته از اهمیت خاصی برخوردار است.

جمهوری اسلامی ایران با صدور روزانه ۳۴۰ هزار بشکه نفت، دومین کشور تامین کننده انرژی مورد نیاز هند به شمار می رود و در مقابل صادرات نزدیک به سه میلیارد دلاری این کشور به ایران، بازار کشورمان را به یکی از مهمترین مقاصد کالاهای تجاری هند تبدیل کرده است.

از آن گذشته اجرایی نشدن تحریم های نفتی اتحادیه اروپا علیه ایران تا زمان حاضر، توافق جدید دهلی نو و تهران بر سر پرداخت بخش مهمی از خرید نفتی هند به روپیه (واحد پول ملی هند) و افزایش حجم تبادلات کالا به کالا در تعاملات اقتصادی دو کشور در ماه های اخیر که منافع متقابل تجاری چشمگیری در پی داشته، پذیرش درخواست کلینتون مبنی بر کاهش سطح روابط با ایران را توسط مقامات دهلی نو با دشواری های جدی روبرو خواهد ساخت.

از نگاه برخی تحلیل گران حتی در صورت تمایل هندی ها به پذیرش درخواست واشنگتن، پیش شرط هایی نظیر فروش بیشتر اورانیوم به هند، در خواست رفع برخی تحریم های تسلیحاتی، دریافت سیستم های فوق پیشرفته نظامی و دست کم موافقت با معافیت هند از تحریم های تکمیلی ارزی و نفتی، در قبال تن دادن به چشم پوشی از گسترش روابط با تهران از سوی مقامات هندی مورد تاکید قرار خواهد گرفت.

"سفر به آسیا برای کلینتون صرف نظر از دیدار با مقامات بنگلادشی، تلاشی جدی برای اشتراک نظر و جلب همراهی دو غول آسیایی با واشنگتن به حساب می آید که اهدافی بلند مدت و میانبرد را دنبال می کند"

در این زمینه نشریه هندی 'ایندین اکسپرس' کار دیپلمات های هندی در مذاکرات همزمان با تهران و واشنگتن را بسیار دشوار دانسته و آن را به مانند راه رفتن بر روی بند توصیف کرده است.

با توجه به حضور همزمان هیات تجاری جمهوری اسلامی ایران و دیپلمات های آمریکایی به سرپرستی کلینتون در هند باید به انتظار تصمیمات آتی مقامات هندی نشست که چگونه تعادل و توازن را در دو سوی محورهای ناهمخوان و متعارض تعاملات خود با ایران و واشنگتن برقرار خواهند ساخت.

تحقیق**م.م.ک**1358

انتهای خبر / خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) / کد خبر ۸۰۱۱۹۶۲۸